Διαβάζοντας κανείς τα ακόλουθα εδάφια του Παύλου, για τη σχέση που πρέπει να έχει ο άνθρωπος με τις εξουσίες, φτάνει να νοσταλγεί τον, περιστασιακά έστω, αναρχικόν Ιησού[1]: Πάσα ψυχή εξουσίαις υπερεχούσες υποτασσέσθω. ου γαρ εστιν εξουσία ει μη από Θεού’ αι δε ούσαι εξουσίαι υπό Θεού τεταγμέναι εισίν. Ώστε ο αντιτασσόμενος τη εξουσία τη του Θεού διαταγή ανθέστηκεν’ οι δε ανθεστηκότες εαυτοίς κρίμα λήψονται. Οι γαρ άρχοντες ουκ εισί φόβος των αγαθών έργων, αλλά των κακών. Θέλεις δε μη φοβήσθαι την εξουσίαν; Το αγαθόν ποίει, και ήξεις έπαινον εξ αυτής’ Θεού γαρ διάκονος εστί σοι εις το αγαθόν, εάν δε το κακόν ποιής, φοβού’ ου γαρ εική την μάχαιραν φορεί’ Θεού γαρ διάκονος εστιν εις οργήν, έκδικος τω το κακόν πράσσοντι. Διό ανάγκη υποτάσσεσθαι ου μόνον δια την οργήν, αλλά και δια την συνείδησιν. Δια τούτο γαρ και φόρους τελείτε’ λειτουργοί γαρ Θεού εισιν εις αυτό τούτο προσκαρτερούντες. Απόδοτε ουν πάσι τας οφειλάς, τω τον φόρον τον φόρον, τω το τέλος το τέλος, τω τον φόβον τον φόβον, τω την τιμήν την τιμήν.
Είναι ίσως η σαφέστερη και πληρέστερη χάρτα του υπηκόου. Ακριβώς γι’ αυτήν οι εξουσίες αποδέχτηκαν (και λάτρεψαν!) τον χριστιανισμό ως θρησκεία. Μέσα σε λίγες παραγράφους δικαιώνονται θεολογικά όλοι οι εξουσιαστές και οι εκμεταλλευτές, από τον αυτοκράτορα μέχρι τον φοροεισπράκτορα! Ακυρώνεται αποφασιστικά η ιστορική επίτευξη του ελληνικού δήμου, δηλαδή της συμμετοχής του πολίτη στην εξουσία. Προαλείφεται ως ανταρσία κατά της θεϊκής τάξης κάθε διαμαρτυρία ή αντίθεση προς τις εξουσίες και δικαιολογείται προκαταβολικά (ως θεάρεστη ενέργεια!) η πάταξή της. Ο πολίτης (ποιος πολίτης;) πρέπει να υποτάσσεται στις εξουσίες και για λόγους συνείδησης! Μη νομίσει κανείς ότι αυτό το μανιφέστο της ντροπής έμεινε κενό γράμμα. Αντιθέτως, αξιοποιήθηκε στο έπακρο – μέχρι τις μέρες μας. Φυσικά, μετά τον Διαφωτισμό, έχασε πολύ σε πειστικότητα, αλλά – ιδού το θαύμα! – στη σημερινή Ελλάδα ευάριθμοι τέως αριστεροί, νεοφώτιστοι της Ορθοδοξίας, επιχειρούν να ξαναφορέσουν το εν λόγω καπέλο στους Έλληνες…
Τις θέσεις του Παύλου ενισχύει και ο φυσικός ηγέτης των πρώτων χρόνων, ο Πέτρος[2]: Υποτάγητε ουν πάση ανθρωπίνη κτίσει δια τον Κύριον, είτε βασιλεί, ως υπερέχοντι, είτε ηγεμόσιν, ως δι αυτού πεμπομένοις εις εκδίκησιν μεν κακοποιών, έπαινον δε αγαθοποιών. Προξενεί εντύπωση πόσο γρήγορα ξέχασε ο Πέτρος πως συμπεριφέρθηκαν οι πάσης φύσεως εξουσίες στον ίδιο τον Ιησού και πόσο απλά και άμεσα τις νομιμοποιεί και κάτι περισότερο: τις ιεροποιεί. Φυσικά δεν συμφωνούσαν όλοι με τους Πέτρο και Παύλο. Υπήρχαν και οι …αναρχοαυτόνομοι. Ο Ιάκωβος, σημειώνει[3]: Υμείς δε ητιμάσατε τον πτωχόν. Ουχ οι πλούσιοι καταδυναστεύουσιν υμών, και αυτοί έλκουσιν υμάς εις κριτήρια; Ουκ αυτοί βλαστημούσι το καλόν όνομα το επικληθέν εφ’ υμάς; Οι επίσκοποι των χριστιανικών εκκλησιών προτίμησαν μια θέση δίπλα ή μέσα στην εξουσία και όχι απέναντί της – γι’ αυτό ασπάστηκαν τις ιδέες του Παύλου και του Πέτρου και όχι του Ιακώβου και του Ιησού, πάνω στον οποίον οι εξουσίες άσκησαν όλη τους την απεχθή και απάνθρωπη βία.
Ο Παύλος ήξερε σε ποιους απευθυνόταν, το περιγράφει άλλωστε ο ίδιος[4]: Βλέπετε γαρ την κλήσιν υμών, αδελφοί, ότι ου πολλοί σοφοί κατά σάρκα, ου πολλοί δυνατοί, ου πολλοί ευγενείς, αλλά τα μωρά του κόσμου εξελέξατο ο Θεός ίνα τους σοφούς καταισχύνη, και τα ασθενή του κόσμου εξελέξατο ο Θεός ίνα καταισχύνη τα ισχυρά, και τα αγενή του κόσμου και τα εξουθενωμένα εξελέξατο ο Θεός, και τα μη όντα, ίνα τα όντα καταργήση, όπως μη καυχήσηται πάσα σάρξ ενώπιον του Θεού. Τα μωρά του κόσμου δεν κατίσχυναν βέβαια τους σοφούς ως πνευματικοί αντίπαλοι- απλώς εξόντωσαν δια της πυράς και δια της αγραμματοσύνης τους μεγάλο μέρος της καταγραμμένης γνώσης. Κατίσχυναν όμως, ακολουθώντας τη γραμμή του Παύλου, την ίδια τη σοφία, την αξιοπρέπεια και την ελευθερία των ανθρώπων -και κατάφεραν να στρεβλώσουν την αρμονική σχέση του ανθρώπου με τον κόσμο, τη φύση και τη ζωή. Πραγματικά σπουδαία κατορθώματα για μωρά…
[1] Ρωμ. ΙΓ’ 1-7[2] Α’ Πετρ. Β’ 13-14[3] Ιακ. Β’ 6-7
[4] Α’ Κορινθ. Α’ 26-9
33 σχόλια
Ροή σχολίων γι' αυτό το άρθρο
Μαΐου 11, 2007 στις 7:38 πμ
emporas
Στον χριστιανισμό δεν υφίσταται καν η έννοια της ισότητας των ανθρώπων μεταξύ τους, ο παπάς είναι ούτως ή άλλως ανώτερος απο τον απλό πιστό ο αρχιεπίσκοπος ακόμα παραπάνω, επομένως απο τον ίδιο του τον ορισμό ένα θεοκρατικό καθεστώς το οποίο έχει την οποιαδήποτε επιρροή απο την εκκλησία τείνει προς την δικτατορική διακυβέρνηση. Όσο μεγαλύτερη επιρροή στις κρατικές αποφάσεις έχει η εκκλησία τόσο περισσότερο τείνει.
Η μόνη διαφορά με ένα απολυταρχικό καθεστώς στον τρόπο που κρατάνε οι λίγοι την εξουσία είναι πως ένας δικτάτορας καταστείλει τις αντιδράσεις με τον στρατό την αστυνομία και οποιασδήποτε μορφής βία ενώ ένα η εκκλησία με τον μεταφυσική βία, βλέπε κόλαση. Όπως και να έχει κάποια μορφής βια φοβάσαι και δεν αντιδράς.
Μαΐου 11, 2007 στις 12:01 μμ
π2
Είναι κατανοητό που δεν συμπαθείς τον Παύλο· η σκέψη του και η δράση του έχουν κάτι το εργαλειακό και τεχνοκρατικό. Ώρες ώρες μου θυμίζει διαφημιστή που θέλει να προωθήσει δυναμικά ένα προϊόν, κατοχυρώνοντας τη θέση του στην εταιρία, αλλά και αποφεύγοντας τα μπλεξίματα με την Επιτροπή Ανταγωνισμού.
Τούτου λεχθέντος, εγώ θα ήμουν λιγότερο αυστηρός, για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι πως, ούτως ή άλλως, ο χριστιανισμός εντάσσεται σε μια σωτηριολογική παράδοση που ήταν ήδη πολύ ισχυρή στον αρχαίο κόσμο, και η οποία εξ ορισμού δεν ενδιαφερόταν για αντιπαράθεση με την κοσμική εξουσία.
Ο δεύτερος λόγος προκαλεί μελαγχολία. Πόσα κινήματα θρησκευτικά, ιδεολογικά, πολιτικά, καλλιτεχνικά ξέρεις, στα οποία, μετά την πρώτη γενναιόδωρη, ηρωική, ιδεαλιστική περίοδο, να μην εμφανίζεται ένας Παύλος, δηλαδή φαινόμενα συμβιβασμού, συνεργασίας με άλλες εξουσίες, δημιουργίας ιεραρχίας, ανταγωνισμού για το κύρος μέσα στην οργάνωση και δεν συμμαζεύεται;
Μαΐου 11, 2007 στις 1:19 μμ
μαραμένα σύκα
Δεν έχω ιδέα τι λέει ο Πάυλος για την εξουσία(μάλλον κακώς)αλλά χριστούγενα,Πάσχα(ειδικά) έχω δει όλους τους πολιτικούς να κάνουν κάτι σταυροκοπήματα και χειροφιλήματα ναααα………………….
Έχω δει και τις γριές και τους γέρους επίσης που όσο ήταν νέοι είχαν γραμμένη στα παπα..α τους την εκκλησία,ξαφνικά να γίνοντε θερμοί οπαδοί και γυρολογούν τα μοναστήρια της χώρας!
Τι σου είναι αυτός ο θάνατος τελικά!
Μαΐου 11, 2007 στις 1:20 μμ
μαραμένα σύκα
Και τι ζημιά κάνουν οι σκατόγεροι τελικά!
Μαΐου 11, 2007 στις 10:46 μμ
Athanassios
O Paul δεν είχε ακούσει το “Απονες εξουσίες”…… (Μίκη Θεοδωράκη- Μιχ. Κακογιάννη- Στέλιος)…..
Μάνα μου με προδώσανε άπονες εξουσίες…….
Καρα-μαλακίες του Paul…
Μαΐου 11, 2007 στις 10:53 μμ
σχολιαστής
Στ’ αρχίδια μου τι έλεγε ο Αποστόλης-Παύλος.
Η σημερινή εξουσία έχει συλλάβει ένα παιδί 19 χρονών (συνάδελφό μου απο το ΑΠΘ), και το έχει προφυλακίσει, ενω όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι θα έπρεπε να προφυλακιστούν οι σκευωροί.
Κάντε κάτι οι bloggerάδες, για να ακουστεί το δίκαιο αίτημα. Αμεση αποφυλάκιση μέχρι τη δίκη.
Πληροφοριακά, καταδικαστική απόφαση για την αστυνομοδικαστική αυθαιρεσία έβγαλε η σύγκλητος του ΑΠΘ, ο ΔΣΑ και άλλοι άνθρωποι με φιλότιμο.
Μαΐου 11, 2007 στις 11:19 μμ
omadeon
@σχολιαστή
Και όμως, και όμως, ο Αγιος Παύλος, ο Απόστολος των Εθνών, είχε ΗΔΗ προβλέψει τέτοια προβλήματσ συνιστώντας απεριόριστη Υπακοή στις Εξουσίες, που είναι ΟΛΕΣ “από Θεού” και απολύτως αγαθές. Ολοι οι ανυπάκουοι σε αυτές, δεν είναι αρεστοί εις τον Θεόν, διότι έχουν πάντα άδικο να τα βάζουν μαζί τους. Επομένως, ναι μεν στ’ αρχίδιά σου ο Αποστόλης, αλλά ο Αποστόλης μας έχει ήδη σπάσει τα αρχίδια…
Σοβαρά τώρα, στείλε ή γράψε λεπτομέρειες για να βοηθήσω όσο μπορώ το θέμα του 19χρονου (κάνοντας διαλλείματα από δουλειές που ανέλαβα να κάνω στο σπίτι μου).
Μαΐου 12, 2007 στις 1:45 πμ
Νοσφεράτος
Το παιδί ειναι προφανεστατα αθωο…. και λεπτομερειες υπάρχουν σε ολες τις εφημερίδες (τουλάχιστον τις Σαλονικιωτικες)…… Αλλα και οι λεπτομερειες της προφυλακισης του ειναι ανατριχιαστικές…
…και πρεπει να πουμε οτι εδώ και αρκετο καιρό (αλλά ιδιως τις τελευταιες μέρες) δημιουργήθηκε μια ζωνη ”υγιεινομικής” καραντινας και υπεραστυνόμευσης γυρω απο τα πανεπιστημια” …ολοι οι νεοι θεωρουνται υποπτοι…
Μαΐου 12, 2007 στις 1:49 πμ
Kounoupi
“Στον χριστιανισμό δεν υφίσταται καν η έννοια της ισότητας των ανθρώπων” -λάθος, ο Προτεσταντισμός αυτό ακριβώς κήρυξε, ότι κανείς δεν έχει ιδιαίτερο status απέναντι στο Θεό, ακόμα κι αν είναι ιερέας ή άγιος. Λέμε “χριστιανισμός” ενώ στο μυαλό μας έχουμε την Ορθοδοξία, και δη την Ελληνική Εκκλησία.
Θεωρώ επίσης πολύ σωστές και εύστοχες τις παρατηρήσεις του π2.
Μαΐου 12, 2007 στις 7:13 πμ
coolplatanos
φιούι, φιούι, φιούι σφυρίζω κλέφτικα… τι θέμα κατέβασες πάλι παιδάκι μου; αυτή τη φορά δεν θα τισμπήσω όμως. θα παρακολουθώ απλά τι θα λέτε και ίσως κάποια στιγμή… άμα με κεντρίσει το σύνολο των απόψεων
Μαΐου 12, 2007 στις 1:17 μμ
emporas
@kounoupi
Οκ πρέπει να έχεις δίκιο την Ορθοδοξία εννοώ, μου τα έχουν σερβίρει να είναι το ίδιο, τι να κάνω…
Μαΐου 12, 2007 στις 5:45 μμ
Πάνος
Στον χριστιανισμό υφίσταται η έννοια της απόλυτης ισότητας – το λέει κι ο Παύλος: ουκ έστι άρσεν και θήλυ, δούλος και ελεύθερος κλπ. Μονάχα που ως πεδίο ισότητας ορίζεται αποκλειστικά η Βασιλεία των Ουρανών. Έχει αντανάκλαση αυτή η προοπτική στα εγκόσμια (έχει, δηλαδή, πολιτική σημασία), για τους χριστιανούς; Είναι γεγονός ότι το διακύρηξαν πολλές χριστιανικές σέχτες – όλες τους συντρίφτηκαν από την κρατούσα εκκλησία (και την κοσμική δύναμη) ως αιρέσεις. Εκτός από εκείνες που “ενσωματώθηκαν” στο σύστημα – κλασσικό παράδειγμα το Τάγμα των Φραγκισκανών, ζώντος ακόμα του Φραγκίσκου της Ασίζης. Και εκτός από εκείνες που επέλεξαν να υπάρχουν, χωρίς να συγκρούονται πολιτικά με την ηγεσία της Εκκλησίας τους ή την κοσμική εξουσία (πχ κάποιες Ορθόδοξες αδελφότητες).
Με την χρήση αυτή της “ισότητας” (στο επίπεδο της Βασιλείας των Ουρανών) ήταν δυνατή η εδραίωση των χριστιανικών Εκκλησιών και η μετατροπή τους σε κοσμικές / πολιτικές εξουσίες. Με τον ίδιο μηχανισμό χειραγώγησης (επίκληση της κομμουνιστικής ισότητας, σε κάποιο κοντινό ή μακρινό μέλλον) ήταν δυνατή και η επιβολή του “υπαρκτού” σοσιαλισμού, σε μεγάλο τμήμα του πλανήτη, για πολλές δεκαετίες του 20ου αιώνα. Αντίστοιχα ιδεολογικά (θεολογικά) σχήματα χρησιμοποιεί και ο καπιταλισμός (πχ “ανάπτυξη”, “ίσες ευκαιρίες”, “κράτος δικαίου”, “κοινωνία των πολιτών” κλπ) – περισσότερο αποτελεσματικά.
Δεν είναι απολύτως αληθές ότι οι σωτηριολογικές παραδόσεις δεν ενέπνευσαν πολιτικές / κοινωνικές αντιπαραθέσεις των πιστών τους με τις εξουσίες – απλά καμιά δε φτούρηξε, δεν άντεξε στην αντιπαράθεση. Παράδειγμα, η εξέγερση των “ζηλωτών” στη Θεσσαλονίκη, τον 14ο αιώνα. Ή τα σύγχρονα χριστιανικά αντάρτικα της Νότιας Αμερικής.
Επίσης δεν είναι αληθές ότι η θεσμισμένες Εκκλησίες δεν χρησιμοποίησαν ωμή βία για την επιβολή τους, όπου και όπως μπορούσαν, σχεδόν πάντοτε με τη συνδρομή της κοσμικής εξουσίας (την οποία, σε αντάλλαγμα, “ιεροποιούσαν” – με τη συνταγή του Παύλου).
Ο προτεσταντισμός επαγγέλθηκε την “ισότητα” – αλλά, και πάλι, την ισότητα έναντι του Θεού. Και μέσω αυτής της τροποποιημένης σωτηριολογικής επαγγελίας αναδείχτηκε στην κατ’ εξοχήν θρησκεία του καπιταλισμού.
Μαΐου 12, 2007 στις 5:55 μμ
omadeon
Νομίζω ότι και πολλοί ιδιοκτήτες σκλάβων ήσαν προτεστάντες. Επομένως…. παπάρια η ισότητα. Πολύ καλή η ανάλυσή σου Πάνο.
Γι’ αυτό κι εγώ λέω, αν περιμένουμε μέχρι να επικρατήσει ο “σοσιαλισμός” που θα μας δώσει δουλειές (κλπ) ζήτω που καήκαμε. Ας οργανωθούμε ΤΩΡΑ, όσο μπορούμε, για να κάνουμε όσο το δυνατόν πιο καλές συνεργασίες.
Αυτό που επικαλούμαστε στο μακρόκοσμο της πολιτικής ας το χτίσουμε στο μικρόκοσμο των σχέσεων και των συνεργασιών μας. Ακόμη κι αν είναι πολύ δύσκολο, μερικές φορές, άλλη επιλογή δεν φαίνεται να έχουμε.
Παρατηρείστε αυτούς που πολιτεύονται. Ανάμεσά τους, αρκετοί γιατροί και δικηγόροι, διότι αυτά τα επαγγέλματα αμείβονται καλά, χωρίς εργοδότη. Οι υπόλοιποι είναι σε μεγάλο ποσοστό επιχειρηματίες.
Ελευθερία είναι να μην έχεις αφεντικό αλλά (για να σταθείς στην αγορά) να βρεις τρόπους συνεργασίας με άλλους. Αλλιώς… περίμενε να έρθει ο Πάπας να σε ευλογήσει, ή ο Χριστόδουλος, ή ο θείος Στάλιν στο ουτοπικό μέλλον.
Μαΐου 16, 2007 στις 4:33 μμ
Rodia
Για το θέμα “εξουσία” μια παράμετρος: Θα υπήρχε βοσκός αν δεν υπήρχαν τα πρόβατα;
Για το θέμα “πράσινα παπούτσια” εδώ: http://rodiat7.blogspot.com/2007/05/blog-post_14.html
Μαΐου 16, 2007 στις 9:13 μμ
Πάνος
Ροδιά,
ζητώ συγγνώμη για λογαριασμό της Πόρσε! Σε πέρασε για σπαμ…
Έρχομαι να δω το σύνδεσμό σου.
Οκτωβρίου 4, 2010 στις 6:52 μμ
Ιστολόγα
Στάσου γιατί πήρες φόρα κύριε Πάνο.
Στο απόσπασμα λέει μεταξύ των άλλων, “Οι γαρ άρχοντες ουκ εισί φόβος των αγαθών έργων, αλλά των κακών”, θεωρείται δηλ. από τον απόστολο ότι η εξουσία δίνεται σαν άσκηση υπακοής στην περίπτωση που η κηδεμόνευση των πολιτών υπακούει και αυτή στη συνείδηση.
Τί γίνεται στην περίτπωση όμως που οι άρχοντες γίνονται πρόσκομμα για την τέλεση των αγαθών έργων;
Ο ίδιος ο απόστολος Παύλος πάντως ξέφυγε πολλές φορές από τις παγίδες της εξουσίας των συμπατριωτών του και η στάση του αυτή δικαιώνει τους λίγους επαναστάτες που ανέδειξε η ιστορία, αλλά παραμένει ακόμα μυστήριο όσον αφορά το σύνολο του πιστού κόσμου που αρέσκεται αξιολύπητα και μαζοχιστικά να στρίβει και το άλλο μάγουλο…
υγ. λόγω εκλογικής αναμέτρησης αρχίσαν οι τύψεις και αναρτάς τέτοια θέματα;…:)
Οκτωβρίου 4, 2010 στις 8:50 μμ
Πάνος
Τρία (3) πουλάκια κάθονται…
Οκτωβρίου 4, 2010 στις 10:44 μμ
Ιστολόγα
Δεν κατάλαβα το πνεύμα σας αγαπητέ, συμφωνείτε ή διαφωνείτε μ’ αυτά που γράφω για τον απόστολο;
Οκτωβρίου 4, 2010 στις 10:49 μμ
Πάνος
Σοβαρολογείτε ότι υπάρχει περίπτωση να συμφωνώ; Δείτε παρακαλώ ΟΛΟΚΛΗΡΟ το απόσπασμα και όχι μια φρασούλα έρμη και μοναχή…
Οκτωβρίου 5, 2010 στις 10:38 πμ
Ιστολόγα
Ξαναγράφω την μετάφραση του αποσπάσματος που διάλεξες μήπως και δεν συνεννοούμαστε καλά,
«οι άρχοντες» λέει το απόσπασμα «ΔΕΝ εμπνέουν τον φόβο για τα καλά έργα, παρά για τα κακά.
Θέλεις να μην φοβάσαι την εξουσία; Πράξε το καλό και θα έχεις έπαινο από αυτήν. ΔΙΟΤΙ η εξουσία (ή οι άρχοντες) είναι υπηρέτης του Θεού προς δική σου ωφέλεια, εάν όμως πράττεις το κακό, (τότε) να φοβάσαι…»
Μήπως διαβάζουμε διαφορετικό απόσπασμα;
Δεν είναι σωστό να λειτουργεί η εξουσία μ’ αυτόν τον τρόπο και να βοηθάει έτσι την συνείδηση;
Δεν πρέπει συνεπώς οι πολίτες να υπακούουν δίκαια σε τέτοιους άρχοντες;
Εάν ναι, τότε αυτήν την μορφή εξουσίας εξαίρει ο απόστολος!
Οκτωβρίου 5, 2010 στις 11:20 πμ
σχολιαστης
“ΔΙΟΤΙ η εξουσία (ή οι άρχοντες) είναι υπηρέτης του Θεού προς δική σου ωφέλεια”
Μπά!
Οκτωβρίου 5, 2010 στις 12:08 μμ
Λεωνίδας
Πάνο δεν ξέρω αν θα πρέπει να παρεμβαίνω σε σχόλια σε αναρτήσεις με τις οποίες διαφωνώ όχι μόνο στα περιεχόμενα αλλά και στο ύφος μιας κριτικής. Και για να μην παρεξηγηθώ, σπεύδω να τονίσω ότι δεν εννοώ ότι αποφεύγω το διάλογο. Απλώς η εμπειρία διδάσκει ότι με ανθρώπους που συμφωνεί κανείς μπορεί να εκλεπτύνει τις θέσεις του, ενώ με ανθρώπους που διαφωνεί περιστρέφεται στο ίδιο σημείο μη αποκομίζοντας, τις περισσότερες φορές, κάτι. Εκτός κι αν μέσα από το διάλογο αλλάξει, ή δημιουργούνται οι συνθήκες για αλλαγή, ο θεμελιώδης προσανατολισμός της σκέψης του, οπότε σίγουρα αποκομίζει πράγματα – πράγμα σπάνιο. Σε κάθε περίπτωση η «Καλύβα» έχει καλό περιρρέον κλίμα, κι από τον διαχειριστή και από τους περισσότερους συμμετέχοντες. Για να γίνει αντιληπτό τι λέω, δεν θα σχολίαζα στο ιστολόγιο του «Ροΐδη», όσο κι αν διαφωνώ συλλήβδην με το πνεύμα και το γράμμα των όσων γράφει. Και τούτο γιατί, αυτό ήθελα να πώ, δεν είμαι κατ’ επάγγελμα «σπαστικός».
Στο σημείωμά σου διακρίνεις τον Απόστολο Παύλο από την υπόλοιπη Καινή Διαθήκη. Ορθά πράττεις, ως ένα βαθμό. Ορθά γιατί κείμενα της Καινής Διαθήκης, αλλά και εκτός αυτής, κυκλοφορούσαν στους κόλπους της Εκκλησίας ξεχωριστά μέχρι και τον δεύτερο μ.Χ. αιώνα. Κατά τη διάρκεια του τρίτου συνελέγησαν και, μέσα από διαφωνίες και συμφωνίες, συγκρότησαν τον κανόνα που λέμε «Καινή Διαθήκη». Έκτοτε απαρτίζουν από κοινού σημείο αναφορά της Χριστιανοσύνης. Αφού αναφέρθηκες στον «περιστασιακά αναρχικό» Ιησού σημείωσες κι ένα απόσπασμα του Ιακώβου. Θα μπορούσε να αναφερθεί και μία φράση που διατυπώθηκε μπροστά στο Συνέδριο των Ιουδαίων και το οποίο συμπυκνώνει την «αντιστασιακή» στάση: «πειθαρχείν δεί θεώ μάλλον ή ανθρώποις» (Πράξεις των Αποστόλων, ε΄, 29), δηλαδή πρέπει να πειθαρχεί κανείς περισσότερο στον Θεό παρά στους ανθρώπους. Αν δηλαδή οι θεολογικές πεποιθήσεις ή πρακτικές έρχονται σε σύγκρουση με την εξουσία, τότε η ανυπακοή στην εξουσία είναι θεμιτή, αν δεν επιβάλλεται. Με άλλα λόγια τα κείμενα των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων, περιέχουν όχι μόνον κήρυγμα αλλά και πρακτικές που ερμηνεύονταν ή θα μπορούσαν να ερμηνευθούν σε πλήρως αντίθετες κατευθύνσεις. Αν μάλιστα δείς μια οποιαδήποτε Εκκλησιαστική Ιστορία θα διαπιστώσεις ότι πολλοί επιφανείς επίσκοποι ή μοναχοί ήρθαν σε σύγκρουση όχι μόνον με την πολιτική αλλά και την εκκλησιαστική ηγεσία (Μ. Αθανάσιος, Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Μάξιμος ο Ομολογητής κ.α.)
Επειδή αναφέρεσαι ειδικά στον απόστολο Παύλο, εκτιμώ ότι θα πρέπει κατά την ερμηνεία να λάβεις υπόψη σου κι ορισμένες ευρύτερες ορίζουσες του έργου του. Ο Παύλος είναι ένας από αυτούς που πρέπει να λάβουν υπόψη τους τις αναγκαιότητες του ιεραποστολικού έργου και της οργάνωσης της Εκκλησίας. Στη συγκεκριμένη επιστολή, γράφεται περίπου το 57 μ.Χ., απευθύνεται στην εκκλησία της Ρώμης με όλες τις ιδιαιτερότητές της. Μία εκκλησία δηλαδή που βρίσκεται στο κέντρο της αυτοκρατορίας και είναι σημαντικό να έχει μία καλή εικόνα στα μάτια της Ρωμαϊκής κοινωνίας. Οι λίγο κατοπινότεροι διωγμοί έναντι των χριστιανών που ξεσπούν γίνονται από τον Νέρωνα με βάση την αιτιολογία ότι οι χριστιανοί έβαλαν φωτιά στην πόλη της Ρώμης. Το ότι ο Νέρωνας επιλέγει του χριστιανούς για να αποδώσει ευθύνες ίσως μας βοηθά ένα απόσπασμα από τα Χρονικά του Τάκιτου (Annales, XV, 44. Είναι ειλημμένο από την Γενική Εκκλησιαστική Ιστορία του Βλάση Φειδά) : «Ο Νέρων για να διαψεύσει τις σχετικές διαδόσεις για την πυρκαϊά της Ρώμης προέβαλλε ως υπεύθυνους κάποιους απεχθείς για τα εγκλήματά τους (flagita), τους οποίους ο όχλος ονομάζει χριστιανούς». Οι χριστιανοί λοιπόν, σύμφωνα με τον Τάκιτο, ήσαν απεχθείς στη Ρώμη για τα εγκλήματά τους. Πιστεύω ότι Θα ήταν βάσιμη μία υπόθεση εργασίας ότι οι Χριστιανοί της Ρώμης κατά την εποχή που γράφει ο Παύλος είχαν μάλλον ένα κακό όνομα στην κοινωνία της Ρώμης. Αν αυτά αληθεύουν, θεωρώ νόμιμη την προσπάθεια του Παύλου να εμφανίσει τους χριστιανούς ως νομιμόφρονες.
Και να ισχύουν τα παραπάνω όμως δεν σημαίνει ότι το απόσπασμα που αναφέρεις δεν απέκτησε την δική του αυτόνομη δυναμική. Δεν σημαίνει όμως ότι δεν αξιοποιήθηκαν κι άλλα αποσπάσματα. Στην ιστορία όμως όλες οι έννοιες έχουν προσλάβει ποικίλες δυναμικές. Αρκεί να υπενθυμίσει κανείς ότι οι Ισπανοί αντάρτες που εκτελούνταν από τους στρατιώτες του Ναπολέοντα, φώναζαν μπροστά στους εκτελεστές τους: «κάτω η ελευθερία».
Ακολουθούν ορισμένες επιμέρους παρατηρήσεις:
Γράφεις: «Ακυρώνεται αποφασιστικά η ιστορική επίτευξη του ελληνικού δήμου, δηλαδή της συμμετοχής του πολίτη στην εξουσία». Μά αυτή έχει ακυρωθεί πολύ πριν την έλευση του χριστιανισμού. Μην ξεχνάς ότι ο ελληνικός δήμος και η συμμετοχή του στην εξουσία έχει ακυρωθεί όχι μόνον από την Ρωμαϊκή κατάκτηση αλλά και πιο πρίν ήδη από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των επιγόνων του. Η νέα πολιτειακή κατάσταση της αυτοκρατορίας έχει νομιμοποιηθεί θεωρητικά ήδη από τους Στωικούς, οι οποίοι δεν περίμεναν του χριστιανούς για να εκφράσουν τη νομιμοφροσύνη τους στην αυτοκρατορία. Επιπλέον ένα ευρύτερο σφάλμα, κι εδώ δεν αναφέρομαι μόνον στο κείμενό σου. Πολλοί κάνουν ένα άλμα από την Αθήνα (όχι τη Σπάρτη) του 5ου π.Χ. αιώνα στην επικράτηση του Χριστιανισμού τον 4ο – 5ο αιώνα μ.Χ. Δίχως να βλέπουν τι έχει μεσολαβήσει στον χώρο των ιδεών και της πολιτειακής οργάνωσης.
Σημειώνεις: «στη σημερινή Ελλάδα ευάριθμοι τέως αριστεροί, νεοφώτιστοι της Ορθοδοξίας, επιχειρούν να ξαναφορέσουν το εν λόγω καπέλο στους Έλληνες». Να πώ προκαταρκτικά ότι ούτε νεοφώτιστος, ούτε πολλώ μάλλον αριστερός είμαι. Αλλά δεν έχω δεί σε κείμενα του Μοσκώφ, του Βακαλόπουλου και άλλων κάποιο κήρυγμα υποταγής. Θα ήταν αρκετά ενδιαφέρον να εξειδικεύσεις στην παρατήρησή σου αυτή με ένα άλλο κείμενο σου.
Διαπιστώνεις: «Τα μωρά του κόσμου δεν κατίσχυναν βέβαια τους σοφούς ως πνευματικοί αντίπαλοι- απλώς εξόντωσαν δια της πυράς και δια της αγραμματοσύνης τους μεγάλο μέρος της καταγραμμένης γνώσης».
Αυτή είναι μία διαδεδομένη κριτική. Ως προς τα μωρά του κόσμου δεν κάνεις κάν μία κριτική τύπου Nietzsche. Δηλαδή δεν βλέπεις μία τάση υπεραναπλήρωσης των χριστιανών, οι εκκλησίες των οποίων συγκροτούνταν από φτωχές κι αμόρφωτες μάζες των πόλεων. Παρατήρηση που έχει την αλήθεια της ως προς την διάδοση του Χριστιανισμού κι όχι, κατ’ εμέ, ως προς το πνευματικό του νόημα. Θεωρείς ότι τα μωρά παρέμειναν μωρά κι ως εκ τούτου μες στην αγραμματοσύνη τους προέβησαν σε καταστροφές. Όμως δεν είναι έτσι. Πρώτον ο Παύλος όπως και η Εκκλησία γενικότερα, δεν βλέπουν την σωτηρία του ανθρώπου στην μόρφωση. Δηλαδή θεωρούν ότι οι άνθρωποι μπορούν να σωθούν και δίχως αυτή γιατί η σωτηρία είναι ένας τρόπος ζωής που είναι εφικτός για όλους ανεξάρτητα από μόρφωση, πλούτο κ.λ.π. Έπειτα, δεν ξέρω γιατί θα πρέπει να θεωρηθούν μωρά, με την έννοια που λές εσύ πλέον, οι Ωριγένης, Γρηγόριος Ναζιανζηνός, Μέγας Βασίλειος, Γρηγόριος Νύσσης κ.α.
Οι χριστιανοί αντέγραφαν τα κείμενα της αρχαιότητας κι έτσι αυτά έφθασαν ως τις μέρες μας. Κι όχι μόνον τον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα. Αλλά και τον Όμηρο, το κατεξοχήν βιβλίο της αρχαίας Ελλάδας. Και τα αντέγραφαν όχι με στυλό στο χαρτί αλλά σε πάπυρο και με τα μέσα της εποχής. Διέσωσαν σε συνθήκες αντικειμενικά δύσκολες το γράμμα και το πνεύμα της αρχαιότητας.
Οκτωβρίου 5, 2010 στις 4:00 μμ
Πάνος
Ιστολόγα,
το θέμα είναι πως (και από ποιόν) ορίζεται το καλό και πως (και από ποιόν) το κακό. Η συμμετοχή του “κοινού” στους ορισμούς αυτούς είναι ανύπαρκτη. Η “καλή εξουσία” είναι παραμύθι για ΠΟΛΥ μικρά παιδιά. Κατά τα άλλα, το απόσπασμα του Παύλου το μεταφράζετε με ακρίβεια, αλλά (σόρυ κιόλας) δεν το κατανοείτε ούτε τόσο δα! Διαβάστε και τα παραδίπλα, είναι εξαιρετικά διαφωτιστικά για το τι πραγματικά εννοεί ο Παύλος. Σας προτείνω: κάθε ανυπακοή στην εξουσία θεωρείται κακό έργο και εμπνέει τον τρόμο στους παραβάτες. Κάνε το καλό (= έσο ευπειθής) και η εξουσία θα σου πει μπράβο (ηλίθιε)!
Οκτωβρίου 5, 2010 στις 4:03 μμ
Πάνος
Λεωνίδα,
η απάντηση θα καθυστερήσει λίγο – η μεσημβρινή σιέστα βλέπεις είναι απαραίτητη για όσους σηκωνόμαστε “όρθρου βαθέως”
Οκτωβρίου 5, 2010 στις 9:27 μμ
Ιστολόγα
Το καλό και το κακό ορίζεται από τη συνείδηση. Προσωπική ή κοινή, αυτή τα ορίζει όλα και όλα πιστεύω ότι γίνονται για χάρη της: οι εξουσίες, οι θεσμοί, οι συζυγίες…
Αλλοιώς βέβαια μπορεί και κρίνει μια απλή συνείδηση, αλλοιώς μία που είναι φωτισμένη και αγιασμένη και διαφορετικά η θολωμένη και σκοτισμένη…
Πάντως σκεφτόμουν ότι, αν κάθονταν σαν κι εσένα όλοι οι πολιτικοί να αναρωτηθούν για τέτοιου είδους θέματα και να κάνουν δημόσιο διάλογο, καλά θα ήταν όλα και άγια!…εκτός κι αν το κάνεις προεκλογικά μόνο και μετά…μην τον είδατε!
Οκτωβρίου 5, 2010 στις 10:20 μμ
Πάνος
1. Δεν είμαι πολιτικός και ούτε σκοπεύω να γίνω.
2. Το ποστ είναι αναρτημένο στις 5/11/2007.
Οκτωβρίου 5, 2010 στις 11:47 μμ
Πάνος
Λεωνίδα,
τώρα μπόρεσα να διαβάσω το σχόλιό σου – θα επιχειρήσω ορισμένες απαντήσεις. Καλύτερα: διευκρινίσεις.
Δεν είμαι ούτε θεολόγος, ούτε φιλόλογος. Η προσέγγιση που κάνω στα κείμενα της Καινής Διαθήκης είναι καθαρά (αμμιγώς) πολιτική. Πρόκειται για αποσπάσματα από ένα ανολοκλήρωτο (ας πούμε) βιβλίο, με το οποίο παιδευόμουν στα 2005 και λεγόταν “τα συμβατά και τα σύμβατα ζεύγη”. Σε αυτό έκανα κριτική αποδόμηση των θέσεων ενός άλλου βιβλίου (“η θεμελιώδης παρέκκλιση”, του Γ. Καραμπελιά). Ο Μοσκώφ, μια και τον ανάφερες, ήταν δασκαλός μου για ένα φεγγάρι (λίγο μετά το 1980) στο …μαρξισμό – μια σπουδή στην οποία διακρίθηκα ως …ανεπίδεκτος μαθήσεως
Η μελέτη μου λοιπόν των Γραφών και των Πατέρων (αν μπορεί κανείς να την πει μελέτη) γίνεται από μια πολύ συγκεκριμένη αφετηρία: δε με ενδιαφέρουν ούτε η φιλολογική ιστορία ενός εκάστου, ούτε οι επιμέρους επιτεύξεις της σκέψης ανθρώπων (πχ του όντως εξαιρετικού και τόσο άτυχου Μάξιμου του Ομολογητή). [Με ενδιαφέρουν, εδώ που τα λέμε, αλλά ...παρεμπιπτόντως]. Αντίθετα, επικεντρώνω στα “επίσημα” κείμενα της Εκκλησίας και στην πολιτική χρήση τους ανά τους αιώνες – και τη σύγχρονη εποχή.
Κι αυτό γιατί θεωρώ ότι η Εκκλησία διατηρούσε και διατηρεί ακόμη μια αδικαιολόγητα δυσανάλογη ΠΟΛΙΤΙΚΗ και κοινωνική επιρροή. Και ότι η απαλλαγή της Ελληνικής Πολιτείας (στη γενική της έννοια) από την επιρροή αυτή, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το θεσμικό κομμάτι, είναι όρος για να μπορέσουμε να συνεχίσουμε με καλύτερες προοπτικές.
Ελπίζω ότι έγινα κατανοητός ως εδώ.
Για τα “μωρά” προφανώς δεν κυριολεκτώ για τους ΜΕΤΑ τον Παύλο, παίζω με τη λέξη του Παύλου, για τη δική του εποχή: φαντάσου κι εσύ έναν χριστιανισμό που να αρχίζει και να τελειώνει με τον Παύλειο γνωστικισμό…
Ωστόσο, οι καταστροφές που έγιναν στη συνέχεια (καθαρά πολιτική επιλογή, στον αγώνα για την επικράτηση) δεν ξεκινούσαν μονάχα από τα “μωρά” (τα οποία ΠΑΝΤΟΤΕ επικρατούσαν – καθ’ ότι η εξουσία τους …πάει) , αλλά και από φανατισμένους διανοούμενους. Δες πχ, ένα ποστ για τον περίφημο Πορφύριο της Γάζας:
http://panosz.wordpress.com/2007/11/13/gaza/
Όσο για το δήμο και τη λειτουργία του, επίτρεψέ μου το εξής: Μέχρι τον καιρό της ορμητικής χριστιανικής επικράτησης είχε διατηρήσει τα αυτοδιοικητικά του χαρακτηριστικά, πάντοτε σε αδιάσπαστη συνάρτηση με τη λατρεία των πατρώων θεών: αυτή ακριβώς ήταν και η ΠΟΛΙΤΙΚΗ αιτία που επέβαλε την πλήρη αναίρεσή του από το νέο καθεστώς – όπερ και εγένετο.
Αν νομίζεις ότι παράλειψα κάτι άξιο λόγου, πολύ ευχαρίστως να το συμπληρώσω.
Οκτωβρίου 6, 2010 στις 2:26 πμ
Λεωνίδας
Πάνο με τις θέσεις και τα ερωτήματά μου δεν θέλησα να μετατοπιστεί η κουβέντα σε μία συζήτηση φιλολογική ή θεολογική με την τεχνική σημασία του όρου. Μολονότι, ορισμένες φορές, το πεδίο ανάλυσής σου προϋποθέτει μια τέτοια και θα προσπαθήσω να εξηγήσω το γιατί. Άλλωστε κι αν ακόμη έδωσα ορισμένα ιστορικά στοιχεία σαν υποθέσεις εργασίας για την επιβοήθηση στην ερμηνεία του συγκεκριμένου αποσπάσματος ελπίζω να το καλοδέχεσαι.
Με το σχόλιό σου διασαφηνίζεις τις προθέσεις της σύνταξης των κειμένων σου σχετικά με τα θεολογικά ζητήματα. Σε ενδιαφέρει η πολιτική κριτική. Και με στόχο αυτήν αναφέρεσαι σε «επίσημα» κείμενα της Εκκλησίας καθώς και στις πολιτικές χρήσεις τους ανά τους αιώνες. Οι κρίσεις που αφορούν στις πολιτικές χρήσεις ανά τους αιώνες πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την χρήση συγκεκριμένων αποσπασμάτων από συγκεκριμένους χρήστες κι εντός συγκεκριμένων καταστάσεων. Φυσικά δεν είναι δυνατόν να κάνει κανείς κάτι τέτοιο σε ένα ιστολόγιο και ούτε θα περίμενα κάτι τέτοιο. Όμως, δεδομένου ότι η Καινή Διαθήκη αποτελεί συγκροτημένο κανόνα κατά την εποχή που ο Χριστιανισμός γίνεται επίσημη θρησκεία της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, θα πρέπει να έχει κανείς υπόψη του όχι μόνον τι από αυτήν αξιοποιούσε η εκάστοτε εξουσία, αλλά και ποια αποσπάσματα αξιοποιούσαν όσοι αντιστέκονταν στην εξουσία. Και οι τελευταίοι χρησιμοποιούσαν εδάφια των Γραφών για να υπονομεύσουν την εξουσία ή τον συγκεκριμένο φορέα της.
Άλλωστε οι αναφορές που έκανα στα πρώτα ονόματα στο σχόλιό μου έγιναν ως παραδείγματα αντίστασης (δίκαιης ή άδικης δεν το εξετάζω) στην επίσημη εξουσία. Επίτηδες μάλιστα χρησιμοποίησα ονόματα Ορθοδόξων και τούτο για να δείξω ότι ενάντια στην εξουσία δεν κινήθηκαν μόνον αιρετικοί αλλά και οι Ορθόδοξοι. Άλλωστε ορθοδοξία και αίρεση, από καθαρά ιστορική περιγραφική σκοπιά, είναι έννοιες καθόλου αυτονόητες. Δηλαδή όλοι μάχονται ώστε να καταστούν οι απόψεις τους ορθόδοξες. Με αυτή την έννοια το γεγονός ότι και οι αιρετικοί επικαλούνται κείμενα της Γραφής για να αντισταθούν στην πολιτική και εκκλησιαστική ηγεσία έρχεται να ενισχύσει αυτό που ισχυρίζομαι. Ότι δηλαδή η Αγία Γραφή μπορεί να ερμηνευθεί και ερμηνεύθηκε προς κατευθύνσεις, από πολιτική σκοπιά, νομιμοποίησης ή και υπονόμευσης της εξουσίας.
Επίσης, και για να μην αναφέρομαι μόνον στην Ανατολή, ενδιαφέρον θα ήταν να δεί κανείς το ρόλο που διαδραμάτισε στην Δύση ο σχολαστικισμός για τη νεότερη πολιτική σκέψη, τον συνταγματισμό και την ελευθερία στις δημοκρατικές πόλεις (Βλ. Skinner, Τα Θεμέλια της νεότερης πολιτικής σκέψης, εκδ. Αλεξάνδρεια) ή ακόμη την γενικότερη λειτουργία του Προτεσταντισμού για τη διαμόρφωση του νεωτερικού τρόπου του σκέπτεσθαι, στο ζήτημα ιδίως της ανυπακοής στην εκκλησιαστική ηγεσία βέβαια (αυτοί κι αν αναφέρονταν στην Αγία Γραφή). Φυσικά όλοι αυτοί δεν ήσαν αναρχικοί, υπονόμευαν τη νομιμοφροσύνη κάπου για να τη δώσουν κάπου άλλου. Αλλά αυτό είναι άλλο ζήτημα (άλλωστε δεν πιστεύω ότι και οι αναρχικοί είναι σε θέση να εξορίσουν την εξουσία από τις ζωές των ανθρώπων αλλά αυτό κι αν είναι άλλο θέμα).
Ως προς τα άλλα που θέτεις, αφοριστικά και μόνο: δεν θεωρώ ότι η Εκκλησία κατέχει ιδιαίτερη δύναμη σε θεσμικό επίπεδο κι διαφωνώ εκ θεμελίων με την άποψη ότι η απαλλαγή της πολιτείας από την θεσμική παρουσία της Εκκλησίας θα μας βοηθούσε ώστε να έχουμε καλύτερες προοπτικές. Η ελλαδική Πολιτεία έχει άλλα προβλήματα και αυτά σίγουρα δεν έχουν να κάνουν με την Εκκλησία αλλά με τους όρους που δομείται ο πολιτικός αγώνας για ισχύ και τις σχέσεις πολιτικής και διοίκησης αλλά τούτο θα μας βγάλει εκτός θέματος.
Αναφέρεις τον όρο «Παύλειο γνωστικισμό» ο οποίος δεν ξέρω αν είναι δόκιμος σε οποιαδήποτε θεολογική προοπτική (κι εδώ αναγκαστικά η κουβέντα προσδιορίζεται με τους όρους της θεολογικής ερμηνευτικής, ήτοι θεολογικά και ερμηνευτικά). Σε κάθε περίπτωση ο γνωστικισμός είναι ένα πολύμορφο κίνημα που αναπτύσσεται παράλληλα με την Εκκλησία αλλά και στους κόλπους της για να καταδικαστεί στο τέλος.
Όσο για τον φανατισμό δεν τον θεωρώ προνόμιο των αγράμματων ή των ολιγογράμματων. Αντιθέτως η εμπειρία μας διδάσκει ότι ο φανατισμός απαντά σε φορείς ποικίλων ιδεολογικών ή κοσμοθεωρητικών ρευμάτων και σε φορείς με ακόμη και υψηλή εκπαίδευση. Για τις καταστροφές που έγιναν στη συνέχεια έχω υπόψη μου την εργασία του Θανάση Παπαθανασίου από το τεύχος 69 του περιοδικού Σύναξη με τίτλο «(Αυτό)κριτική ερμηνεία της καταστροφής παγανιστικών ιερών από Χριστιανούς», σελ. 49 και εξής. Θεωρώ ότι είναι πολύ καλή ακριβώς επειδή αναδεικνύει το πνεύμα της εποχής και τις λογικές των συγκρουόμενων μερών, αποκαθιστώντας έτσι την ιστορικότητα της σύγκρουσης, δίχως να την κρίνει με την οπτική 16 αιώνων μετά, δηλαδή αναχρονιστικά. Το κείμενο είναι προσβάσιμο διαδικτυακά
http://www.imdlibrary.gr/index.php?option=com_flippingbook&view=category&id=2&Itemid=110&lang=el (εδώ υπάρχει κατάλογος περιοδικών, όπου μπορείς να βρείς και το εν λόγω τεύχος).
Όσο για τον Δήμο και τις αυτοδιοικητικές του λειτουργίες εμμένω στα όσα ανέφερα. Άλλωστε οι αυτοκρατορίες πάντα συμπορεύονται με αυτοδιοικητικές λειτουργίες σε τοπικό επίπεδο. Το αυτό έπραξε και η Βυζαντινή αυτοκρατορία αλλά και οι κοινότητες επί Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Τώρα η αποκοπή από τους πατρώους θεούς (που δεν καταλαβαίνω γιατί η πίστη σε αυτούς είχε αυτοδιοικητικές λειτουργίες) είχε ήδη συντελεστεί. Ο χριστιανισμός έρχεται σε μία εποχή που έχει επικρατήσει ο θρησκευτικός συγκρητισμός, οι μυστικιστικές λατρείες, τάσεις μονοθεϊστικές κ.λ.π. Ακόμη και στη φιλοσοφία καλλιεργείται έντονα το λυτρωτικό στοιχείο. Πάντως ελπίζω να μην αρνείσαι ότι η νομιμοφροσύνη στα νέα πολιτειακά μορφώματα είχε ήδη εκφραστεί και δεν χρειαζόταν τον Χριστιανισμό.
Τέλος δεν έχω διαβάσει το εν λόγω βιβλίο του Καραμπελιά. Παρακολουθώ από το διαδίκτυο ορισμένα πράγματα. Δεν έχει υποπέσει στην αντίληψή μου ότι κάνει κάποιο κήρυγμα σε υποταγή χρησιμοποιώντας κείμενα του Αποστόλου Παύλου. Σε κάθε περίπτωση, χωρίς να θέλω να θίξω τον συμπαθή Καραμπελιά, εκτιμώ ότι δεν μαθαίνει κανείς θεολογία με τον Μοσκώφ, τον Σβορώνο και, άντε τον Γιανναρά. Ο τελευταίος είναι σημαντικός θεολόγος αλλά αφ’ ενός μόνη η ανάγνωση του έργου του δεν αρκεί κι αφ’ ετέρου αν αντλείς από το έργο του τις ιστορικές κρίσεις του τότε αναπαράγεις τσιτάτα και στην καλύτερη περίπτωση υποθέσεις εργασίας.
Οκτωβρίου 6, 2010 στις 9:39 πμ
Πάνος
Αντώνη,
καλημέρα! Ευχαριστώ για τα σχόλια (τη σειρά των σχολίων στα ποστ αυτού του είδους) – και για την ηρεμία με την οποία είναι γραμμένα. Μακάρι να μην είχα τραχανά απλωμένο, ώστε να μπορώ να διαθέσω περισσότερο χρόνο σε αυτή τη συζήτηση! Σε κάθε περίπτωση θέλω να τονίσω ότι τα σχόλια αυτά είναι για μένα εξαιρετικά χρήσιμα. Και …επιφυλάσσομαι
Οκτωβρίου 6, 2010 στις 10:20 πμ
Λεωνίδας
Καλημέρα Πάνο!
Δεν ξέρω ποιον Αντώνη εννοείς ή αν ήθελες να αναρτήσεις το παραπάνω σχόλιό σου σε άλλο κείμενο. Αν το σχόλιό σου το απευθύνεις σε εμένα, ευχαριστώ πολύ, νά’ σαι καλά! Το καλόπιστο και διαλογικό του χαρακτήρα σου διαφαίνεται και σε άλλα σου σχόλια.
Αν το απευθύνεις σε άλλον δεν μπορώ να σε ευχαριστήσω εκ μέρους του. Τα παραπάνω ισχύουν ούτως ή άλλως.
Οκτωβρίου 6, 2010 στις 10:25 πμ
Πάνος
Lapsus calami… και βέβαια ήθελα να γράψω “Λεωνίδα”
ΥΓ. Είχαμε παλαιότερα κι έναν Αντώνη στα σχόλια – αυτός με παράσυρε…
Οκτωβρίου 6, 2010 στις 5:20 μμ
Ιστολόγα
1. Δεν είμαι πολιτικός και ούτε σκοπεύω να γίνω.
2. Το ποστ είναι αναρτημένο στις 5/11/2007.
1. Δεν πρόκειται να πολιτευθείς, δεν βάζεις υποψηφιότητα στις δημοτικές ή κάνω λάθος;
2. Δεν πειράζει! Είναι διαχρονικό;-)
Θέλω να γράψω κάτι που κακώς δεν το ανάφερα. Το γράφω εδώ και θα το ξαναγράψω αν χρειαστεί και αλλού, όπου ζητάς σχολιασμό σε θεολογικά ή θρησκευτικά θέματα:
Υπάρχει ένας σπουδαίος παράγοντας που ξεχνάμε όλοι μας (όχι μόνο οι θεολόγοι αλλά και οι ιερωμένοι πολλές φορές, οι λεγόμενοι πνευματικοί άνθρωποι, οι πιστοί, οι θρησκευόμενοι) να αναφέρουμε. Είναι το Άγιο Πνεύμα.
Ο απόστολος Παύλος πολλές φορές ομολογεί την παρουσία Του μέσα του και την έμπνευσή του από τον Παράκλητο, λέγοντας ότι τον οδηγεί, τον παροτρύνει, τον ενθαρρύνει, τον φωτίζει, τον καθοδηγεί γενικά και κατά αυτόν τον τρόπο ίσχυε μέσα του αυτό που έγραψε πιο πάνω ο Λεωνίδας,
«πειθαρχείν δεί θεώ μάλλον ή ανθρώποις» (Πράξεις των Αποστόλων, ε΄, 29)
Όταν ΕΝΕΡΓΕΙ το άγιο Πνεύμα μέσα στον άνθρωπο, όλα τα κοσμικά καταλύονται και θεωρούνται διαφορετικά, τόσο, που πολλές φορές ο άγιος ή ο εμπνεόμενος από το άγιο πνεύμα να νομίζεται τρελός.
Από την άλλη, όταν σβήνει το Πνεύμα, όλα μοιάζουν βουνό και στην πραγματικότητα ακατόρθωτα:
η υπακοή, η άσκηση, η φιλανθρωπία, η εγκράτεια, η προσευχή, η σχέση με τον πλησίον, η πίστη, η ελπίδα, η αγάπη και πολλά άλλα -νά γιατί πολλές φορές απεχθανόμαστε τα κηρύγματα, τη διδασκαλία και μας γίνεται φόρτος και η παραμικρή αναφορά στα θεία και είναι φυσικό.
Συνεπώς και λογικά, μέλημά μας θα έπρεπε να είναι με ποιόν τρόπο μπορούμε να λάβουμε πνεύμα θεού και να αλλάξουν έτσι άρδην τα πάντα μέσα μας και έξω από μας.
Γι’ αυτό και σου έγραψα ότι όλα μα όλα είναι θέμα συνείδησης και ότι διαφορετικά κρίνει ένας άγιος, διαφορετικά ένας πνευματικός άνθρωπος, διαφορετικά ένας αδαής και αμέτοχος της καινής ζωής του Χριστού.
Οκτωβρίου 6, 2010 στις 5:51 μμ
Πάνος
Ιστολόγα,
πηγαίνω κάθε μέρα στη δουλειά μου- για το μεροκάματο – και αυτό θα εξακολουθήσω να κάνω όσα χρόνια είμαι υγιής και μπορώ να το κάνω. Αν κάποια μέρα κρεμάσουνε τους πολιτικούς, τζάμπα θα με κρεμάσουν!
Περί του Αγίου Πνεύματος, διαθέτομεν ένα ή και περισσότερα ποστ – κάποια στιγμή ίσως τα δείτε στη βιτρίνα της καλύβας