Το Χαμάμ Μπέη (Λουτρά Παράδεισος) χτίστηκε από τον Μουράτ Β΄ στα 1430, στην οδό Εγνατία, κοντά στη μεγάλη αγορά (”τσαρσί”). Είναι από τα πιο σημαντικά κτίσματα της μουσουλμανικής περιόδου της πόλης που επιβίωσαν - και θα πρέπει κάποια στιγμή να αποκατασταθούν στο σύνολό τους.
Τα δημόσια λουτρά έπαιζαν για πολλούς αιώνες καθοριστικό ρόλο στη ζωή της πόλης, καθώς στα σπίτια δεν είχαν τις σημερινές εγκαταστάσεις. Ένας παλιός Θεσσαλονικιός μου έλεγε πως λειτουργούσαν και «μεικτά» χαμάμ, για ζευγάρια, κάτι που ήταν ευχάριστο και λειτουργικό από πολλές απόψεις. Θυμάμαι πως στις αρχές της δεκαετίας του ΄80 λειτουργούσε ακόμα ένα χαμάμ, στην πλατεία Αριστοτέλους. Ο Γιώργος Ιωάννου έχει γράψει ένα όμορφο μικρό διήγημα για κάποια λουτρά της εργατικής τάξης, στο λιμάνι νομίζω, όπου ο ήρωας σύχναζε για …καλλιτεχνικούς λόγους.
Yπάρχουν μερικά τραγούδια που περιγράφουν με εκπληκτικό κέφι τη φαντασίωση της παρακολούθησης των λουομένων γυναικών από τους μερακλήδες που δωροδοκούσαν τους χαμαμτζήδες επί τούτου, με πιο γνωστό στις μέρες μας το «γυφτοπούλα στο χαμάμ». Αλλά δε νομίζω ότι η γυφτοπούλα πλενόταν στο αριστοκρατικό Χαμάμ Μπέη.
*
Τις τρεις φωτογραφίες του εσωτερικού χώρου, τις πήρα από εδώ:
http://wikimapia.org/1457714/gr/
*
Repost
8 comments
Comments feed for this article
Δεκέμβριος 5, 2007 στο 8:49 μ.μ
Pneyma kai ithiki
Στό Άγκιστρο είναι τό καλλιτερότερο.
Δεκέμβριος 5, 2007 στο 11:11 μ.μ
Νέαρχος Γαλανάκης
Ωραιότατο και πολύ πληροφοριακό για μας τους Χαμουτζήδες. Τέλειες οι φωτογραφίες
Δεκέμβριος 6, 2007 στο 2:53 π.μ.
Μαρίκα
Πάνο μου, η Γυφτοπούλα μπορεί να μην πήγαινε στο Χαμάμ Μπέη, αλλά όλο και σε κάποιο άλλο θα πήγαινε… Μπορεί να υπήρχε και κανα Μπιρ Χαμάμ…
(για να γίνει κι η καψερή μπιρ ταμάμ… με την πούντρα τη χρυσή ! )
Για την ιστορία :
“Γυφτοπούλα” (ή Γυφτοπούλα στο χαμάμ”)
Ένας ωραίος κλασικός καρσιλαμάς που οι περισσότεροι νέοι ερμηνευτές τον “κακοποιούν”, δυστυχώς…
Το τραγούδι “Γυφτοπούλα” (του 1934) είναι του μέγιστου Γιώργου Μπάτη, που μαζί με τον Μάρκο Βαμβακάρη, το Στράτο Παγιουμτζή, τον Ανέστο Δελιά φτιάξανε -το 1932- την πρώτη λαϊκή κομπανία : Η ΞΑΚΟΥΣΤΗ ΤΕΤΡΑΣ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ (που ήταν και ο εμπνευστής της).
Ο Γιώργος Μπάτης είναι και ο πρώτος που ηχογράφησε το 1933 “ρεμπέτικο” τραγούδι σε ελληνικό δίσκο.
Το “Γυφτοπούλα στο χαμάμ” στα νεότερα χρόνια το έκανε φοβερή επιτυχία η Γλυκερία, στον ιστορικό δίσκο (για τις πωλήσεις του αλλά και τις επιλογές των τραγουδιών και τη σύνθεση της ορχήστρας) ΜΕ ΤΗΝ ΓΛΥΚΕΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΗ ΝΥΧΤΑ - 1983.
Το έχουν συμπεριλάβει οι περισσότεροι σύγχρονοι τραγουδιστές στο ρεπερτόριό τους, με τον Μπάμπη Γκολέ να παίρνει -βεβαίως- τα σκήπτρα ερμηνείας…
“Το χαρέμι στο χαμάμ” (ή “Μες στης Πόλης το χαμάμ”)
Για χαμάμ υπάρχει και το δημοφιλέστατο τσιφτετέλι “Το χαρέμι στο χαμάμ” από τον Ανέστο Δελιά, τον πολύ πρόωρα χαμένο -στα 29 του χρόνια, από “ουσίες”-, πρωτεργάτη στη δημιουργία και εγκαθίδρυση της πειραιώτικης σχολής του ρεμπέτικου τραγουδιού.
Το έγραψε το 1935 και ηχογραφήθηκε σε αρκετές εκτελέσεις -με Στράτο Παγιουμτζή, Γιάννη Παπαϊωάννου, Νίκο Γούναρη κ.α.
Καθώς και σε πολλές νεότερες εκτελέσεις, όπως από τον Πάνο Μιχαλόπουλο, που το έκανε μάλιστα “σουξέ” τα νεότερα χρόνια με τον παραλλαγμένο τίτλο “Μες στης Πόλης το χαμάμ”.
(Μες της Πόλης το χαμάμ ένα χαρέμι κολυμπά / αραπάδες το φυλάνε, στου Αλή Πασά το πάνε. Διατάζει τη φρουρά του και το φέρνουνε μπροστά του…..)
ΥΓ:
Εξαιρετικό το Χαμάμ Μπέη! Δεν έχω πάει (ντροπή… αν το μάθει ο κύριος Ντίνος….)
Δεκέμβριος 6, 2007 στο 3:23 π.μ.
Παπούλης
Μαρικάκι
Πασουμάκια με φούντα , νεγκλιζέ και πετσέτα σαρικάκι και γλήγορα στο Χαμάμ …
( να μας τα λες να μαθαίνουμε )
Δεκέμβριος 6, 2007 στο 7:47 π.μ.
Πάνος
Νέαρχε,
η Θεσσαλονίκη έχει “να δείξει” πάρα πολλά στον επισκέπτη - αλλά όλα μένουν κρυμμένα, γιατί αυτό προϋποθέτει ικανή δημοτική / νομαρχιακή αυτοδιοίκηση. Έτσι, όλα σχεδόν μένουν άγνωστα και στους ίδιους τους Θεσσαλονικιούς!
*
Μαρίκα,
θενξ για την περιήγηση στα χαμάμ του ρεμπέτικου. Προσωπικά υπήρξα (παιδιόθεν…) λάτρης της ερμηνείας του Γκολέ. Την κασέτα με τη γυφτοπούλα την άκουσα άπειρες φορές, γιατί μου άρεσε όλος ο δίσκος του Πατρινού - με κορυφαίο, βέβαια, το άσμα “που να βρω γυναίκα να σου μοιάζει”. Πρέπει να κυκλοφόρησε στα 1980 (+- κάτι)
Δεκέμβριος 6, 2007 στο 1:18 μ.μ
Ο Σκύλος της Βάλια Κάλντα
Πνεύμα και Ηθική
το λουτρό στο Άγκιστρο το «αναπτύξανε». Δυστυχέστατα!
http://valiacaldadog.blogspot.com/2007/11/blog-post_21.html
Δεκέμβριος 7, 2007 στο 1:28 π.μ.
sfinaki
Καλησπερίζω ή μάλλον… καλημέρα
Το τιτλάκι σου “Πάμε στο χαμάμ:” μου ξύπνησε μνήμες παιδικές.
Ομιχλώδης ατμόσφαιρα από τους υδρατμούς, ζέστη και φωτισμός αχνός. Από τα αψιδωτά παράθυρα τοποθετημένα ψηλά, θυμάμαι, έντονα τις δέσμες φωτός που έπεφταν μέσα στο νερό. Η γιαγιά το είχε καθιερωμένο το λουτρό στο χαμάμ. Χοντρό αφράτο μπουρνούζι, τσεμπέρι από άσπρο τουλπάνι, κεντημένο με μικρές χρωματιστές χαντρούλες για να το δένει στα μαλλιά, το “τάσι” μέ ένα όμορφο σκάλισμα για το νερό. Θυμάμαι τα λεπτά μεσοφόρια και τις σιγανές κουβέντες μεταξύ των γυναικών (ως επι το πλείστον στα τούρκικα). Αν και δεν πρέπει να είχα πάει πολλές φορές μου έχει μείνει η αίσθηση της ηρεμίας και μιας απολαυστικής χαλάρωσης.
Η τελευταία φορά που επισκέφθηκα χαμάμ ήταν στη Θεσσαλονίκη, όπου πήγαμε να πάρουμε την γιαγιά από το λουτρό. Το θυμάμαι κάπου στην αγορά, προς την εκκλησία του Αγιου Μηνά??? Το μυαλό μου μπερδεύει τις εικόνες.
Δεκέμβριος 7, 2007 στο 2:05 π.μ.
Αντώνης
Μάλλον θα ήταν εκεί που ήταν η ταβέρνα του Λούτρου ή Λουτρού, πίσω από τα λουλουδάδικα στο καπάνι. (πολύτιμες εικόνες sfinaki)