Πλησιάζοντας την Τρίπολη, είδα την πινακίδα: Βαλτέτσι 4. Έστριψα αριστερά και ανέβηκα στο χωριό. Στην είσοδο με περίμενε η πρώτη έκπληξη: μια ελληνική σημαία από τις παλιές, καρφωμένη σ’ ένα βράχο. Και δυο γνωστές εικόνες, από την Επανάσταση του 1821

Περίμενα ν’ αντικρίσω ένα πιο μεγάλο χωριό, περισσότερο κόσμο. Είδα μονάχα λίγους ηλικιωμένους. Ελάχιστα αυτοκίνητα. Λίγα φτωχικά και πολλά παρατημένα, μισογκρεμισμένα σπίτια.

Φωτογράφισα στην πλατεία του χωριού την εκκλησία της Παναγίας, αυτή που χτίστηκε με τη φροντίδα του Κολοκοτρώνη, στα 1837. Το είχε κάνει τάμα ο καπετάν – Θοδωράκης, εκείνες τις φοβερές μέρες 12 και 13 Μαΐου 1821, όταν στους βράχους του Βαλτετσιού παίχτηκε κορώνα γράμματα η μοίρα της Επανάστασης και του νέου ελληνισμού. Δυστυχώς, η εκκλησία ήταν κλειστή.

Μια γιαγιά με πληροφόρησε ότι «υπάρχει μαγαζί, παραπέρα». Μπήκα και παράγγειλα καφέ. Τον έφτιαξε και τον σέρβιρε μια χαμογελαστή μαυροφορεμένη κυρούλα  με τσεμπέρι, σίγουρα πάνω από ογδόντα χρονών.

Όταν ήρθε η ώρα να φύγω, δε με άφησαν να πληρώσω.

- Ξένος είσαι;

- Ξένος, αλλά όχι πολύ. Από την Καλαμάτα.

- Αν είσαι από την Καλαμάτα είσαι από δω – και δεν το ξέρεις.

- Το ξέρω. Οι παππούδες μου κατέβηκαν στη Μεσσηνία από ένα χωριό εδώ κοντά.

Μόλις το είπα, οι γέροντες χαμογέλασαν πλατιά. Ρώτησαν τ’ όνομά μου.

- Ά, το λέει και το τραγούδι: «Ζέρβα σε θέλει ο Βασιλιάς!»

- Αυτός είναι ο Γρίβας. Μη μπερδεύουμε τα ονόματα!

- Ε, κοντά είναι!

Δε μπορούσα να πω στο γελαστό παππού, που πλησίαζε τα ενενήντα, την άποψή μου για το βασιλιά. Χαιρετηθήκαμε εγκαρδίως και έφυγα.

Περνώντας ξανά από την πλατεία, είδα ένα μνημείο που δεν το είχα προσέξει στο πρώτο πέρασμα. Αυτό που θυμίζει τη δεύτερη μεγάλη μέρα του χωριού – την κατάμαυρη: στις 15 Ιουνίου 1944 ο ΕΛΑΣ, με επικεφαλής τον ίδιο τον Άρη Βελουχιώτη, επιτέθηκε στο Βαλτέτσι, που είχε (εντελώς ερασιτεχνικά ως προς την υλοποίηση) εξοπλιστεί από τα Τάγματα Ασφαλείας.  Το κατέλαβε και το λεηλάτησε, σε μια ταυτόχρονη επίδειξη δύναμης, περιττής σκληρότητας και απίστευτης πολιτικής αφροσύνης. Αναγράφονται στις μαρμάρινες πλάκες τα ονόματα 92 νεκρών. Στην πραγματικότητα οι νεκροί Βαλτετσιώτες ήταν 102 – ο μικρότερος μόλις νεογέννητος, στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του ΕΑΜ στο Φενεό, στο μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, στην Αργολίδα. Από την άλλη μεριά, ο ΕΛΑΣ είχε 20 νεκρούς και 30 τραυματίες – αλλά και αυτοί οι αριθμοί μάλλον είναι αισιόδοξα περιορισμένοι.

Οδήγησα ως το δρόμο της Τρίπολης μ’ ένα κόμπο στο λαιμό. Είμαι ξένος για το Βαλτέτσι, αλλά όχι πολύ…