Ο Βάλιας Σεμερτζίδης ζωγραφίζει τον μαυροσκούφη Λέοντα. Πίσω του όρθιος ο Άρης Βελουχιώτης. Αρχείο Μελετζή.

 *

Ανάμεσα στους αρειμάνιους αντάρτες του Άρη, τους μυθικούς «μαυροσκούφηδες», βλέπουμε κι έναν αγένειο νεαρό, τον Λέοντα. Οι περισσότεροι από τους μαυροσκούφηδες δεν είχαν καλό τέλος – τα έχει γράψει ο Χαριτόπουλος. Ωστόσο, η τύχη του Λέοντα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Τι απόγινε αυτό το παλικάρι;

Την απάντηση δίνει ο μακαριστός Ηλίας Πετρόπουλος, στο βιβλίο του «ο κουραδοκόφτης», εκδόσεις Νεφέλη, 2002.

Ανανέωση: Από τα σχόλια (και την περαιτέρω αναζήτηση στο δίκτυο) προέκυψε ότι ο “Λέων” είναι άλλο πρόσωπο από αυτό στο οποίο αναφέρεται ο Πετρόπουλος.

 *

Τον γνώρισα στη Θεσσαλονίκη, το 1946, ως καταδιωκόμενο, όπως λέγαμε τότε τους κυνηγημένους αγωνιστές, που είχανε εκπατριστεί για να μην τους καθαρίσουν οι χίτες και οι σούρληδες. (…) Γίναμε φίλοι με τον Τρυφερούλη, που, στη διάρκεια του Εμφυλίου, ερχότανε συχνά σπίτι μας. Την ίδια εποχή είχε εγγραφεί στν Φιλοσοφική του Αριστοτελείου. Ο Τρυφερούλης ήτανε ένα ήσυχο, λιγομίλητο παιδί, μα πριν απ’ όλα, είχε τη συμπεριφορά ενός τρομοκρατημένου ανθρώπου. Ωστόσο, τον χαρακτήριζε και μια χωριάτικη πονηριά, είχε τη σφραγίδα της ιδιαίτερης καχυποψίας των επαρχιωτών. (…) Εν πάση περιπτώσει, συχνά κουβεντιάζαμε (ψιθυριστά) για το αντάρτικο της Κατοχής και για τον Άρη. Ο Τρυφερούλης μίλαγε σφιγμένα. Κι όταν έλεγε κάτι για τον Άρη, έδειχνε πως (ακόμη) τον φοβότανε. Επειδή ήθελα να τον ξεψαχνίσω -για να ξέρω ποιόν βάζω στο σπίτι μας- αναγκαζόμουνα να του κάνω, ευθέως, διάφορες ωμές ερωτήσεις. Ο Τρυφερούλης απαντούσε με δυσφορία και με το σταγονόμετρο. Υπήρχε στην ατμόσφαιρα ένα κάτι που με ενοχλούσε – ένα κάτι που με οδηγούσε σε ορισμένες περίεργες σκέψεις.

Θυμάμαι τα όσα μου έλεγε ο Τρυφερούλης. Όταν τον ρώτησα τι πόστο είχε στην ομάδα των πραιτωριανών του Άρη, μου είπε: ήμουνα υπεύθυνος για το μουλάρι, και, επίσης, για το συσσίτιο των μαυροσκούφηδων. (…)

Μια μέρα, ρώτησα τον Τρυφερούλη τι τύπος ήτανε ο Βελουχιώτης. Ο πρώην- μαυροσκουφης μου απάντησε λακωνικά: καλός ήταν, αλλά ήταν και άγριος. Ξαναρώτησα με πείσμα: δηλαδή; Και, τότε, ο Τρυφερούλης αναγκάστηκε να μου αφηγηθεί ένα αποτρόπαιο επεισόδιο:

Μια φορά, οι μαυροσκούφηδες είχανε σταματήσει σε κάποια πλαγιά, για να ξαποστάσουν από την πορεία. Ο Άρης διέταξε τον Τρυφερούλη να ετοιμάσει συσσίτιο. Δεν υπήρχε κανένα χωριό εκεί κοντά. Ο Τρυφερούλης πήρε μιαν οκά φακές, που είχε καβάντζα σ’ ένα σακούλι, και τις έβαλε στο καζανάκι να βράσουν. Μετά επακολούθησε η διανομή του νερόβραστου σισσιτίου. Οι μαυροσκούφηδες, καθισμένοι καταγής, έτρωγαν. Παρομοίως και ο Άρης. Αλλά, ξαφνικά ο Άρης – επειδή μια πετρούλα σκάλωσε στο δόντι του – πετάχτηκε όρθιος και ούρλιαξε: παλιοπούστη, δεν καθάρισες καλά τις φακές! Και, τραβώντας το μαχαίρι του, όρμησε στον έφηβο Τρυφερούλη, τον έριξε χάμω, και (δήθεν) άρχισε να τον σφάζει. Ο Τρυφερούλης χέστηκε. Αμέσως μετά, ο Άρης τον άφησε, ξεκαρδισμένος στα γέλια, και τον ρώτησε: φοβήθηκες, ρε; (…)

Έχω να δω τον Τρυφερούλη μισόν αιώνα. Ο φοβισμένος πρώην – μαυροσκούφης πέρασε τη ζωή του μακριά από την πατρίδα του, υπηρετώντας στα γυμνάσια και λύκεια της Θράκης, ώσπου πήρε τη σύνταξή του. Μάθαινα τα νέα του από κάποια κανάλια, που μόνον εμείς οι αριστεροί τα ξέρουμε και τα χρησιμοποιούμε (…) Προφανώς δεν θέλει να σκαλίζει το παρελθόν του. Ό,τι απομένει από την παρουσία του στον ΕΛΑΣ, είναι καναδυό φωτογραφίες, που τον δείχνουν να κρατάει το μουλάρι από το καπίστρι, πάλι στον Άρη – αλλά, κανείς φιλοπερίεργος μελετητής δεν εντόπισε ποιο είναι αυτό το αμούστακο και ξυρισμένο ανταρτόπουλο.

Φαντάζεστε την έκπληξή μου όταν, μεταξύ 1995 και 1998, είδα να δημοσιεύονται στον Τύπο κάτι τιποτένια άρθρα του Συνταξιούχου Λυκειάρχη Κωνσταντίνου [sic] Τρυφερούλη, όπου έθιγε, με επιπολαιότητα και σαφώς αντιτουρκικό πνεύμα, κάποια θέματα ονοματολογικής υφής, καθώς και το θέμα των ελληνικής καταγωγής λέξεων των έργων του Σέξπηρ – αγνοώντας, πέρα για πέρα, τη σχετική βιβλιογραφία.

*

Σκόπιμα αφαίρεσα από το κείμενο τις κρίσεις του Πετρόπουλου, που αφορούν τον Άρη. Το θέμα του ποστ είναι η εξέλιξη του Λέοντα, κατά τον Πετρόπουλο.

*

Ο φιλόλογος, συνταξιούχος Λυκειάρχης Κωνσταντίνος Τρυφερούλης για τα επώνυμα και την προέλευσή τους:

http://www.hyper.gr/makthes/960421/60421g02.html