Η καλύβα παρουσιάζει τα δύο κείμενα, όπως δημοσιεύτηκαν στην «Καθημερινή» της 8ης Φεβρουαρίου 2009. Με στόχο τον εμπλουτισμό του δικού μας προβληματισμού (και της συζήτησης) για τα γεγονότα εκείνης της περιόδου.
*
Συστηματική αναπαραγωγή μύθων που έχουν απαξιωθεί επιστημονικά
Του Σταθη Ν. Καλυβα*
Η επιστημονική μελέτη της δεκαετίας ’40 μπορεί να ξεκίνησε αργά, έχει όμως κάνει τεράστια άλματα. Ας εξετάσουμε τα τρία σημαντικότερα.
Το 1978 διοργανώθηκε το πρώτο επιστημονικό συνέδριο για τον Εμφύλιο («Η Ελλάδα στη δεκαετία 1940-1950» με συμβολές που έβαλαν τέλος στην κυριαρχία των χρονικών (π.χ. «Το αντάρτικο» του Φοίβου Γρηγοριάδη ή «Οι καπετάνιοι» του Dominique Eudes). Η συστηματική μελέτη των βρετανικών και αμερικανικών αρχείων έθεσε την έρευνα του Εμφυλίου σε επιστημονικές βάσεις, απαξιώνοντας τη διαδεδομένη ώς τότε αντίληψη περί ξενοκίνητου ΚΚΕ με αποκλειστική ευθύνη για τον Εμφύλιο. Γι’ αυτό άλλωστε και η έρευνα χαρακτηρίστηκε τότε, και υπήρξε πράγματι, «αναθεωρητική». Η ορθή, όμως, απομάκρυνση από τη μυθολογία των νικητών οδήγησε, στα χρόνια που ακολούθησαν, σε ορισμένες υπερβολές, όπως η περιγραφή του ΚΚΕ ως ένα αγγελικό κόμμα που δεν επιθυμούσε τίποτα παραπάνω από την ειρηνική συνύπαρξη με τους αντιπάλους του και σχεδόν απεχθανόταν την εξουσία· ένα κόμμα, δηλαδή, πιο σχετικό με τον Γκάντι παρά με τον Στάλιν!
Το δεύτερο άλμα έγινε το 1994, όταν κυκλοφόρησε το «Στην Ελλάδα του Χίτλερ» του Mark Mazower, ένα έργο που μετακίνησε με επιτυχία την ερευνητική ατζέντα από τις ελίτ στις μάζες, αναδεικνύοντας τις ρίζες του Εμφυλίου στην περίοδο της Κατοχής και απαγκιστρώνοντας την έρευνα από στείρα ερωτήματα που είχαν πιο πολύ σχέση με τις μεταφυσικές ανησυχίες της Αριστεράς απ’ ό,τι με τις επιταγές της έρευνας. Το βιβλίο αυτό άνοιξε ένα τεράστιο πεδίο κοινωνιολογικών ερωτημάτων για τη μορφή και το περιεχόμενο της κυριαρχίας των αντίπαλων συνασπισμών και τη συμπεριφορά των «απλών ανθρώπων». Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και η «Ορθοκωστά» του Θανάση Βαλτινού, ένα μυθιστόρημα για τον κατοχικό εμφύλιο στη Πελοπόννησο, που έθεσε με λογοτεχνικό τρόπο αντίστοιχα θέματα και του οποίου η επιρροή αποδείχθηκε εκ των υστέρων σημαντικότατη.
Το τρίτο άλμα έγινε στη διετία 1999-2000, περίοδο κατά την οποία διοργανώθηκε πλήθος επιστημονικών συνεδρίων για τον Εμφύλιο. Το 2000 πραγματοποιήθηκε και η πρώτη ημερίδα του «Δικτύου για τη Μελέτη των Εμφυλίων» στη Θεσσαλονίκη. Μια πλειάδα νέων ερευνητών προέκρινε την τοπική ιστορία, την εστίαση στα κίνητρα των ανθρώπων και την ανάδειξη μιας «ευαίσθητης» θεματολογίας όπως ο δωσιλογισμός ή η βία. Η επιτυχία του Δικτύου (διοργανώθηκαν έκτοτε εννέα ετήσια συνέδρια και πλήθος άλλων εκδηλώσεων και εκδόσεων) προκάλεσε την έντονη αντίδραση μερίδας ιστορικών και δημοσιογράφων που δυσανασχέτησαν δημόσια από τον «αγενή» δυναμισμό της νέας γενιάς ερευνητών. Ο όρος «αναθεωρητισμός» επανήλθε στο προσκήνιο, ως ύβρις αυτή τη φορά.
Πλούτος τεκμηρίων
Από το 1979 και μετά απαντήθηκαν πολλά ερωτήματα. Γνωρίζουμε πλέον πολλά για την αλληλουχία των αποφάσεων των αντίπαλων πολιτικών ηγεσιών σε κρίσιμες καμπές, τις προθέσεις τους, αλλά και τις παρανοήσεις τους, ενώ ξεφύγαμε από τη συνωμοσιολογική ανάγνωση της Ιστορίας. Διαπιστώθηκε πως διαδεδομένοι ισχυρισμοί δεν είχαν βάση, όπως π.χ. πως ο δωσιλογισμός υπήρξε υπόθεση μιας «δράκας μαυραγοριτών», πως η ένταξη στο ΕΑΜ είχε ταξική (ή, έστω, οικονομική) βάση και εξέφραζε ένα αντίστοιχα «ριζοσπαστικό» ατομικό προφίλ ή πως ο Εμφύλιος ξεκίνησε το 1946 ως αποτέλεσμα της «λευκής τρομοκρατίας» και της βρετανικής πολιτικής. Εξερευνήθηκαν συστηματικά οι εθνοτικές διαστάσεις της εμφύλιας σύγκρουσης, οι δυναμικές της βίας και οι παράμετροι της συμμετοχής των ανθρώπων στους αντίπαλους συνασπισμούς. Στην πρόοδο αυτή συνέβαλε ο πλούτος των τεκμηρίων. Ο αποχαρακτηρισμός των αρχείων της βρετανικής SOE φώτισε την ανάδειξη του ΕΛΑΣ σε κυρίαρχη στρατιωτική δύναμη στον χώρο της αντίστασης η συστηματική μελέτη των γερμανικών αρχείων οδήγησε σε μια πληρέστερη αντίληψη για τη δομή της Κατοχής η έρευνα του τμήματος του αρχείου του ΚΚΕ που διασώζεται στα ΑΣΚΙ συνέβαλε στη σαφέστερη αποτίμηση των προθέσεων του ΚΚΕ (π.χ. έκθεση Μακρίδη) και της φύσης της εαμικής εξουσίας στο τοπικό επίπεδο (μέσα από τις διαφωτιστικές εκθέσεις των ίδιων των στελεχών της), ενώ οδήγησε και στη μελέτη της σύντομης αλλά κρίσιμης περιόδου της «εαμοκρατίας» (Σεπτέμβριος 1944 – Μάρτιος 1945) όταν η Ελλάδα γνώρισε μια ιδιότυπη κομμουνιστική διακυβέρνηση, η συνεχιζόμενη μελέτη των αρχείων των χωρών του σοβιετικού μπλοκ οδηγεί σε μια ριζική επανεκτίμηση της δομής, λειτουργίας και υποστήριξης του «Δημοκρατικού Στρατού» και της λειτουργίας του ΚΚΕ εκτός Ελλάδας· τα πλούσια κρατικά στρατιωτικά, δικαστικά και τοπικά τεκμήρια που έγιναν διαθέσιμα τα τελευταία χρόνια κυρίως μέσω των ΓΑΚ επιτρέπουν τη μελέτη της λειτουργίας των κρατικών μηχανισμών, καθώς και την καταγραφή των εμφυλίων συγκρούσεων ακόμα και στο επίπεδο του χωριού, έργο που συμπληρώνουν οι προφορικές πηγές.
Χωρίς συγκριτικές μελέτες
Οπως είναι φυσικό, παραμένουν αρκετά ερωτήματα. Απουσιάζουν, για παράδειγμα, κομμάτια του παζλ των αποφάσεων του ΚΚΕ, ενώ διαθέτουμε ακόμη λίγες συστηματικές αναλύσεις για τη σχέση (ή όχι) των προπολεμικών κοινωνικών και πολιτικών αντιθέσεων με τις εμφύλιες συγκρούσεις. Παραμένουν επίσης σημαντικά πραγματολογικά κενά. Τέλος, ο Εμφύλιος εξακολουθεί να ερευνάται αποκομμένος από άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις: απουσιάζουν δηλαδή οι αναγκαίες συγκριτικές μελέτες.
Το μείζον, ίσως, αναπάντητο ερώτημα αφορά την κληρονομιά του Εμφυλίου και τον τρόπο με τον οποίο η ιστορία του διατρέχει την κοινωνία. Από τη μία, ο Εμφύλιος έχει πλέον αποσυνδεθεί οριστικά από την πολιτική. Από την άλλη όμως, εξακολουθούν να αναπαράγονται συστηματικά μύθοι και κλισέ που έχουν τελείως απαξιωθεί επιστημονικά. Αντίθετα από χώρες όπως η Γαλλία ή η Ιταλία όπου η ιστορική έρευνα διαχέεται στο ευρύτερο κοινό, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει στη χώρα μας, τουλάχιστον όχι ακόμη. Για του λόγου το αληθές αρκεί κανείς να διατρέξει πρόσφατα εκλαϊκευτικά έργα, όπως η Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, 1770-2000 (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα), η Ιστορία των Ελλήνων (εκδόσεις Δομή) και η Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα (εκδόσεις Βιβλιόραμα) όπου θα συναντήσει μπόλικα αναμασήματα της προπαγάνδας του ΚΚΕ της δεκαετίας του ’40. Η ιστοριογραφία αγγίζει τα όρια της αγιογραφίας όταν σοβαροί, υποτίθεται, πανεπιστημιακοί ταυτίζουν την εθνική αντίσταση με το ΕΑΜ, υποστηρίζουν πως η απόφαση των ανθρώπων της εποχής να ενταχθούν στην Αριστερά ήταν «μια ηθική επιλογή», και ισχυρίζονται είτε πως η βία υπήρξε μονοπώλιο της μιας πλευράς είτε πως η αριστερή βία δεν είχε καμιά απολύτως επίπτωση στις εξελίξεις.
Το κεντρικό, λοιπόν, αναπάντητο ερώτημα αφορά στην ύπαρξη και διάρκεια της αντίληψης που θεωρεί πως η αποστασιοποίηση από τα γεγονότα της εποχής είναι αδύνατη, πως η ιστορία της δεκαετίας του ’40 δεν επιδέχεται διορθώσεις και αναθεωρήσεις και πως εκείνες που τελικά επιχειρούνται είναι πολιτικά ύποπτες και ηθικά απαράδεκτες. Πρόκειται, βέβαια, για ένα ευρύτερο πρόβλημα που χαρακτηρίζει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κοινωνία στέκεται απέναντι στο ίδιο της το παρελθόν και που σχετίζεται άμεσα με τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζει η ορθολογική και κριτική σκέψη στη χώρα μας.
Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας διδάσκει Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Γέιλ.
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100003_08/03/2009_306524
*
Τι προκάλεσε τη σύγκρουση
Του Γιωργου Μαργαριτη*
Σε σύγκριση με τους «κλασικούς» πολέμους, εκείνους δηλαδή που συμβαίνουν μεταξύ κρατών, οι εμφύλιοι πόλεμοι παρουσιάζουν μία σειρά από ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Οι «κλασικοί» πόλεμοι, για παράδειγμα, έχουν συνήθως σαφέστατα χρονικά όρια όπου τοποθετούμε την έναρξη και τη λήξη τους, ενώ για τους εμφυλίους αυτά τα στοιχειώδη συνήθως απουσιάζουν. Θα ήταν αυθαίρετο να επιλέξουμε μία συγκεκριμένη ημερομηνία για να τοποθετήσουμε την έναρξη του ελληνικού εμφυλίου, να βρούμε δηλαδή μία αντίστοιχη 28η Οκτωβρίου που, χωρίς αμφισβήτηση, προσδιορίζει την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου στα 1940. Αντίστοιχα προβλήματα έχουμε στον προσδιορισμό της αρχής και του τέλους των περισσότερων από τους εμφυλίους της σύγχρονης εποχής: του ρωσικού, του ισπανικού ή ακόμα του αμερικανικού.
Ετούτη η απλή διαφορά υποκρύπτει άλλες σοβαρότερες. Στους «κλασικούς» πολέμους συναντούμε κάποιους κανόνες ή έστω κάποια εθιμική τελετουργία, καταστάσεις που απουσιάζουν στους εμφύλιους. Οι διπλωματικές και άρα νομικές πράξεις της «κήρυξης πολέμου» ή της «ανακωχής» και της «συνθήκης ειρήνης», μπορούν να εφαρμοστούν σε πολέμους μεταξύ εθνών και συνασπισμών όχι όμως μεταξύ τμημάτων της ίδιας και της αυτής κοινωνίας. Το ζητούμενο σε αυτή τη δεύτερη περίπτωση είναι καίριο και απόλυτο. Ενώ δηλαδή μετά το τέλος ενός κλασικού πολέμου τα έθνη εξακολουθούν να υπάρχουν -ακόμα και αυτό που έχει ηττηθεί και που ίσως κατέχεται στρατιωτικά και κυβερνιέται πολιτικά από τον νικητή του πολέμου- στην εμφύλια σύγκρουση ο στόχος είναι η εκμηδένιση του νικημένου: η επανενοποίηση δηλαδή μιας κοινωνίας που έχει διαρραγεί χωρίς την παρουσία του ηττημένου, χωρίς να υπάρχει χώρος γι’ αυτόν. Με αυτή την έννοια οι εμφύλιοι είναι συνήθως πόλεμοι ολοκληρωτικοί και ως εκ τούτου πολύ πιο σκληροί και αδυσώπητοι από τους «κλασικούς» αντίστοιχους. Δεν μπορούν να αρχίσουν «επίσημα» -άρα με κανόνες- και δεν μπορούν να λήξουν παρά μόνο με την απόλυτη υποταγή του ηττημένου μέρους της κοινωνίας σε εκείνο το οποίο επικράτησε.
Κοινωνικές αιτίες
Για να φθάσουμε σε μία εμφύλια σύρραξη οι αιτίες πρέπει να είναι βαθύτατα κοινωνικές. Η ώς τότε ενιαία κοινωνική και πολιτική δομή να έχει αποδειχθεί απόλυτα ανίκανη να διαχειριστεί και να αμβλύνει τις εσωτερικές της αντιθέσεις και, κατά συνέπεια να πρέπει να καταστραφεί για να αναδομηθεί πάνω σε νέες βάσεις. Για την ελληνική κοινωνία στα μέσα του 20ού αιώνα η καίρια τομή, το ρήγμα -για να μιλήσουμε με όρους σεισμολογίας- που έδωσε τον εμφύλιο «σεισμό» του 1946-1949 βρίσκεται, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις στην κατοχική περίοδο, στα 1941-1944. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου «εκτάκτων συνθηκών» η ενότητα της ελληνικής κοινωνίας διερράγη με τρόπο απόλυτο και χωρίστηκε σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα των οποίων η ενοποίηση μόνο από την διαδικασία του εμφύλιου μπορούσε να γίνει.
Εάν η Μικρασιατική Καταστροφή και η γενικότερη ιστορική συγκυρία την επαύριο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου σήμαναν την σε μεγάλο ποσοστό εξαφάνιση της ελληνικής μεγαλοαστικής τάξης -που αναπτυσσόταν στα έξω από τη χώρα κέντρα- η κατοχή ήταν μία εποχή ανοικοδόμησης ισχυρών οικονομικά, και συνεπακόλουθα πολιτικά, κοινωνικών στρωμάτων. Η εντυπωσιακή συγκέντρωση πλούτου σε όσους ευνοήθηκαν από την «οικονομία του δωσιλογισμού» προκύπτει από πολλές πηγές: αποτυπώνεται, λόγου χάρη, ανάγλυφα στις προσπάθειες της κυβέρνησης Βούλγαρη και των Βρετανών να λύσουν το δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας του 1945 φορολογώντας μέρος των περιουσιών που απέκτησαν οι «πλουτίσαντες επί κατοχής». Τα ποσά, τα κεφάλαια, που οι αρμόδιοι κυβερνητικοί επίτροποι εντόπισαν τότε συγκεντρωμένα σε μερικές εκατοντάδες οικογένειες, ήσαν εκθαμβωτικά, εξηγώντας ειδικές οικονομικές λειτουργίες της κατοχικής περιόδου – τη δίψα για χρυσό ή τη μαζική μεταβίβαση ακίνητων περιουσιών.
Οικονομική εξαθλίωση
Από την άλλη πλευρά εξίσου εντυπωσιακή ήταν η οικονομική εξαθλίωση και ο συνεπακόλουθος κοινωνικός και πολιτικός παραγκωνισμός ευρύτατων στρωμάτων του πληθυσμού, αστικού αλλά και αγροτικού (ο τελευταίος είχε και το σισύφειο πρόβλημά του να ανταγωνιστεί την από το εξωτερικό προερχόμενη επισιτιστική βοήθεια). Η στυγνή εκμετάλλευση της εργασίας των κάθε είδους εργαζόμενων της χώρας και η πολύμορφη αρπαγή των προϊόντων του μόχθου τους ή και των περιουσιακών τους στοιχείων αποτελούν σταθερές στην «οικονομία του δωσιλογισμού». Βρισκόμαστε ακριβώς στα χείλη του ρήγματος που «έδωσε» την ένταση του 1944-1946 και τελικά τον εμφύλιο πόλεμο.
Ολα τα υπόλοιπα ήταν θέμα συγκυριών, πολιτικών σχεδιασμών, πολιτικών και στρατιωτικών δυνατοτήτων και του κατάλληλου χρόνου.
Οι πρώτες τουφεκιές των αποκλεισμένων στα βουνά
Μιλώντας για τις πλέον κρίσιμες στιγμές στην ιστορία του ελληνικού εμφυλίου, τίποτε ίσως δεν εντυπωσιάζει περισσότερο από τη στιγμή στην οποία ξεκίνησε. Πραγματικά, το καλοκαίρι του 1945 ελάχιστοι ήσαν εκείνοι που θα θεωρούσαν πιθανή τη διολίσθηση της χώρας σε εμφύλιο πόλεμο. Κανένα από τα στοιχεία που θα επέτρεπαν σε έναν τέτοιο πόλεμο να συμβεί δεν ήσαν εκεί. Η «ομαλοποίηση» της πολιτικής ζωής, δηλαδή η επιστροφή του πολιτικού συστήματος στα 1935, είχε ολοκληρωθεί με τον πλέον ανώδυνο τρόπο για τις συντηρητικές δυνάμεις. Μετά τις εκλογές του Μαρτίου 1946 η κυβέρνηση ανήκε στους Λαϊκούς και στο πολιτικό σκηνικό είχε ολοκληρωθεί η ενσωμάτωση όλων των αντικομμουνιστικών δυνάμεων -ακόμα και εκείνων που προέρχονταν από το δωσιλογικό κράτος της κατοχής- σε ένα ενιαίο πλέγμα εξουσίας.
Η επάνοδος του βασιλιά και η αποκατάσταση της μοναρχίας ήταν θέμα χρόνου, ενώ η κρατική μηχανή, τα σώματα ασφαλείας και ο στρατός είχαν ολοκληρώσει την διαδικασία ενοποίησης με την ένταξη σημαντικών στοιχείων του κατοχικού κράτους στους νέους μηχανισμούς. Τα όπλα, οι στρατιωτικοί μηχανισμοί ανήκαν αποκλειστικά στον κυβερνητικό χώρο και, με περισσότερους των εκατό χιλιάδων ενόπλων, δεν ήσαν ασήμαντα στην ισχύ τους. Στην ύπαιθρο κυριαρχούσαν οι ίδιοι ποικιλώνυμοι παράγοντες των «αντικομμουνιστικών επιτροπών» της κατοχής και, με τις ένοπλες συμμορίες τους ή με την αποκλειστική διαχείριση της υπερπολύτιμης «ανθρωπιστικής βοήθειας» της ΟΥΝΡΑ (του ΟΗΕ) έδειχναν απόλυτοι κύριοι της κατάστασης.
Διώξεις
Το ΚΚΕ και μαζί του όλη η κληρονομιά της Αντίστασης έδειχναν να έχουν αποφασιστικά ηττηθεί. Τα μέλη και οι οπαδοί του ήταν είτε φυλακισμένοι, είτε υπόδικοι, είτε καταζητούμενοι, είτε ανυπεράσπιστα θύματα στις ορέξεις των συμμοριτών της επαρχίας. Οι οργανώσεις τους φυλλορροούσαν και αποκόπτονταν ενώ, η πολύμηνη προσπάθεια για την κατάκτηση της πλειοψηφίας στα εργατικά συνδικάτα, την ΓΣΕΕ, τα κλαδικά σωματεία και τα εργατικά κέντρα, ακυρώθηκε με απλές αποφάσεις Πρωτοδικείων που αντικατέστησαν τις εκλεγμένες διοικήσεις με άλλες, περισσότερο συμπαθείς στους νέους ισχυρούς. Το Γ΄ Ψήφισμα του Ιουνίου 1946, ταυτίζοντας, όπου το επιθυμούσε η όποια νομαρχιακή «Επιτροπή Ασφαλείας» την κομμουνιστική δραστηριότητα με «εσχάτη προδοσία» – για την «απόσπασιν μέρους εκ του όλου της Ελληνικής Επικράτειας»- μπορούσε να στείλει όποιον ήθελε στο εκτελεστικό απόσπασμα. Για την ακρίβεια από τον Ιούλιο έστελνε κιόλας.
Εκπληξη για όλους
Τότε ξεκίνησε ο εμφύλιος… Οι πρώτες τουφεκιές φαίνεται πως ήταν συνάρτηση της απελπισίας των αποκομμένων -κάτω από το βάρος των διωγμών- «καταδιωκόμενων» στις ορεινές περιοχές. Επρόκειτο για δύο, ίσως, χιλιάδες άτομα σκορπισμένα στις απρόσιτα ορεινές περιοχές της χώρας. Στην πλειοψηφία τους είχαν καταφύγει στα ακατοίκητα τον χειμώνα ορεινά χωριά όπου εφοδιάζονταν από τις οργανώσεις ή τις οικογένειές τους. Το καλοκαίρι του 1946 οι οργανώσεις είχαν διαλυθεί στα μικρά χωριά ενώ τις οικογένειες τις έζωναν στενά οι συμμορίες του παρακράτους και οι Χωροφύλακες και τις διασκόρπζαν οι εξορίες και οι υποχρεωτικές «μετοικήσεις». Η δε επάνοδος των χωρικών στα καλοκαιρινά τους χωριά, κατοικίες και βοσκοτόπια έφερνε μαζί τους Χωροφύλακες και τους παρακρατικούς της «Χ» ή όλων των παραπλήσιων οργανώσεων. Οι «διωκόμενοι» αν ήθελαν να φάνε έπρεπε πλέον να συγκρουστούν, να προασπίσουν τον τελευταίο ζωτικό χώρο που τους είχε απομείνει.
Η μετατροπή των σποραδικών αψιμαχιών του Ιουλίου – Αυγούστου 1946 σε τακτικό εμφύλιο πόλεμο μέσα σε λίγες εβδομάδες αποτέλεσε μία μεγάλη έκπληξη για τους τότε παρατηρητές των ελληνικών πραγμάτων -ειδικά τους Βρετανούς- και εξακολουθεί να μας προβληματίζει στην προσπάθεια κατανόησης των τότε συμβάντων. Προφανώς οι πρώτοι αυτοί πυροβολισμοί ήχησαν ως προσκλητήριο σάλπισμα σε έναν αγροτικό χώρο όπου περίσσευαν η δυσαρέσκεια και το μίσος. Καθώς όμως οι πόλεμοι γίνονται με στρατεύματα και μηχανισμούς μας εντυπωσιάζει η ικανότητα των τότε ανθρώπων να φτιάχνουν τέτοιου είδους «εργαλεία» από το τίποτε σχεδόν. Η ελληνική κοινωνία είχε εμφανώς μία τεχνογνωσία αντίστασης και εξέγερσης που μπορούσε να αμφισβητήσει, αν όχι να ανατρέψει, τις πλέον δυσμενείς συγκυρίες.
Ο πόλεμος που ξεκίνησε τότε κράτησε περισσότερο από τρία χρόνια και ήταν ίσως ο μεγαλύτερος σε συνέπειες και σε έκταση πόλεμος που γνώρισε το ελληνικό κράτος από τον καιρό της δημιουργίας του ώς σήμερα.
Ωκεανός αίματος για τους ενόπλους
Ο πόλεμος αυτός, όπως και πολλές άλλες περιπέτειες των ανθρώπων, έχει γίνει ένα είδος καταναλώσιμου είδους στις μέρες μας – μέχρι πρόσφατα ο κόσμος μας πίστευε ακράδαντα στη μαγική αγορά και αδημονούσε να καταναλώσει ό,τι του προσφερόταν. Για να καταναλωθεί εύπεπτα χρειάζονται ειδικά «καταναλωτικά χαρακτηριστικά» τα οποία προστίθενται σε έναν εξαιρετικά θολό ιστορικό καμβά, ώστε το όλο να είναι δυνατό να πωληθεί «αγοραία». Οι απεικονίσεις ή οι περιγραφές του πολέμου επιμένουν σε εξηγήσεις του τύπου: «οι ξένοι που μας έβαλαν», το «κακό μας το κεφάλι», «η φύση του Ελληνα που χύνει την καρδάρα με το γάλα που με κόπο μάζεψε» και το ηθικό δίδαγμα του πόσο κακό είναι «αδελφός να πολεμά αδελφό». Πάνω σε αυτή την εμπορική εκδοχή του Εμφυλίου στηρίχθηκαν επιστημονικοφανείς «ερμηνείες» όπου απουσιάζει μεν η ιστορία, η οικονομία, η ιδεολογία, η πολιτική και εν γένει όλοι οι τρόποι με τους οποίους κατάφερναν ώς τώρα οι άνθρωποι να ερμηνεύουν επιστημονικά τον εαυτό τους, περισσεύει όμως η ηθικολογική μεταφυσική παρερμηνεία των γεγονότων. Σε αυτή την άγνωστου διαμονής -ως προς τον ιστορικό της περίγυρο- εποχή, θεωρίες βίας που εξαχρειώνουν τους ανθρώπους -ο κομμουνισμός δηλαδή- μετατρέπουν όλες τις προσωπικές, τοπικές, οικογενειακές διαφορές και υποθέσεις σε ατελείωτο κύκλο αίματος και θανάτου: ιδού ο εκτός ιστορίας, εκτός οικονομίας, εκτός ιδεολογίας, εκτός πολιτικής, ο εκτός πραγματικότητας Εμφύλιος. Οπου, για ανεξήγητους λόγους, ο αδελφός κυνηγά τον αδελφό.
Τα θύματα
Και εδώ τα στοιχεία μπορούν να μας εντυπωσιάσουν και να μας προσγειώσουν σε πιο αληθοφανείς υποθέσεις και ερμηνείες. Ο ελληνικός Εμφύλιος είναι εξίσου σκληρός με τους εμφυλίους που προηγήθηκαν και με αυτούς που ακολούθησαν. Ηταν ένας ωκεανός αίματος. Οι επίσημες απώλειες του ελληνικού στρατού (σύμφωνα με τη Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού) ανήλθαν σε 12.300 νεκρούς στον στρατό ξηράς και σε λιγότερο σαφή αριθμό αγνοουμένων. Οσον αφορά το κυβερνητικό στρατόπεδο, στους παραπάνω θα πρέπει να προσθέσουμε 2.500 νεκρούς της Χωροφυλακής και έναν άγνωστο, αλλά οπωσδήποτε μεγάλο, αριθμό νεκρών στις παραστρατιωτικές οργανώσεις (ΜΑΥ, ΜΑΔ κ.λπ.) και στις «συμμορίες» της «Χ» και των παρόμοιων σχηματισμών. Χονδρικά μπορούμε να υπολογίσουμε τον αριθμό των όσων σκοτώθηκαν ενταγμένοι στα διάφορα ένοπλα σώματα του κυβερνητικού στρατοπέδου σε περίπου είκοσι χιλιάδες.
Από την άλλη πλευρά οι απώλειες του Δημοκρατικού Στρατού και των άλλων σχηματισμών της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης μπορούν να εκτιμηθούν σε κάτι ανάμεσα στους 20.000 και τους 25.000 νεκρούς. Συνολικά δηλαδή σκοτώθηκαν και από τις δύο πλευρές σαράντα με σαράντα πέντε χιλιάδες ένοπλοι, είτε στρατιώτες είτε εθελοντές είτε ενταγμένοι σε σχηματισμούς καταστολής. Μπροστά στους 8.000 νεκρούς των Βαλκανικών Πολέμων, στους 15.000 του πολέμου 1940 -1941, στους 37.000 νεκρούς και αγνοούμενους του ελληνο-τουρκικού πολέμου 1919 – 1922, ο Εμφύλιος οπωσδήποτε κατέχει τα σκήπτρα του στρατιωτικού θανατικού.
12.000 άμαχοι
Το σημείο όπου οι απώλειες του ελληνικού Εμφυλίου διαφέρουν ποιοτικά από τις αντίστοιχες άλλων εμφυλίων και το σημείο όπου μάλλον καταρρίπτεται ο μύθος περί τυφλού αλληλοσκοτωμού αδελφού με αδελφό, βρίσκεται στις απώλειες των αμάχων, των μη ενταγμένων σε μάχιμους σχηματισμούς δηλαδή. Οι κυβερνητικές πηγές αποδίδουν τον θάνατο 3.500 πολιτών σε ενέργειες του Δημοκρατικού Στρατού χωρίς να διευκρινίζεται πόσοι από αυτούς ήσαν μέλη ενόπλων «συμμοριών» ή άλλων παραστρατιωτικών σχηματισμών ή πόσοι εκτελέστηκαν με βάση αποφάσεις στρατοδικείων του ΔΣΕ. Από την άλλη πλευρά οι εκτελέσεις με βάση δικαστική απόφαση των κυβερνητικών δικαστηρίων και στρατοδικείων ή χωρίς αυτή, ή οι απλές δολοφονίες αριστερών ή υπόπτων από παρακρατικούς στη διάρκεια του «διωγμού» υπολογίζονται σε 7.000 ώς 8.000 περίπου στη διάρκεια του Εμφυλίου. Και εδώ επίσης είναι δύσκολο να γίνει διαχωρισμός ανάμεσα σε απλούς αμάχους και σε αιχμαλωτισμένους, λόγου χάρη, αντάρτες.
Το σύνολο μάς δίνει έναν συνολικό αριθμό 10.000 ώς 12.000 αμάχων -ή έστω «αμάχων»- που θανατώθηκαν ή πέθαναν (π.χ. από ψύξη στα βουνά) στον πόλεμο αυτό με εξαιρετικά σημαντικό ανάμεσά τους το ποσοστό εκείνων που εκτελέστηκαν στη βάση δικαστικών αποφάσεων – δικαίων ή αδίκων είναι άλλο θέμα. Στους πολέμους «τυφλής βίας» όπου οι άνθρωποι σκοτώνονται γενικώς (π.χ. στους εμφυλίους της Αφρικής ή της Ασίας μετά την αποαποικιοποίηση) δεν συναντούμε παρόμοια σχέση στρατιωτικών μη στρατιωτικών θανάτων (τέσσερα προς ένα, στον ισπανικό εμφύλιο η αναλογία πλησιάζει τό ένα προς ένα) ή ένα τόσο μεγάλο ποσοστό «οργανωμένων» -όχι τυφλών- θανατώσεων. Προφανώς στον ελληνικό Εμφύλιο βρισκόμαστε μπροστά σε σύγκρουση αυστηρά προσδιορισμένων στρατοπέδων και ως εκ τούτου η πολιτική, η ιδεολογία και το κοινωνικό υπόβαθρο πολύ δύσκολα μπορούν να εξοβελιστούν, όση καλή θέληση κι αν υπάρχει.
Οι άνθρωποι που σκοτώθηκαν στον πόλεμο αυτό ήξεραν με σαφήνεια γιατί θυσίαζαν τη ζωή τους. Γνώριζαν με κάθε λεπτομέρεια σε ποιο στρατόπεδο ανήκαν. Είναι άκρως υποτιμητικό για τη μνήμη και την ιστορία τους να τους υποβιβάζει κανείς σε αιμοσταγή άγρια θηρία.
* Ο κ. Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο ΑΠΘ.
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100004_08/03/2009_306523
36 σχόλια
Ροή σχολίων γι' αυτό το άρθρο
Μαρτίου 9, 2009 στις 10:53 μμ
delta-kapa
Σημαντικότατο θέμα άνοιξες πάλι Πάνο. Ένας από τους λόγους που διαβάζω την καλύβα είναι ότι καταπιάνεται συχνά πυκνά με τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο. Δεν έχω να πώ τίποτα, επί του θέματος, αλλά δηλώνω τη δίψα μου ν’ ακούσω!
Μαρτίου 10, 2009 στις 12:02 πμ
Πάνος
δ-κ,
η καλύβα καταπιάνεται με τα θέματα που με ενδιαφέρουν και με απασχολούν. Ο Εμφύλιος είναι ένα από αυτά.
Άκουγα και διάβαζα περισσότερο από 20 χρόνια, πριν αρχίσω να διατυπώνω κι εγώ κάποιες φτωχές σκέψεις πάνω στο θέμα. Στην αρχή, το αποτόλμησα με το θάρρος που μου έδινε η λογοτεχνία (Βλ. “Ερμής”, στο νησί της Καλυψώς). Μετά, προστέθηκε ο αναστοχασμός αυτών που είχα ακούσει, από ανθρώπους που είχαν ζήσει τα γεγονότα, μαζί με την (κατά το δυνατόν) παρακολούθηση της σχετικής βιβλιογραφίας.
Αναρωτιέμαι, γιατί;
Το πιθανότερο είναι ότι για τα παιδιά μου ο Εμφύλιος θα είναι μια ακόμα μυθική αφήγηση, πλάι στο 1821 και τους Βαλκανικούς πολέμους, χωρίς ιδιαίτερη σημασία. Και, σίγουρα, χωρίς καμιά συναισθηματική ή πολιτική φόρτιση.
Ο Εμφύλιος αυτός ανήκει οριστικά στο παρελθόν, όπως και οι προηγούμενοί του.
Ακόμα κι αν οι Έλληνες του μέλλοντος ζήσουν ένα νέο Εμφύλιο, ο Εμφύλιος του 1943-49 δεν θα έχει τίποτα να τους πει.
Όταν είδα τον Άρη Βελουχιώτη με φόντο το φλεγόμενο χριστουγεννιάτικο δέντρο του Κακλαμάνη, βεβαιώθηκα ότι ο Εμφύλιος έχει περάσει πια ολοκληρωτικά στην περιοχή του μύθου. Και το μύθο τον χειρίζεται κανείς όπως θέλει. Όπως τον βολεύει. Αλλά, χωρίς να έχει καμιά γενικότερη σημασία. Βελουχιώτης = Άγιος Βασίλης. Ένας άγιος εφάμμιλος των παραδοσιακών.
Όχι όμως για τους ανθρώπους της δικής μου γενιάς, αυτούς που κυκλοφορούν στα 50 συν πλην.
Για εμάς ο Εμφύλιος δεν είναι μυθολογική αφήγηση. Ζει μέσα μας, είτε το θέλουμε είτε όχι.
Όχι μόνο γιατί μας τον αφηγήθηκαν οι παπούδες και οι πατεράδες μας, αλλά και γιατί αποτέλεσε βασικό υλικό (σχεδόν μυστικιστικό και οπωσδήποτε άρρητο) για την πολιτικοποίησή μας και κατ’ επέκταση για την κοσμοαντίληψη που σχηματίσαμε. Για τις θέσεις που υποστηρίξαμε δημόσια και ιδιωτικά. Για την ίδια τη σύσταση του προσώπου μας.
Είναι φυσικό να μη μπορούμε να το ξεπεράσουμε δηλαδή να το αγνοήσουμε και να αποφασίσουμε ότι δεν μας ενδιαφέρει πια, ότι υπάρχουν άλλα ασύγκριτα πιο σημαντικά θέματα για τη ζωή μας και τη ζωή των παιδιών μας. Μας λέει η λογική, τι νόημα έχει να ασχολείσαι με το Σιάντο και το Βελουχιώτη και το Ζαχαριάδη;
Εντάξει, δεν έχει νόημα. Το ξέρουμε, αλλά είμαστε διατεθειμένοι να αφήσουμε ανά πάσα στιγμή κάθε άλλη ασχολία και κάθε άλλη επίκαιρη συζήτηση, για να καταπιαστούμε με λεπτομέρειες εκείνης της περιόδου. Με μια απίστευτη και εκ πρώτης όψεως ανεξήγητη ένταση.
Εγώ δεν είχα στην οικογένειά μου νεκρούς ή θύματα. Τους δυό μου παππούδες τους διεκδίκησαν επίμονα και ο ΕΛΑΣ και τα ΤΑ (στα 1944), να τους στρατολογήσουν στις γραμμές τους, αλλά ατύχησαν αμφότεροι. Οι παππούδες (μελλοντικοί συμπέθεροι) ελίχθηκαν με εκπληκτική ικανότητα και επιμονή, μακριά από τη λογική “παίρνω όπλο” – και ήταν αρκετά τυχεροί ώστε να επιβιώσουν, μέσα σ’ ένα χώρο (τη Μεσσηνία) πραγματικό σφαγείο.
Η εμπειρία τους έφτασε ως εμένα μέσω των παιδιών τους, δηλαδή των γονιών μου. Και ήταν, με λίγα λόγια, μια αποφασιστική και αδιάλλακτη απόρριψη της πραγματικής, υλοποιημένης βίας και από τα δύο μέρη. Οι γονείς μου κυριολεκτικά σιχαινόντουσαν αυτόν που ερχόταν κρατώντας όπλο. Τον φοβόντουσαν, αλλά κυρίως τον περιφρονούσαν – και προσπαθούσαν να τον αποφύγουν.
Δεν έκαναν διάκριση, είχαν εξίσου αρνητική άποψη και για τις δυό ένοπλες παρατάξεις του Εμφυλίου.
(τον οποίο Εμφύλιο τον τοποθετούσαν, αυθόρμητα, όχι στα 1946-49, αλλά σε μια πολύ μεγαλύτερη χρονική έκταση, ξεκινώντας από τα τα χρόνια της κατοχής)
Προφανώς γιατί δεν είχαν στις οικογενειές τους θύματα – εν μέρει λόγω τύχης, εν μέρει λόγω της συνετής “πολιτικής” των δύο παπούδων. Και των γρήγορων αντανακλαστικών τους, στην αποφυγή της “επαφής”.
Αυτά όμως αναδείχτηκαν (και αξιολογήθηκαν) πολύ αργότερα. Μεσολάβησε η “επαναστατική” δεκαετία του 1970 – άντε και λίγο από τη δεκαετία του ’80.
...και να που φτάσαμε εδώ
χωρίς αποσκευές,
μα μ’ ένα τόσο ωραίο φεγγάρι…
Με μύθους και εμμονές να μας στοιχειώνουν. Τάχα, αναζητάμε την αλήθεια; Και τι θα πει αλήθεια; Υπάρχει τάχα αλήθεια σ’ ένα απέραντο σφαγείο ανθρώπων;
Ο Γιάννης – 2, για παράδειγμα, ξεκινώντας από την απέναντι πλευρά, είναι πολύ πιο αφοσιωμένος από μένα σ’ εκείνη την περίοδο. Είμαι σχεδόν βέβαιος ότι οι δικοί του αντιλαμβάνονται αυτό το ενδιαφέρον ως απλό χόμπυ.
Δηλαδή, δεν το αντιλαμβάνονται καθόλου. Δε συλλαμβάνουν την ουσία – δηλαδή την αγωνία και την ένταση του Γιάννη.
δ-κ,
άλλα δέκα, άντε είκοσι χρόνια. Όταν θα μας συντρίψουν ολοκληρωτικα τα πολυβολεία του χρόνου, θα ακολουθήσει σιγή. Οι ιστορικοί θα έχουν βγάλει πια τα συμπεράσματά τους – αλλά αμφιβάλλω αν θα υπάρχει κανείς που να ενδιαφέρεται πραγματικά (δηλαδή, προσωπικά) γι’ αυτά.
Μαρτίου 10, 2009 στις 12:30 πμ
Δύστροπη Πραγματικότητα
Όλο το αφιέρωμα της Καθημερινής για τον Εμφύλιο το παρακολούθησα με ενδιαφέρον. Επιτέλους διάφοροι επιστήμονες έχουν αρχίσει να μελετάνε ένα θέμα που νομίζω ότι σε σημαντικό βαθμό, αν και όχι όπως στο παρελθόν, παραμένει ταμπού για την ελληνική κοινωνία.
Το καλό με αυτή την ιστορική έρευνα των τελευταίων 15-17 ετών είναι ότι έχουν ανασυρθεί από το σκοτάδι πολλά στοιχεία τα οποία πραγματικά έχουν αρχίσει να μεταβάλουν την άποψη που είχε σχηματίσει η πλειοψηφία του κόσμου για τον Εμφύλιο. Το ότι αυτό βέβαια δεν αρέσει σε πολλούς τόσο από την δεξιά όχθη του ποταμού όσο και απο την αριστερή είναι μεν αναμενόμενο αλλά δεν θα καταφέρει να σταματήσει αυτή την έρευνα.
Οι περισσότερες αντιδράσεις ενάντια σε όλη αυτή την πρόσφατη αναψηλάφιση της ιστορίας του Εμφυλίου προέρχονται από την αριστερά και αυτό είναι κατανοητό. Η εγκαθίδρυση του κομμουνισμού, το ιδεώδες για το οποίο πάλευε τότε η αριστερά, καταποντίστηκε πλήρως με την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων πρίν από 20 χρόνια. Είναι λογικό λοιπον η αριστερά να μην επιθυμεί έναν ανοιχτό διάλογο σχετικά με τον Εμφύλιο. Η κουβέντα περί Εμφυλίου μοιραία θα φέρει στην επιφάνεια την ευθύνη που φέρει για την τυφλή υποστήριξη που παρείχε σε ολοκληρωτικά, άκρως καταπιεστικά και βάρβαρα καθεστώτα. Είναι αυτή η ανάληψη ευθύνης που πονάει την αριστερά και γι’ αυτό προσπαθεί να την αποφύγει. Και για να την αποφύγει αποφεύγει φυσικά και κάθε κουβέντα περί Εμφυλίου.
Η δεξιά έχει όμως και αυτή τους λόγους της να μη θέλει να γίνει αυτή η συζήτηση για τον Εμφύλιο. Εαν γίνει μια πραγματικά ειλικρινής κουβέντα θα φανεί ξεκάθαρα πως αρκετοί από τους τότε νικήτές του Εμφυλίου είχαν τόση αγάπη για τις ατομικές ελευθερίες και την δημοκρατία όση είχε και ο Χίτλερ, δηλαδή καμμία. Πολλοί της δεξιάς δεν θέλουν αυτή την κουβέντα για να μην φανεί ότι ναι μεν πολεμούσαν τους κομμουνιστές όχι όμως απαραίτητα στο όνομα της ελευθερίας και της δημοκρατίας.
Όπως και να ‘χει όμως το ποτάμι δεν γυρίζει πλέον πίσω, αυτή η συζήτηση θα γίνει!
Γιάννης
Μαρτίου 10, 2009 στις 5:02 πμ
Γιάννης-2
Πάνο, γιά μένα είναι μόνο χόμπυ, που πολλές φορές όμως με ….φορτώνει ψυχολογικά, με τον μονόπλευρο τρόπο που αντιμετωπίζεται ακόμη.
Ο Στάθης ΝΚ προσπαθεί εδώ και χρόνια, πολυ προσεκτικά και ήπια να υποστηρίξει την άποψη ότι υπήρξε κόκκινη βία από το 1943, και δεν έπιασε απότομα τρέλλα κάποιους το 1945 και άρχισαν να δέρνουν αθώους αριστερούς. Είναι όμως πολύ-πολύ προσεκτικός, άρχισε με μιά έρευνα στην Αργολίδα, γιά να μην αποκλειστεί από τον τύπο της Ελλάδος που σίγουρα τον ενδιαφέρει.
Έχει πάντως προσφέρει πολύ μεγάλη υπηρεσία στην προώθηση της ιστορικής έρευνας, και στην σωστότερη αντιμετώπιση του Κατοχικού Εμφύλιου.
Ο Γεώργιος Μ σ’αυτό το κείμενο είναι πιό ήπιος στις εκφράσεις του από ποτέ. Ακόμη όμως, ασυνηδείτως ή όχι, δεν γνωρίζω, είναι σε σύγχιση με το τι είναι βία.
Φαίνεται ότι γι αυτόν η βία προέρχεται μόνο από τον ισχυρό, το κράτος, και αυτός που την εφαρμόζει είναι “συμμορία”, έστω και αν είναι η νόμιμη αρχή.
Πρώτη φορά, βλέπω να αποκαλούνται “συμμορία” οι ΜΑΥ που βοηθούσαν το κράτος να μην ανατραπεί, από τον παράνομο “Δημοκρατικό Στρατό”. Συνήθως, αυτός που κατέχει την αρχή αντιπροσωπεύει τη νομιμότητα. Φυσικά, αυτό δεν πρέπει να του δίνει δικαίωμα αλόγιστης βίας. Να ξεκαθαρίσουμε αυτό. Αλλά του δίνει το δικαίωμα της άμυνας. Αυτό έκανε το κράτος το 1946-49. Αν το έκανε καλά και με καλές μεθόδους, είναι άλλο ζήτημα. Σίγουρα όμως δεν πιστεύω ότι είναι δόκιμο να αποκαλείς τις δυνάμεις που βοηθούσαν το κράτος “συμμορίες”.
Έτσι, ο ΓΜ συνεχίζει να γράφει ότι η βία άρχισε το 1945.
Και εγώ λέω, μα είναι δυνατόν; Ας πάει σε όποιο χωριό της Μεσσηνίας θέλει και να ρωτήσει: σκότωσε εδώ κανέναν η ΟΠΛΑ (Πολιτοφυλακή) το 1943-44; Η απάντηση μπορεί να είναι και “κανέναν”.
Να ρωτήσει τότε: Ποιός είχε από εδώ συγγενείς στην Ποταμιά, στο Χαλβάτσου, στη Μέλπεια, στο Άκοβο, στην Ασσούτενα, στη Δήμιοβα, κλπ στρατόπεδα του 1943-44. Η απάντηση θα είναι από 1-2 μέχρι 200-300, αν βρεθεί στη Μεσσήνη, στους Γαργαλιάνους, στα Φιλιατρά, στη Χώρα, στη Λεύκη, στο Δώρειο, κλπ,κλπ.
Αν δεν θέλει να πάει στη Μεσσηνία, ας μεταβεί σε όποιο νομό της Πελοποννήσου προτιμά. Θα βρει την ίδια ακριβώς κατάσταση. Άνθρωποι αθώοι, έμποροι, έπιστήμονες, αγρότες, κτηνοτρόφοι, αξιωματικοί, γυναίκες, παιδιά (και μωρά ακόμη) εκτελέστηκαν και πολλοί περισσότεροι σύρθηκαν στα δεκάδες στρατόπεδα που το ΕΑΜ/ΚΚΕ λειτούργησε στην Πελοπόννησο.
Και αυτή η βία, την περίοδο της ΕΑΜοκρατίας, ήταν τυφλή. Ήταν τυχαία. Στον καθένα μπορούσε να κτυπήσει η Πολιτοφυλακή την πόρτα μετά τα μεσάνυκτα. Δεν υπήρχε κοινός παρονομαστής. Ο ένας διότι αρνήθηκε να μπεί το παιδί του στη ΕΠΟΝ, ο άλλος είχε παιδί στη Μέση Ανατολή, του άλλου ο αδελφός έφυγε γιά την Αθήνα, ο άλλος είχε την εικόνα το βασιλιά στο σπίτι του, ο άλλος αρνήθηκε να δώσει στη φορολογία της ΕΤ, ο άλλος είπε ότι οι του ΕΑΜ έπαιρναν γιά λογαριασμό τους τα τρόφιμα του Ερυθρού Σταυρού, κλπ, κλπλ.
Όλα αυτά πριν να πατήσει το πόδι του ταγματασφαλίτης στην περιοχή.
Μαρτίου 10, 2009 στις 10:21 πμ
δεξιος
Νομιζω οτι για τη μεταπολιτευτικη γενια πρωτα ερχοταν η πολιτικοποιηση και υστερα σχηματιζοταν η αντίληψη για τον Εμφυλιο που βολευε τις αναλογες πεποιθησεις.
Βασικα η γενια της μεταπολιτευσης προσπαθησε να προσαρμοσει την κατοχη στο αντιδικτατορικο καλουπι που της ταιριαζε.Ετσι η συγκρουση δεξιων και κεντρωων εναντιον κομμουνιστων της δεκαετιας του 40 έπρεπε να γινει συγκρουση όλου του λαου με μερικους συνεργατες των Γερμανων που επαιζαν το ρόλο των χουντικων της μεταγενεστερης εποχης που ειχε γνωρισει.Αυτος ειναι ο λόγος που δινοταν εμφαση στο ΕΑΜ όπου το σχημα αυτο μπορουσε να περπατησει περισσοτερο και αποφευγονταν τα μετεπειτα όπου δεν περπατουσε ευκολα.Επισης υποβαθμιζοταν ο ρόλος του Παπανδρεου γιατι δεν ταιριαζε με το σχημα (δε συνεφερε και το ΠΑΣΟΚ παρ οτι εμφανιζοταν κατι εντελώς νεο χωρις καμμια σχεση με τους παλιους κεντρωους) ενω διογκωνονταν οι διαφορες του Βελουχιωτη και των καπετάνιων με την κεντρικη διοικηση του ΚΚΕ για να βολέψουν τους πολλους αριστερους εκτος ΚΚΕ που υπηρχαν τη δεκαετια του 70 ενω ελάχιστοι παρομοιοι υπηρχαν πριν 30 χρονια.
Μαρτίου 10, 2009 στις 10:53 πμ
Γιάννης
το γενικό σχήμα, όπως το καλαβαίνω και αν το έχω καταλάβει καλά, για την απαρχή του εμφυλίου είναι το εξής:
1. η μία πλευρά ισχυρίζεται ότι το εαμ άρχισε αναίτιες επιθέσεις στον καθένα τυχαίο, οπότε ο κόσμος αυτός από αντίδραση ή αυτοάμυνα οργανώθηκαν στα τ.α. ή άρχισαν να χτυπάν το εάμ.
2. η άλλη πλευρά ισχυρίζεται ότι διάφορες ομάδες χτυπούσαν το εαμ παρά τις συμφωνίες για κατανομή χώρου δικαιοδοσίας, οπότε το εαμ άρχισε να αυτοπροστατεύεται χτυπώντας αυτές και τους υποστηρικτές τους, οι οποίοι αντέδρασαν μετατρεπόμενοι σε αντικομμουνιστικές ή και υπό τους ναζί ταγματασφαλίτες.
3. στη συνέχεια η κάθε πλευρά ισχυρίζεται πως μπορεί να ισχύουν και τα δυο, αλλά η δική της εκδοχή είναι ισχυρότερη και κυριότερη αιτία για τον εμφύλιο.
Γιάννη-2
λες “Πρώτη φορά, βλέπω να αποκαλούνται “συμμορία” οι ΜΑΥ που βοηθούσαν το κράτος να μην ανατραπεί, από τον παράνομο “Δημοκρατικό Στρατό”. Συνήθως, αυτός που κατέχει την αρχή αντιπροσωπεύει τη νομιμότητα. Φυσικά, αυτό δεν πρέπει να του δίνει δικαίωμα αλόγιστης βίας. Να ξεκαθαρίσουμε αυτό. Αλλά του δίνει το δικαίωμα της άμυνας. Αυτό έκανε το κράτος το 1946-49. Αν το έκανε καλά και με καλές μεθόδους, είναι άλλο ζήτημα. Σίγουρα όμως δεν πιστεύω ότι είναι δόκιμο να αποκαλείς τις δυνάμεις που βοηθούσαν το κράτος “συμμορίες”.”
δηλαδή οι παρακρατικοί δεν είναι συμμορίες; δεν έπαιρναν εκδίκηση στην ύπαιθρο έχοντας ως πλεονέκτημα ότι οι δικοί τους είχαν πλέον το κράτος;
Μαρτίου 10, 2009 στις 11:51 πμ
delta-kapa
Οι ιστορικοί θα έχουν βγάλει πια τα συμπεράσματά τους – αλλά αμφιβάλλω αν θα υπάρχει κανείς που να ενδιαφέρεται πραγματικά (δηλαδή, προσωπικά) γι’ αυτά.
Εγώ πάλι σταδιακά έχω σχηματίσει την εντύπωση ότι οι χαρακιές του εμφύλιου, χωρίς να είναι συνειδητοποιημένες, μου έχουν κληρονομηθεί και τις κουβαλάω όπως εκατομύρια άλλοι έλληνες. Κι αυτό συμβαίνει παρόλο που και οι δικιές μου οικογένειες όπως και οι δικιές σου, κατάφεραν να κρατηθούν μακριά από τη σύγκρουση να επιβιώσουν και να έχουν την ελάχιστη δυνατή ανάμιξη, δηλαδή η «προσωπική» ανάμιξη είναι ελαχιστοποιημένη.
Πριν από μήνες είχα πετύχει μια σύντομη συνέντευξη (κι αυτή στη Καθημερινή) ενός ξένου καθηγητή σε ελληνικό πανεπιστήμιο (διστυχώς δεν θυμάμαι το όνομά του). Αυτουνού το βλέμμα για το θέμα ήταν ευρωπαικό και παγκόσμιο. Αυτό που μού ‘μεινε είναι ο παραλληρισμός με τον ισπανικό εμφύλιο. Ο ένας εναρκτήριος πριν από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο κι ο άλλος, ο δικός μας, σαν καταληκτήριος και ταυτόχρονα εναρκτήριος του ψυχρού πολέμου που ακολούθησε.
(Αυτό τον παραλληρισμό με την Ισπανία στην άλλη άκρη της Μεσογείου τον έχω ξανασυναντήσει και για άλλες ιστορικές περιόδους όπως η σύγκρουση του ευρωπαικού κόσμου με το Ισλάμ. Στη μια περίπτωση οι καλοί, «οι πολιτισμένοι» είναι οι Άραβες και οι βάρβαροι οι χριστιανοί και στην άλλη, στη Μικρά Ασία και τα Βαλκάνια το ανάποδο με τους Τούρκους… )
Μαρτίου 10, 2009 στις 12:05 μμ
delta-kapa
Ακόμα κι αν οι Έλληνες του μέλλοντος ζήσουν ένα νέο Εμφύλιο, ο Εμφύλιος του 1943-49 δεν θα έχει τίποτα να τους πει.
Συνταρακτική διαπίστωση!
Μαρτίου 10, 2009 στις 12:19 μμ
Γιάννης
η ιστορία δε διδάσκει τίποτα
- στους έλληνες (και σε άλλους)
Μαρτίου 10, 2009 στις 12:28 μμ
Πάνος
Δυστυχώς. Όλα πρέπει να βιωθούν κάθε φορά εξαρχής.
Διαφορετικά δεν θα υπήρχε άλλος εμφύλιος στην οικουμένη μετά τον Πελοποννησιακό, δηλαδή την εκπληκτική καταγραφή και ανάλυσή του από τον Θουκυδίδη.
Μαρτίου 10, 2009 στις 3:45 μμ
Γιάννης-2
Αγαπητέ μπλόγκ-συνονόματε Γιάννη,
Ο Μαργαρίτης υποθέτω ότι γράφει ως καθηγητής του ΑΠΘ και δεν περίμενα να αποκαλεί τις ΜΑΥ “συμμορίες”. Ένα αυτό.
Εσύ με ρωτάς: “…δηλαδή οι παρακρατικοί δεν είναι συμμορίες; δεν έπαιρναν εκδίκηση στην ύπαιθρο έχοντας ως πλεονέκτημα ότι οι δικοί τους είχαν πλέον το κράτος;”
Απάντηση: Όταν υπήρχαν, ναί! Όμως, γιά την περίοδο που γράφει ο Μαργαρίτης, δεν υπήρχαν παρακρατικοί, άξιοι συζήτησης. Όλες οι οργανώσεις της μετα-Βαρκιζιανής περιόδου που δεν ήταν ΜΑΥ είχαν διαλυθεί. Αυτό παραβλέπεται από όλους τους απολογητές συγγραφείς της αριστεράς, και έτσι έχει περάσει και στο λαό να μιλά αόριστα γιά παρακρατικούς. (Παρόμοιο με εκείνο το “οι ξένοι μας βάλανε να σκοτωθούμε”)
Παράδειγμα: στη Μεσσηνία 3 που μπορούσαν να αποκαλεστούν συμμορίες -Μαγγανάς, Καλόγηρος, και Καμαρινέας-διαλύθηκαν πριν τον Ιούνιο του 1946. Ο δεύτερος σκοτώθηκε από τη Χωροφυλακή, ο πρώτος φυλακίστηκε, και ο τρίτος κρυβόταν.
ΟΛΟΙ οι άλλοι ήταν Αποσπάσματα ΜΑΥ.
Εγώ στο σχόλιό μου από 5:02 ομίλησα με συγκεκριμένα στοιχεία γιά την περιοχή και την βία του ΕΑΜ/ΚΚΕ, δεν είπα έτσι γενικά οι αντάρτες κτυπούσαν ή σκότωναν. Είναι δύσκολο να γίνει συζήτηση έτσι. Τα κολαστήρια του 1943-44 του ΕΑΜ πάντα παραβλέπονται, αλλά η Μακρόνησος τιμάται. Αυτό είναι δύο μέτρα και ΤΡΙΑ σταθμά, γιά μένα.
Γενικά δε, είναι πρόβλημα ότι σε οποιαδήποτε συζήτηση γιά τον Εμφύλιο, η μιά πλευρά συνεχίζει να αρνείται έστω και μέρος της μεγάλης της ευθύνης και στα εγκλήματα και στην αρχή του, την ώρα που η άλλη γενικά αδιαφορεί να συζητήσει επαναπαυόμενη στις δάφνες της “νίκης” της.
Τέλος, Πάνο, δεν πιστεύω ότι το θέμα του Εμφύλιου θα ξεχαστεί μετά από 20 χρόνια. Αντίθετα, θα μελετάται πιό συστηματικά. Ακόμη μελετάμαι τον Πελοποννησιακό πόλεμο.
Μαρτίου 10, 2009 στις 5:34 μμ
Παπούλης
Πάνο
Το πρώτο σχόλιο σου σε αυτό το ποστ θα μπορούσε να είναι ένα αυτόνομο ποστ με θέμα τη πρόσληψη εκείνων των γεγονότων από επόμενες γενιές. Η συζήτηση αυτή θα είχε ακόμα περισσότερο ενδιαφέρον.
Μαρτίου 10, 2009 στις 5:52 μμ
Πάνος
παπούλη,
θα έχει κι αυτό τη θέση του ανάμεσα στα σχόλια που συγκεντρώνουν τα ποστ της καλύβας για τον Εμφύλιο.
Άλλωστε, τα σχόλια των καλυβίστας που θα μπορούσαν να γίνουν αυτόνομα ποστ, είναι πολύ περισσότερα από τα (1900, περίπου) ποστ της καλύβας
Μαρτίου 10, 2009 στις 7:19 μμ
σχολιαστης
Η επίδραση των αποτελεσμάτων του εμφυλίου και των επόμενων τραγωδιών, με κορυφαία τη Χούντα και τον Ατίλλα στη σημερινή κατάσταση μεγάλης σήψης και διαφθοράς, θα ήταν ένα ακόμα ενδιαφέρον θέμα.
Μαρτίου 11, 2009 στις 9:14 πμ
Γιάννης
Γιάννη-2
τα “κολαστήρια του εαμ” δεν ήταν κρατικά ούτε σε περίοδο ελευθερίας, ενώ η μακρόνησος ήταν κρατική και μετά την απελευθέρωση, τα μεγέθη δεν είναι ίδια. τώρα, έχεις δει να τιμώνται τα στρατόπεδα αυτά του εαμ από κανέναν, όπως πάνε στο γράμμο και το βίτσι και όπως πήγαινε παλιότερα το κράτος; αν τιμώνται, τότε να καταδικαστούν όσοι τα τιμούν.
αναφορικά με τη νομιμότητα: άλλη η σημερινή νομιμότητα άλλη η τοτεινή. τότε όλα ήταν ανοιχτά. νομιμότητα υπό καθεστώς ανομίας, ημινομιμότητας, τρομοκρατίας κ.λπ. δεν είναι η νομιμότητα που έχει κατά νου κάποιος, ώστε να υποστηρίξει, για λόγους αρχής, τους “νόμιμους” έναντι των “παράνομων”
Μαρτίου 11, 2009 στις 10:40 πμ
Ενη Καπαζογλου
Καλον ειναι να ιδωθει η ιστορια και μετα το ’50. Τις δεκαετιες οπου τα “απονερα” του εμφυλιου ειχαν ως αποτελεσμα την αυταρχικη δεξια με τα σκανδαλα της Πεσινε, τα πιστοποιητικα κοινωνικων φρονηματων, τα μιασματα, οι απολυσεις επειδη ηταν ιδεολογοι αριστεροι, (απο τραπεζες χωρις συνταξη κλπ. κλπ.
Ακομη και το ΚΚΕ που τα ανεφερε καποτε τα ξεχασε γιατι ολο το μενος του εξαντλειται στο πασοκ ,απο το ’81 και πριν περασμενσα ξεχασμενα.
Μαρτίου 11, 2009 στις 12:20 μμ
Δύστροπη Πραγματικότητα
Ενη είπες,
“Τις δεκαετιες οπου τα “απονερα” του εμφυλιου ειχαν ως αποτελεσμα την αυταρχικη δεξια με τα σκανδαλα της Πεσινε, τα πιστοποιητικα κοινωνικων φρονηματων, τα μιασματα, οι απολυσεις επειδη ηταν ιδεολογοι αριστεροι…”
Μην ξεχνάς όμως ότι και η αριστερά ήταν εξαιρετικά αυταρχική εκείνη την περίοδο. Λέγοντας το αυτό δεν δίνω συγχωροχάρτι στην δεξιά αλλά το λέω για να δείξω ότι και η αριστερά έφερε τεράστια ευθύνη για το ακραίο αυταρχισμό της δεξιάς της εποχής εκείνης.
Δόθηκε μιά ελπιδα να γίνουμε δημοκρατία της προκοπής στις αρχές του ’60 με την Ένωση Κέντρου αλλά το όνειρο δεν κράτησε πολύ δυστυχώς…
Μαρτίου 11, 2009 στις 6:42 μμ
zeppos
“κοιμάμαι και ξυπνάω με το θάνατο. Βλέπω στον ύπνο μου ότι με σκεπάζουν με χώμα”» Διηγήσεις γυνακών της αντίστασης.
Από το in.gr:
“Ένα ακόμα ντοκιμαντέρ για τις γυναίκες που έλαβαν μέρος στην Εθνική Αντίσταση, παρουσιάζει η Αλίντα Δημητρίου. «Η ζωή στους βράχους» θα προβληθεί στις 16 Μαρτίου, στη Θεσσαλονίκη στο πλαίσιο του επίσημου προγράμματος του 11ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ.”
http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=994404&lngDtrID=253
Να πάτε, να μάθουμε και μεις κάτι από την “αντίθετη” άποψη..
Μαρτίου 11, 2009 στις 7:23 μμ
σχολιαστης
Ποιός είπε, “ευτυχώς που δε νικήσαμε”;
Μαρτίου 11, 2009 στις 9:35 μμ
Δύστροπη Πραγματικότητα
σχολιαστή ήταν, αν δεν με απατά η μνήμη μου, ο Χρόνης Μίσσιος. Και η φράση του ήταν νομίζω “ευτυχώς που έχασε ο ΕΛΑΣ και γλύτωσε η ΕΛΛΑΣ” ή κάτι παρόμοιο τέλος πάντων
Μαρτίου 11, 2009 στις 9:44 μμ
Πάνος
Αν δε με απατ’α η δική μνήμη (αμφίβολλο…) το είπε πρώτος ο Γρηγόρης Φαράκος.
Έκτοτε το λένε …όλοι.
Μαρτίου 11, 2009 στις 10:13 μμ
Δύστροπη Πραγματικότητα
Πάνο, ξέρεις παίζει και το άλλο…
Να ‘χουμε και οι δυο δίκιο!
Ή και οι δυο άδικο! 
Μαρτίου 12, 2009 στις 3:28 μμ
Γιάννης-2
Το “Συντροφοι, ευτυχώς που ηττηθήκαμε” το γράφει ο Τάκης Λαζαρίδης στο βιβλίο του, νομίζω με τον ίδιο τίτλο. Ήταν σύντροφος του Νίκου Μπελογιάννη, του πολιτικού υπεύθυνου (μαζί με τον Αχιλλέα Μπλάνα) γιά τον Μελιγαλά και τους Γαργαλιάνους. Αυτοί -παρόντες- έδωσαν πολιτική κάλυψη στο Βελουχιώτη.
Ο Λαζαρίδης, πιστεύω ότι πήρε χάρι μετά τη δίκη τους (με τον Μπελογιάννη).
Εκτός από τον Λαζαρίδη, ο καπετάν-Υψηλάντης (Αλέξης Ρόσσιος, φιλόλογος από τη Σιάτιστα και διοικητής μεραρχίας του ΔΣΕ το 1949) στο βιβλίο του “Στα Φτερά του Οράματος” γράφει:
“Δεν θέλω να το ειπώ, αλλά δεν θέλω και να μη το ειπώ, ευτυχώς που δεν νικήσαμε” .
Γιάννη, δεν μπορώ να παρακολουθήσω αυτά που γράφεις.
Οι άνθρωποι που κλείνονταν στα “κολαστήρια του εαμ” από το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ ήταν ΑΠΟΛΥΤΑ αθώοι πολίτες που το μόνο που είχαν κάνει ήταν ότι δεν δέχονταν να μπουν στο ΕΑΜ ή στον ΕΛΑΣ.
Αυτοί που πήγαιναν στη Μακρόνησο, ήθελαν κατ’ ελάχιστον να αλλάξουν το σύστημα της Ελλάδος και το σύστημα αμύνετο. (Δεν ομιλώ βέβαια γιά την εντός της Μακρονήσου συμπεριφορά. Αν δεν ήταν καλή, είμαι και εγώ απόλυτα εναντίον. Όχι δεύτερες κουβέντες).
Τελικό σημείο. Αν οι εορτασμοί του παράνομου ΔΣΕ στο Γράμμο είναι “μιά χαρά γιά μερικούς”, γιατί το μνημόσυνο λίγων επιζώντων συγγενών/φίλων θυμάτων, γιά παράδειγμα, στο Φενεό της Κορινθίας, όπου εκατοντάδες αθώοι άνθρωποι -μέχρι και νήπια-ρίχτηκαν σε μιά τρύπα είναι “Γιορτή Μίσους”;
Λάβε υπ’όψη, οι αντάρτες ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμο, τα θύματα του Φενεού ήταν χωριάτες της ορεινής Κορινθίας/Αρκαδίας/Αργολίδας που δεν έμπαιναν στο ΕΑΜ.
Θα μου πεις: Τι ψάχνω τώρα; Ίσως.
Μαρτίου 16, 2009 στις 7:30 μμ
Δύστροπη Πραγματικότητα
Ένα από τα πράγματα που μου έχει κάνει πολύ μεγάλη εντύπωση σε διάφορα άρθρα που έχω διαβάσει για τον Εμφύλιο (αναφέρομαι εδω στον λεγόμενο κατοχικό εμφύλιο, το πρώτο μέρος δηλαδή του Εμφυλίου που ξεκίνησε ενω υπήρχε ακόμα κατοχή στην Ελλάδα) είναι το πως ξεπεράστηκαν οι προπολεμικές πολιτικές προτιμήσεις του κόσμου στα διάφορα μέρη όπου δραστηριοποιήθηκαν τα Ταγματα Ασφαλείας και το ΕΑΜ.
Π.χ διαβάζω για χωριά βενιζελικά στην Μακεδονία από τα οποία ουκ ολίγοι προσχώρησαν στα Τ.Α αλλά και για χωριά στην Πελλοπόννησο όπου τα μοναρχικά φρονήματα ήταν κυρίαρχα προπολεμικά αλλά παρόλα αυτά το ΕΑΜ, και μέσω αυτού οι κομμουνιστικές απόψεις, απόκτησε σημαντική επιρροή κατά την διάρκεια της κατοχής.
Αυτές οι ριζικά διαφορετικές πολιτικές συμπεριφορές, ριζικά διαφορετικές σε σχέση με τις προπολεμικές πολιτικές προτιμήσεις, είναι απλά αδύνατο να εξηγηθούν είτε με βάση αυτές καθεαυτές τις προπολεμικές πολιτικές προτιμήσεις των κατοίκων αυτών των χωριών, είτε με βάση τις απλοϊκές θεωρίες της αριστεράς περί της “ηθικής ανωτερότητας” των ιδανικών της, “ηθική ανωτερότητα” η οποία έσπρωξε τον κόσμο να ταυτιστεί μα τα ιδεώδη της και έτσι να ενταχθεί στο ΕΑΜ.
Κάποια άλλη εξήγηση πρέπει να ισχύει…
Γιάννης
Ιουνίου 19, 2009 στις 9:34 μμ
grecomascara
Κι όμως το ΚΚΕ τιμάει τα σχετικά στρατόπεδα εμμέσως με τις γιορτές του στο Γράμμο κτλ. Οι γιορτές των ακροδεξιών στο Γράμμο είναι γιορτές μίσους. Οι αντίστοιχες του ΚΚΕ τι είναι; Αγάπης;
Ο εμφύλιος εξακολουθεί να είναι επίκαιρος, ειδικά για το ΚΚΕ όπου μετά την κατάρευση όλων των προτύπων του μετά το 89 αναζητεί τις ιστορικές και ιδεατές αναφορές του στο πείραμα της διακυβέρνησης της “ελεύθερης Ελλάδας” της κατοχής αλλά και τον εμφύλιο.
Αυγούστου 31, 2009 στις 1:21 μμ
kapetanios
( απορώ πως δεν είχα πάρει χαμπάρι την παραπάνω κουβέντα!)
Πράγματι, στις τοποθετήσεις των δύο ιστορικών φαίνεται η μεγάλη διαφορά στην προσέγγιση αλλά και στο επίπεδο της επιστημονικής έρευνας η οποία διεξήχθη με αφορμή τον εμφύλιο και ειδικότερα ( για την ομάδα Καλυβα) την εποχή της κατοχής !
Τα «επιστημονικά» κίνητρα δε και οι ανάγκες ανάγκες της “νέας αναζήτησης” της ιστορικής αλήθειας από την πλευρά των Καλύβα/Μαραντζίδη αν μη τι άλλο προκαλούν ελαφρό μειδίαμα και δείχνουν τον βαθμό “αντικειμενικότητας” τους
Τα παρακάτω- ενδεικτικά των προθέσεων τους ,αποσπάσματα των λεγόμενων τους είναι πραγματική απόλαυση :
“..Η ορθή, όμως, απομάκρυνση από τη μυθολογία των νικητών οδήγησε, στα χρόνια που ακολούθησαν, σε ορισμένες υπερβολές, όπως η περιγραφή του ΚΚΕ ως ένα αγγελικό κόμμα που δεν επιθυμούσε τίποτα παραπάνω από την ειρηνική συνύπαρξη με τους αντιπάλους του και σχεδόν απεχθανόταν την εξουσία• ένα κόμμα, δηλαδή, πιο σχετικό με τον Γκάντι παρά με τον Στάλιν!..»
Οπως και δήποτε ….
να επιστρέψουμε πάραυτα στην πλευρά των νικητών
«..Η ιστοριογραφία αγγίζει τα όρια της αγιογραφίας όταν σοβαροί, υποτίθεται, πανεπιστημιακοί ταυτίζουν την εθνική αντίσταση με το ΕΑΜ..»
Αν είναι ποτέ δυνατόν !
«..εξακολουθούν να αναπαράγονται συστηματικά μύθοι και κλισέ που έχουν τελείως απαξιωθεί επιστημονικά…»
Φαίνεται ότι η άλλη μεριά του ατλαντικού είναι μακριά και δεν έχουν φτάσει στα μέρη μας οι «επιστημονικές» απαξιώσεις …
Αυγούστου 31, 2009 στις 1:32 μμ
kapetanios
@Γιάννης 2
«..Πρώτη φορά, βλέπω να αποκαλούνται “συμμορία” οι ΜΑΥ που βοηθούσαν το κράτος να μην ανατραπεί, από τον παράνομο “Δημοκρατικό Στρατό”..»
Η σωστή ανάγνωση είναι σημαντική
Η ακριβής διατύπωση του καθηγητή είναι η παρακάτω:
«..αλλά οπωσδήποτε μεγάλο, αριθμό νεκρών στις παραστρατιωτικές οργανώσεις (ΜΑΥ, ΜΑΔ κ.λπ.) και στις «συμμορίες» της «Χ» και των παρόμοιων σχηματισμών..»
Το μόνο λοιπόν που μένει είναι η επέκταση του προβληματισμού σου ΚΑΙ για την «Χ» μιας και κατά την εκδοχή των απανταχού «δημοκρατών», ο Γρίβας ( του οποίου τέκνα είναι οι συμμορίες της «Χ») ήταν από τους κορυφαίους του απελευθερωτικού αγώνα και άξιο τέκνο της πατρίδας ….
………………
……………….
@δύστροπη
«..Η κουβέντα περί Εμφυλίου μοιραία θα φέρει στην επιφάνεια την ευθύνη που φέρει για την τυφλή υποστήριξη που παρείχε σε ολοκληρωτικά, άκρως καταπιεστικά και βάρβαρα καθεστώτα. Είναι αυτή η ανάληψη ευθύνης που πονάει την αριστερά και γι’ αυτό προσπαθεί να την αποφύγει…»
Εξ όσων γνωρίζω , ακόμη ΚΑΙ αυτή η ευθύνη ,της υποστήριξης δηλαδή πολιτικών απόψεων (!!), έχει αποδοθεί πλήρως στα επόμενα του εμφυλίου χρόνια , αλλά και της δικτατορίας που ακολούθησε .
Πες μας μονάχα τι υπόλοιπα έχουμε …
«..η αριστερά ήταν εξαιρετικά αυταρχική εκείνη την περίοδο. Λέγοντας το αυτό δεν δίνω συγχωροχάρτι στην δεξιά αλλά το λέω για να δείξω ότι και η αριστερά έφερε τεράστια ευθύνη για το ακραίο αυταρχισμό της δεξιάς της εποχής εκείνης..»
Ήταν λοιπόν «εξαιρετικά αυταρχική» η αριστερά της εποχής μετά τον εμφύλιο ε ?
υγ
Εάν πραγματικά είχα διαβάσει τις παραπάνω απόψεις σου , σε καμιά περίπτωση δεν θα είχα συμμετάσχει στην προηγούμενη συζήτηση μας
(αποφεύγω σαν ο διάολος το λιβάνι να κουβεντιάζω με, σχώρα μου τον χαρακτηρισμό αλλά τα παραπάνω σχόλια εκεί παραπέμπουν , φανατικούς ,όποια πλευρά κι αν αυτοί εκπροσωπούν )
…………………..
…………………..
@και κλείνοντας
Για όσους θέλουν να γνωρίσουν αυτούς στους οποίους αναφέρεται ο Μαργαρίτης και αυτούς που προσπαθούν να αναδείξουν οι Κ&Μ σαν «την άλλη πλευρά» των εκπροσώπων του Ελληνικού λαού ώστε να στοιχειοθετήσουν την άποψη τους περί εμφυλίου τον καιρό της κατοχής ας ρίξουν μια ματιά στον παρακάτω σύνδεσμο.
http://www.iospress.gr/mikro1999/mikro19990102.htm
Εκπροσωπούσαν τελικά μέρος του Ελληνικού λαού, πέραν του εαυτού τους και των κατοχικών δυνάμεων που τις έστησαν και σε τι ποσοστό τελικά ρε αδερφέ (?) οι παραπάνω, ούτος ώστε να δεχτώ τον χαρακτηρισμό του εμφυλίου στις συγκρούσεις ανάμεσα σ αυτούς τους κοπρίτες και στον ΕΑΜ/ΕΛΑΣ της κατοχικής περιόδου?
«Ανάλογη είναι η εκτίμηση (το κοπρίτες είναι δικό μου αλλά κι αυτουνού η άποψη περίπου εκεί καταλήγει) και του νέου ιστορικού Mark Mazower: “Στους δρόμους κάτω από το ναό του Θησείου, οι ένοπλοι της “Χ” αντάλλασσαν πυρά με τα περίπολα του ΕΛΑΣ κι έπαιρναν μέρος σε σημαίνουσες επιχειρήσεις πλάι στα Τάγματα Ασφαλείας. ‘Σήμερα είναι με τους Γερμανούς, αύριο, όταν ξανάρθει ο ευλογημένος ο βασιλιάς, μ’ αυτούς που θα τον φέρουν πίσω’. Ετσι εκτιμούσε το πιστεύω τους ένας παρατηρητής.” (“Στην Ελλάδα του Χίτλερ”, εκδόσεις “Αλεξάνδρεια”, Αθήνα 1994, σελ. 378)»
Αυγούστου 31, 2009 στις 2:22 μμ
Δύστροπη Πραγματικότητα
@ kapetanios
“Εξ όσων γνωρίζω , ακόμη ΚΑΙ αυτή η ευθύνη ,της υποστήριξης δηλαδή πολιτικών απόψεων (!!), έχει αποδοθεί πλήρως στα επόμενα του εμφυλίου χρόνια , αλλά και της δικτατορίας που ακολούθησε .
Πες μας μονάχα τι υπόλοιπα έχουμε …”
Ναι καλή η υποστήριξη πολιτικών απόψεων αλλά για την υποστηρίξη της κομμουνιστικής αριστεράς προς ένα σωρό ολοκληρωτικά καθεστώτα έχεις να μας πεις τίποτε Κάπταιν, ή θα το γυρίσεις στο άλλα λόγια να αγαπιόμαστε?
“Ήταν λοιπόν «εξαιρετικά αυταρχική» η αριστερά της εποχής μετά τον εμφύλιο ε ?”
Σχώρα με ρε Κάπταιν, υπέρμαχος της ελευθερίας και της δημοκρατίας ήταν… (τα στρατόπεδα εργασίας στην Σιβηρία ήταν απλά μία ατυχής μικρο-παρέκλλιση της Ιστορίας…)
“υγ
Εάν πραγματικά είχα διαβάσει τις παραπάνω απόψεις σου , σε καμιά περίπτωση δεν θα είχα συμμετάσχει στην προηγούμενη συζήτηση μας
(αποφεύγω σαν ο διάολος το λιβάνι να κουβεντιάζω με, σχώρα μου τον χαρακτηρισμό αλλά τα παραπάνω σχόλια εκεί παραπέμπουν , φανατικούς ,όποια πλευρά κι αν αυτοί εκπροσωπούν )”
υγ
Κάπταιν, από οσο γνωρίζω οι φανατικοί είναι αυτοί οι οποίοι αποφεύγουν (όπως ο διάολος το λιβάνι, καλά τα λές) την θεωρητική αντιπαράθεση με αυτούς με τους οποίους διαφωνούν έντονα. Το παραπάνω απόσπασμα από το σχόλιό σου πιστοποιεί πέραν πάσης αμφιβολίας του λόγου το αληθές.
Εγω από την μεριά μου θα συνεχίσω να αντιπαρατίθεμαι ιδεολογικά με όλους αυτούς, φανατικούς ή μη, με τους οποίους θεωρώ ότι με χωρίζουν τεράστιες ιδεολογικές διαφορές. Μπορεί να διαφωνούμε, και πολύ έντονα μάλιστα, αλλά μέσα από τον διάλογο, ενδεχομένως να φωτιστούν καλύτερα σκοτεινά σημεία στην πολιτική θεώρηση του καθενός μας.
Αυγούστου 31, 2009 στις 3:33 μμ
kapetanios
Ήλθον και ελάλησα αυτοίς αμαρτίαν ουκ έχω
(ή κάπως έτσι)
Νοεμβρίου 14, 2009 στις 12:22 πμ
Γιώργος Σ.
O εμφύλιος ειναι η πιό τραγική, η πιο αιματηρή και σίγουρα η πιο άδικη στιγμή της νεότερης ιστορίας.Ειναι η στιγμή που εκείνοι που οργάνωσαν και καθοδήγησαν την αντίσταση του λαού ενάντια στους Γερμανούς,αφού βγήκαν νικητές στον αντιφασιστικό αγώνα έχοντας μαζί τους την τεράστια πλειοψηφία των Ελλήνων, βρέθηκαν μεσα σε 40 μερες απο την ορκωμοσία της κυβέρνησης εθνικής ενότητας κυνηγημένοι απο το επίσημο κράτος ως προδότες,απάτριδες,δολοφόνοι,απάνθρωποι και όλα τα σχετικά.Αυτοί δε που συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς έγιναν επίσημο κράτος και διώκτες των μέχρι εκείνη τη στιγμή ηρώων του λαού.Αυτό στη γενική κλίμακα,στη μεγάλη εικόνα.Τα επι μέρους δράματα που “παίχτηκαν” σε μικρότερη κλίμακα σε διάφορα σημεία της Ελλάδας και ιδιαίτερα στην Πελοπόννησο,όσο κι αν είναι συγκλονιστικές ιστορίες που συμβαίνουν σε όλες τις πολεμικές συγκρούσεις της ιστορίας,σε καμμια περίπτωση δεν μπορούν να γίνουν το κύριο θέμα του εμφυλίου.(δεν λέω ότι δεν επηρέασαν τις εξελίξεις)
Πριν συνεχίσω λέω πως δεν ανηκω σε κανενα κόμμα,παρότι η καρδιά μου βρίσκεται σαφώς αριστερά.
Τα βασικά ερωτήματα του εμφυλίου κατά τη γνώμη μου είναι τα εξής.
Θα είχε συμβεί ο Δεκέμβρης και ότι ακολούθησε αν στις 3/12/44 δεν ειχαν πυροβολήσει το πλήθος που ειρηνικά και άοπλο διαδήλωνε,οι Αγγλοι ,η αστυνομία και οι οπλισμένοι παρακρατικοί;
Υπήρχε σχέδιο αφοπλισμού και εξόντωσης του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ απο τους Άγγλους και τον Γ.Παπανδρέου;
Ηθελε ο ΕΛΑΣ και το ΕΑΜ να καταλάβουν την εξουσία δια της βίας και μάλιστα το Δεκεμβρη η είχαν επιλέξει τον ειρηνικό δρόμο (καλώς η κακώς);
Απο τις απαντήσεις μπορούμε να δούμε αν η ευθύνη πέφτει στις πλάτες της Αριστεράς η όχι.
1.Απο όλα όσα προηγήθηκαν του Δεκέμβρη αλλά και απο απλό διάβασμα του Ριζοσπάστη 3/12,4/12 (ενω ήδη έχουμε νεκρούς διαδηλωτές)που γράφει οτι ΤΟ ΕΑΜ φυσικά “δεν επιλέγει κινηματικές λύσεις” ειναι φανερό ότι η αριστερά και ο ΕΛΑΣ ούτε επεδίωκε ούτε περίμενε μια τέτοια ένοπλη σύγκρουση.
2. Απο την επιστολή Γ.Παπανδρέου(υπάρχει στην καλύβα) στην Καθημερινή το 1948 (οπου αμυνόμενος, εξηγεί ολο το σχέδιο εξόντωσης του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ που ειχε συλλάβει πολύ πριν το Δεκέμβρη 44) αλλά και απο τα αρχεία του Τσώρτσιλ και άλλων Άγγλων επιτελών,ειναι καθαρό οτι ο Δεκέμβρης ήταν μια καθαρή επιλογή Αγγλων-Παπανδρέου που τελικά τους βγήκε και ανέτρεψαν το σκηνικό που ήταν εντελώς υπέρ του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ως εκείνη τη στιγμή.
3.Το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ειχε πεντακάθαρα επιλέξει το δρόμο των εκλογών και της δημοκρατικής εξέλιξης.Αν είχε επιλέξει στρατιωτική σύγκρουση ο ΕΛΑΣ θα ήταν στην Αθήνα με όλες τις δυνάμεις του,γιατί μπορεί να έκαναν λάθη η να ήταν κάποιοι αναντίστοιχοι με τη μεγάλη εκείνη στιγμή, αλλά κατηγορώντας τους ως ηλίθιους, γινόμαστε το λιγότερο αφελείς.Η επιλογή του ειρηνικού δρόμου εκείνη τη στιγμή ηταν πολιτικά και θεωρητικά σωστή,αφου αλλο ο εθνικοαπελευθερωτικός κι άλλο ο ταξικός αγώνας.Δεν μπορούσε να γίνει πέρασμα στη λαοκρατική δημοκρατία χωρίς να έχει κατακτηθεί πρώτα η πλειοψηφία των εργατών και των αγροτών, μέσα απο διαδικασίες ταξικού αγώνα, στα συνδικάτα με μεγάλη συμμετοχή των εργατών ,αγροτών.Η ύπαρξη του ΕΛΑΣ θα ήταν η εγγύηση οτι δεν θα υπήρχε εκτροπή απο τη μεριά της άρχουσας τάξης και των Άγγλων.Δυστυχώς δεν είχε προβλέψει πόσο αποφασισμένοι και αδίστακτοι ηταν οι αντίπαλοί του και έπεσε θυμα λάθος χειρισμών και υπερβολικής αισιοδοξίας και έπαρσης.
Το αν κάποιοι ταυτιζουν τον κομμουνισμό με τις αντιδημοκρατικές διαδικασίες,και τη βίαιη κατάληψη της εξουσίας απο μια μειοψηφία ειναι θέμα δικό τους.Αλλά δε σημαίνει οτι ισχύει κι όλας.Τουλάχιστον αυτό δεν ήταν το όραμα του κομμουνισμού,αλλά κάτι άλλο.
Χαίρομαι ειλικρινά ,αν με δεχτείτε στην παρέα,να συμμετέχω σε τέτοια συζήτηση.Καλό βράδι
Νοεμβρίου 14, 2009 στις 9:01 πμ
Πάνος
Γιώργο, σε καλοσωρίζω στην καλύβα!
Βασικός στόχος, δικός μου αλλά και των φίλων που συμμετέχουν, είναι να καταλάβουμε τι ακριβώς συνέβη και να ανιχνεύσουμε τις αιτίες. Καμιά φορά μας παρασέρνει το εκρηκτικό …ταμπεραμέντο μας, αλλά σε γενικές γραμμές η συζήτηση προχωράει καλά. Από σένα, λόγω καταγωγής, ελπίζω να μάθουμε κάτι περισσότερο για τον καπετάν – Κώστα Παπαγεωργίου και τον Εμφύλιο στη Χαλκιδική (υπάρχουν λίγα πράγματα στο ποστ για το Άγιον Όρος).
Νοεμβρίου 14, 2009 στις 2:53 μμ
Δύστροπη Πραγματικότητα
Το αν κάποιοι ταυτιζουν τον κομμουνισμό με τις αντιδημοκρατικές διαδικασίες,και τη βίαιη κατάληψη της εξουσίας απο μια μειοψηφία ειναι θέμα δικό τους.Αλλά δε σημαίνει οτι ισχύει κι όλας.
Μα δεν υπήρξε και πουθενά κομμουνιστικό καθεστώς που να μην κατέλαβε την εξουσία με την βία, και κατοπιν να σεβάστηκε την δημοκρατία. Πως είναι δυνατόν να το παραβλέπεις αυτό?
Είναι η ίδια η πρακτική των κομμουνιστικών καθεστώτων αλλά και των κομμουνιστικών κομμάτων γενικότερα αυτή που τους έχει ταυτίσει στα μάτια του κόσμου με αντιδημοκρατικές διαδικασίες και έντονο αυταρχισμό. Το ότι υπάρχει δε μία μειοψηφία που δεν τα βλέπει αυτά είναι μάλλον δικό της θέμα.
Τουλάχιστον αυτό δεν ήταν το όραμα του κομμουνισμού,αλλά κάτι άλλο.
Επειδή δεν διαθέτω μαντικές ικανότητες δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω ποιό ήταν το αληθινό όραμα του κομμουνισμού το οποίο κάποιοι διέστρεψαν. (Αλήθεια ποιοί ήταν αυτοί?)
Αυτό που γνωρίζω είναι πως δεν είναι καθόλου καλή τακτική να διαχωρίζεις μία θεωρία, την θεωρία περί κομμουνισμού π.χ, από τις όποιες προσπάθειες πρακτικής εφαρμογής της έχουν λάβει χώρα, και από τα πρακτικά αποτελέσματα αυτών των προσπαθειών.
Και όποιοι το κάνουν αυτό, ουσιαστικά υποβιβάζουν τη θεωρία σε ένα σύνολο από παραδοχές οι οποίες είναι αδύνατο είτε να διαψευσθούν είτε να επαληθευθούν. Εφόσον συμβεί κάτι τέτοιο, η θεωρία, η όποια θεωρία, μετατρέπεται σε ένα σύνολο από κούφιες παραδοχές οι οποίες μπορούν κατόπιν άνετα να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να δικαιολογήσουν τα πάντα…
Νοεμβρίου 14, 2009 στις 7:58 μμ
Γιώργος Σ.
To οτι μια θεωρία που δύσκολα μπορεί κάποιος να της επιτεθεί για την ορθότητα της,εφαρμόστηκε με λάθος τρόπο, είναι μια καταπληκτική ευκαιρία για μελέτη,για να δούμε τι δεν πήγε καλά.Αλλά σίγουρα όχι για να την απορρίψουμε.Εκτός αν είμαστε τόσο ικανοποιημένοι με αυτό που έχουμε οπότε δεν υπάρχει λόγος.Είμαστε όμως;
Μελετώντας όχι ιδιαίτερα,αλλά προσεκτικά την επανάσταση του 1917, θα δούμε ότι η επανάσταση δεν επιβλήθηκε με τη βία κόντρα στη θέληση της πλειοψηφίας.Το Σεπτέμβριο του ’17 στις εκλογές στα σοβιετ των εργατών,των αγροτών και των στρατιωτών,το μπολσεβίκικο κόμμα για πρώτη φορά κέρδισε την πλειοψηφία.Τότε μόνο ο Λένιν και το μπ.κόμμα αποφάσισαν να προχωρήσουν σε επαναστατική διαδικασία,που θα μπορούσαμε να πουμε πως επιβλήθηκε πολύ εύκολα σε σχέση με το μέγεθος και τη σπουδαιότητα της χώρας και είχε την τεράστια λαική αποδοχή.Δέν έγινε “γιούργια” δηλ. πάνω στην αναμπουμπούλα πχ. του Φλεβάρη ’17 όταν έπεσε το τσαρικό καθεστώς.Εγιναν προσεκτικά δημοκρατικά βήματα όπου οι μπολσεβίκοι κέρδισαν την εμπιστοσύνη των μαζών.Τό τι έγινε μετά είναι μια μεγάλη τεράστια ιστορία.
Βέβαια τώρα αν πιάσουμε αυτή την κουβέντα εδώ,χαθήκαμε(εγω πρέπει να προσλάβω δακτυλογράφο!!!)Για να το συνδέσουμε με το θέμα όμως,πρέπει να πώ πως σε πολλά μέρη της Ελλάδας υπήρξαν μέρες κομμούνας, δηλαδή απόλυτα δημοκρατικής αυτοδιοίκησης στην πιο αγνή και υπέροχη μορφή της.Εχω στα αυτιά μου διηγήσεις με το χωριό στην πλατεία να συζητάει για τα προβλήματά του και να αποφασίζει για όλα,που ειναι πραγματικά συγκλονιστικές.Και χωρίς αίμα,σφαγές,μίση κλπ.Κι ύστερα γλέντι.Κι όταν οι “άλλοι” έκαναν το δικό τους γλέντι στο άλλο καφενείο για κόντρα, άντε και κανένας τσακωμός για το αντριλίκι.Και την άλλη μέρα όλοι μαζί στη δουλειά, στο χωράφι η στο δάσος.Για να φτιάξουν τηλεγραφόξυλα και τραβέρσες για τις γραμμές του τρένου,όπως αποφασίστηκε !Ετσι απλά κι ωραία.Αυτό ήταν το όραμα που κάποιοι άτυχοι είδαν για λίγο πριν αρχίσουν να τρέχουν και να σκοτώνονται στα βουνά.Δεν ήταν όλη η Ελλάδα Πελοπόννησος.Και επειδή μπορεί κάποιος να πει πώς δεν ήταν αυτό ο κανόνας θα πω.Δέν πειράζει.Ας είμαστε μια φορά με τις εξαιρέσεις και τους ονειροπόλους.Ετσι κι αλλιώς αυτό που ζούμε βγάζει με σιγουριά σε άγριο γκρεμό.Οσο για τα σπουδαία,τι να κάνουμε.Δεν γίνεται να είναι και εύκολα.
Νοεμβρίου 14, 2009 στις 8:24 μμ
Γιώργος Σ.
Ο καπεταν Κώστας Παπαγεωργίου ηταν ο ήρωας της περιοχής.Ο πατέρας μου 15χρονος στο 2ο αντάρτικο,τον είχε συναντήσει και στα προσωρινά λημέρια του ΔΣ αλλά και στο χωριό τις λίγες φορές που κατέβηκαν οι αντάρτες πριν την εκκένωση το Μάιο του ’47.Ηταν πράγματι κάτι σαν θρύλος αφού λόγω του ότι μάλλον ήταν μορφωμένος ξεχώριζε με τη συμπεριφορά του.Ιστορικές όμως καταθέσεις ο πατέρας μου, δεν είχε να κάνει για γεγονότα.Γιατί μετά την εκκένωση και 2 φορές που τον πήραν με το ζόρι σε επιχειρήσεις της χωροφυλακής και του στρατού στο βουνό σε σκληρές μάχες, η οικογένεια αποφάσισε να κατέβει στην Αθήνα.Ετσι η γραμμή διηγήσεων γι αυτό κόβεται εκεί.Οταν το χωριό ξαναγύρισε το ’50 ο πατέρας μου έμεινε στην Αθήνα.Ισως μια επίσκεψη στην Ολυμπιάδα κι αν έχει μείνει ζωντανός κανένας που να ξέρει να έχω να πω γι αυτό κάτι παραπάνω.
Νοεμβρίου 14, 2009 στις 9:05 μμ
Δύστροπη Πραγματικότητα
To οτι μια θεωρία που δύσκολα μπορεί κάποιος να της επιτεθεί για την ορθότητα της,εφαρμόστηκε με λάθος τρόπο, είναι μια καταπληκτική ευκαιρία για μελέτη,για να δούμε τι δεν πήγε καλά.Αλλά σίγουρα όχι για να την απορρίψουμε.Εκτός αν είμαστε τόσο ικανοποιημένοι με αυτό που έχουμε οπότε δεν υπάρχει λόγος.
Γιώργο όταν μία θεωρία εφαρμόστηκε ΠΑΝΤΟΥ με λάθος τρόπο, και για 70 συνεχόμενα χρόνια (για τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης 45 χρόνια), ε τότε ναι, έχουμε κάθε λόγο να τηρούμε μία άκρως σκεπτικιστική στάση τόσο απέναντί της και όσο και απέναντι σε αυτούς που εξακολουθούν να την υποστηρίζουν. Και δεν το βρίσκω καθόλου παράλογο ακόμα και να την απορρίψουμε ολοκληρωτικά όπως έχουν κάνει π.χ οι λαοί της Ανατολικής Ευρώπης. Το τελείως αντίθετο θα έλεγα.
Οι τελευταίες δε δύο γραμμούλες από το απόσπασμά σου στερούνται λογικής συνοχής.
Δηλαδή, ή απορρίπτουμε τον κομμουνισμό και ΑΡΑ είμαστε ικανοποιημένοι με την κατεστημένη τάξη πραγμάτων ή, εαν δεν είμαστε ικανοποιημένοι με αυτή, τότε συνεχίζουμε να ασπαζόμαστε τον κομμουνισμό προσπαθώντας πάντα να τον “αναμορφώσουμε”?
Το ότι υπάρχει και μία τρίτη δυνατότητα μάλλον σου διέφυγε τελείως, το ότι υπάρχουμε δηλαδή και αρκετοί (οι περσσότεροι για την ακρίβεια) που ΟΥΤΕ ικανοποιημένοι με την υπάρχουσα κατάσταση πραγμάτων είμαστε αλλά ΟΥΤΕ και θεωρούμε τον κομμουνισμό ικανοποιητική εναλλακτική πρόταση ως προς αυτή.
Τό τι έγινε μετά είναι μια μεγάλη τεράστια ιστορία.
Nαι, όντως.
Είναι όμως ακριβώς αυτή η τεράστια ιστορία που έχει και το ενδιαφέρον. Και πίστεψέ με, υπάρχει αρκετός κόσμος που την έχει μελετήσει και εξακολουθεί να την μελετάει και έχει καταλήξει σε ριζικά διαφορετικά συμπεράσματα από εσένα και τους διάφορους άλλους υποστηριχτές του κομμουνισμού.
Και επειδή μπορεί κάποιος να πει πώς δεν ήταν αυτό ο κανόνας θα πω.Δέν πειράζει.Ας είμαστε μια φορά με τις εξαιρέσεις και τους ονειροπόλους.
Το πως βγάζεις το συμπέρασμα ότι η Ελλάδα θα ήταν η εξαίρεση… των ονειροπόλων, σε περίπτωση που επικρατούσε το ΚΚΕ αυτό μόνο εσυ το ξέρεις…
Δεν αναφέρεις δε πως, “εξαίρεση” ή μη, υπήρχε τότε στην Ελλάδα και ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας, και δεν αναφέρομαι φυσικά στους φασίστες, που δεν επιθυμούσε ακριβώς να φάει στο κεφάλι μία κομμουνιστική δικτατορία όπως αυτή της Σοβιετικής Ένωσης. Αλλά υποθέτω πως η προοπτική μίας δικτατορίας για σας τους ονειροπόλους είναι ψιλά γράμματα…
Ετσι κι αλλιώς αυτό που ζούμε βγάζει με σιγουριά σε άγριο γκρεμό.Οσο για τα σπουδαία,τι να κάνουμε.Δεν γίνεται να είναι και εύκολα.
Έτσι και αλλιώς η καταστροφολογία για το μέλλον και η λογική του άσπρο-μαύρο είναι μία παλιά αγαπημένη τακτική της κομμουνιστικής αριστεράς. Τακτική η οποία οδήγησε, οδηγεί, και θα οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε ολοκληρωτικές, άκρως αυταρχικές, κοινωνίες.
Όσο για τα σπουδαία, τι να κάνουμε, ακριβώς επειδή είναι σπουδαία, και αρα οι συνέπειες εξαιρετικά επώδυνες σε περίπτωση που είναι και λανθασμένα, καλό είναι να τηρούμε μία έντονα κριτική στάση απέναντί τους…
…ώστε να αποφύγουμε τα χειρότερα και τα όνειρα να μην μετατραπούν σε εφιάλτες…
Νοεμβρίου 15, 2009 στις 1:51 πμ
Γιώργος Σ.
Παιδιά ψυχραιμία.Δεν θέλω να πείσω κανέναν για την ορθότητα του κομμουνισμού,μεσα απο αυτή την κουβέντα.Ο καθένας αν και όταν ενδιαφερθεί, ας κάνει τις ιδεολογικές του αναζητήσεις όπως του αρέσει.Ομως αυτή η κουβέντα ακόμη κι αν δεν καταλήξει πουθενά,ίσως να έχει κάτι να προσφέρει.Κι αυτό δεν μπορεί να είναι άλλο απο την αποπροσκόλληση όλων μας απο αυτό που μέχρι τωρα ήταν μέσα μας ταμπού και καθεστώς.Ο Αριστοτέλης που το χωριό του ήταν τα αρχαία Στάγειρα δηλ. η Ολυμπιάδα Χαλκιδικής(το χωριό μου για το οποίο μιλάω) έλεγε κάπου ότι σε κάθε συζήτηση κανείς δεν έχει απόλυτο άδικο και κανείς απόλυτο δίκιο.Απλα όλοι έχουμε ένα κομματάκι αλήθειας να προσφέρουμε.Ας μη μένουμε στα ίδια λοιπόν.Εγώ αν αυτό έχει να προσφέρει κάτι καλό είμαι διατεθειμένος να κάνω βήματα προς πλευρές που θα πεισθώ πως είναι αλήθεια.Οι υπόλοιποι; Ο κόσμος όλος ειναι ενας συσχετισμός ,μια αλληλουχία,συγκοινωνούντα δοχεία.Κι αυτό που απέτυχε δεν ήταν ο κομμουνισμός.Δεν ήταν το σοσιαλιστικό μπλόκ μόνο.Ηταν και η σχέση των 2 κόσμων που έσπρωχναν ο ένας τον άλλο πρός τη χειρότερή του πλευρά επειδή φυσικά αρνιόντουσαν να επικοινωνήσουν.Ας δώσουμε λοιπόν και για το ζήτημα που συζητάμε μία πιθανότητα να κάνουμε λάθος. Δεν θα μας κάνει κακό.
Υ.Γ.Εγω δεν είμαι μάντης να ξέρω τι θα γινόταν αν είχε επικρατήσει το ΚΚΕ.Μπορεί να είχε γίνει οτιδήποτε.Απο το χειρότερο μέχρι το καλύτερο.Αν κάποιος ειναι μάντης ας το δηλώσει.Μπορεί ας πούμε να είχε παρασύρει σε επαναστάσεις και άλλες χώρες και να είχε δημιουργηθεί ενα καινούργιο μεσογειακό μοντέλο σοσιαλισμου.Εδω οι Ανατολίτες λένε πως το πέταγμα μιας πεταλούδας κλπ.,, και μεις πάμε να προβλέψουμε τόσο εύκολα,τόσο δύσκολους συσχετισμούς;Οι απόλυτες βεβαιότητες ήταν πάντα σίγουρες συνταγές αποτυχίας.Δεστε το ΕΑΜ του Οκτώβρη 44 και θα καταλάβετε τι εννοώ…