Από όσα περιέχονται στο αφιέρωμα της εφημερίδας «ΕΘΝΟΣ» στις 8 τελευταίες μέρες του Άρη, δυο πράγματα δεν είχα δει (ή δεν είχα προσέξει) ως τώρα: Ένα πραγματικά εντυπωσιακό κείμενο του Βελουχιώτη, τη διακήρυξη στο λαό του Μωριά, με ημερομηνία 16/5/44, και την πληροφορία ότι οι Άγγλοι συζητούσαν και σχεδίαζαν επιχείρηση εξόντωσής του, ενώ συγκέντρωναν στοιχεία για να τον δικάσουν ως εγκληματία πολέμου!
Στο κείμενο του ιστορικού Παναγιώτη Δημητράκη αναφέρεται:
Το 2005 αποχαρακτηρίστηκε στα βρετανικά εθνικά αρχεία ο φάκελος HS9/1524//3 που είχε συντάξει η SOE (Special Operations Executive) για τον Βελουχιώτη και τις δραστηριότητές του.
Από εκεί μαθαίνουμε ότι πριν την απελευθέρωση, τον Ιούνιο του 1944, οι επιτελείς της SOE εξέταζαν το ενδεχόμενο οργάνωσης μυστικής επιχείρησης εξόντωσης του Βελουχιώτη!
Στο απόρρητο σημείωμα της Δύναμης 133 της SOE της 29ης Ιουνίου 1944 με τον τίτλο “Disposal of Aris Velouhiotis” (Απαλλαγή από τον Άρη Βελουχιώτη) αναφερόταν ότι και στο παρελθόν είχε εξεταστεί μια πιθανή επιχείρηση εξόντωσης του επικεφαλής της 3ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ.
(3η Μεραρχία = ο ΕΛΑΣ Πελοποννήσου)
Γιατί οι Άγγλοι απέρριψαν τις σχετικές εισηγήσεις; Ο Δημητράκης αναφέρει τους εξής λόγους:
- για να μη γίνει ο Βελουχιώτης «μάρτυρας» στα μάτια της κοινής γνώμης και των μετριοπαθών στελεχών του ΕΛΑΣ
- ο ΕΛΑΣ θα γινόταν ακόμη πιο εχθρικός απέναντι στους Βρετανούς και τους Αμερικανούς
- δεν ήταν εύκολη υπόθεση να τον εξοντώσουν!
- η παρουσία του δρούσε με μεγάλη αποτελεσματικότητα ως δυσφήμιση για τον ΕΛΑΣ (He is certainly a discredit to ELAS wherever he goes, αναφέρει μια έκθεση αξιωματικού της SOE)
Σε σημείωμά του ο Κρις Γούντχαους, ο οποίος διαφωνούσε με την οργάνωση επιχείρησης κατά της ζωής του Βελουχιώτη, επισημαίνει: «μόνο η ύπαρξη του Άρη κάνει καλό σε εμάς, γιατί απαξιώνει απίστευτα τον ΕΛΑΣ» (it could be argued that Are’s existence does our name good by incredibly discrediting ELAS)
O Γούντχαους είχε εκδηλώσει την εκτίμηση για ανάγκη εξόντωσης του Άρη μετά τη σύγκρουση του ΕΛΑΣ με το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων της ΕΚΚΑ και τη δολοφονία του συνταγματάρχη Ψαρρού, τον Απρίλιο του 1944, αλλά λίγο αργότερα άλλαξε γνώμη.
Ακολουθεί στο κείμενο του Δημητράκη μια καλή συλλογή των απόψεων που εξέφρασαν οι Άγγλοι της SOE για τον Βελουχιώτη, που συνοψίζονται στις λέξεις εξαιρετικά ταλαντούχος αλλά και εξαιρετικά βίαιος δικτατορίσκος. Τα περιστατικά που αναφέρουν για να δικαιολογήσουν την απαξιωτική γνώμη τους για τον Βελουχιώτη είναι λίγο πολύ γνωστά και από άλλες πηγές, μερικά αμφισβητούνται ή ερμηνεύονται αλλιώς από Έλληνες συγγραφείς (πχ ο Διονύσης Χαριτόπουλος) αλλά αυτά δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Εκείνο που είναι πραγματικά εντυπωσιακό είναι ότι οι Άγγλοι δεν προχώρησαν στην εξόντωση του Βελουχιώτη με το σκεπτικό ότι η παρουσία του κάνει καλό σε αυτούς, καθώς δυσφημεί τον ΕΛΑΣ στα μάτια της κοινής γνώμης!
Έχω την εντύπωση ότι ο Άρης τους δικαίωσε απολύτως με τη δράση του στο Μωριά, τόσο πριν (πχ σφαγή στο Βαλτέτσι) όσο και μετά την απελευθέρωση, όπου έχοντας κατά νου και υλοποιώντας το πρώτο μισό, δηλ. μέχρι τις παρυφές της Τρίπολης, από το μεγαλεπήβολο αλλά πολιτικά τυχοδιωκτικό σχέδιό του να εξοντώσει τους Ταγματασφαλίτες (6.500 στην Πελοπόννησο) χωρίς να περιμένει τον αφοπλισμό τους από τη νόμιμη κυβέρνηση του Καΐρου, που ήταν καθ’ οδόν, να τριπλασιάσει τη δύναμη της ΙΙΙ Μεραρχίας (9000 μαχητές το Σεπτέμβριο του ’44) με γενική επιστράτευση και να βαδίσει επικεφαλής της για την κατάληψη της Αθήνας. Κατάφερε να ενταφιάσει μια για πάντα τις όποιες πιθανότητες υπήρχαν για ομαλές εξελίξεις, αλλά και την προοπτική του ΚΚΕ να πρωταγωνιστήσει τις επόμενες δεκαετίες στην πολιτική ζωή της χώρας – όπως συνέβη με τα ΚΚ στην Ιταλία, τη Γαλλία και την Κύπρο. Βεβαίως, ήταν τα Δεκεμβριανά που αποτελείωσαν αυτό που ξεκίνησε ο Άρης (= τη συντριβή του μεγάλου κινήματος) και μάλιστα χωρίς οι ηγέτες του ΚΚΕ να έχουν τότε ως στρατηγικό στόχο την κατάληψη της εξουσίας! Όσο για τον Άρη, που ήθελε την Ελλάδα Λαϊκή Δημοκρατία, παρά τη θέληση των Άγγλων και των Σοβιετικών, τον έστειλαν στην Ήπειρο, να «εκκαθαρίσει» τον ΕΔΕΣ – εκεί κοντά όπου λίγους μήνες αργότερα, στις 15 Ιουνίου 1945, θα αυτοκτονούσε, κυνηγημένος από εχθρούς και «συντρόφους».
Όχι ότι το σχέδιό που είχε κατά νου το Σεπτέμβρη του ’44 δεν ήταν εφαρμόσιμο και μάλιστα με μεγάλες πιθανότητες πρόσκαιρης επιτυχίας, η οποία θα πολλαπλασίαζε τις καταστροφικές συνέπειες του Εμφυλίου των επομένων ετών: αν τον άφηναν να πάρει και την Τρίπολη από τον Παπαδόγκωνα και να κάνει γενική στρατολογία για λογαριασμό του ΕΛΑΣ, σε ελάχιστο χρόνο θα είχε πάρει και την Αθήνα. Πριν τα μέσα του Οκτώβρη, δηλαδή πριν φτάσουν εκεί σημαντικές δυνάμεις της κυβέρνησης και των Άγγλων.
Αλλά για να συμβεί κάτι τέτοιο θα έπρεπε να ήταν ο ίδιος ηγέτης του ΚΚΕ και όχι ένας ανεξέλεγκτος και επίφοβος για το κομματικό στάτους κβο, πρώην δηλωσίας.
Η προσωπική τραγωδία του Άρη ήταν ότι δικαίωσε τους Άγγλους στις εκτιμήσεις τους: με τη δράση του έκανε θανάσιμο κακό στην υπόθεση στην οποία αφιέρωσε όλο του τον αγώνα και όλες του τις θαυμαστές ικανότητες. Ίσως γιατί δε φαίνεται να τον προβλημάτισε ποτέ ο κανόνας, ότι σε καμιά περίπτωση ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα.
Στο μέλλον ίσως μάθουμε περισσότερα για τον Άρη από τους Άγγλους, καθώς
…και άλλοι φάκελοι που για την ώρα παραμένουν απόρρητοι μπορεί να αναφέρονται στο άτομό του. Εξάλλου το αρχείο της Μ16, με τον κωδικό HD για την περίοδο 1940-1945 στα βρετανικά εθνικά αρχεία, μπορεί να περιλαμβάνει υλικό για τον Βελουχιώτη, αλλά παραμένει κλειστό.
22 σχόλια
Ροή σχολίων γι' αυτό το άρθρο
Ιουνίου 21, 2009 στις 8:45 μμ
Παπούλης
Πάνο
το συμπέρασμα της προτελευταίας σου παραγράφου είναι μια ασφαλής εκ των υστέρων εκτίμηση , βασισμένη στην ουσία στα έγγραφα της SOE και τις εκτιμήσεις του Chris Woodhouse. Το επισημαίνω απλά just for the record
Ιουνίου 21, 2009 στις 9:08 μμ
Πάνος
Έτσι δε γίνεται πάντα; Το παρελθόν (την ιστορία) την αναστοχαζόμαστε, με τα δεδομένα που έχουμε κάθε φορά στη διάθεσή μας. Το συμπέρασμά μου όμως δε βασίζεται καθόλου στις πηγές που λες, αλλά στην εικοσαετή περίπου, ερασιτεχνική βεβαίως, ενασχόλησή μου με τον Εμφύλιο. Είναι δυνατόν να σχημάτισα άποψη από δυο εγγλέζικα έγγραφα; Επιπόλαια διάγνωση έκανες, νταβάριτς παπούλη…
Ιουνίου 21, 2009 στις 9:18 μμ
Παπούλης
Επισήμανση , όχι διάγνωση Πάνο μου . Το προνόμιο το έχουν οι ιατροί πάσης φύσεως.
Ιουνίου 21, 2009 στις 9:37 μμ
Πάνος
Η επισήμανση έπεται της διαγνώσεως, την προϋποθέτει. Επιπλέον, η διάγνωση δεν είναι αμμιγώς ιατρικός όρος – κάθε άλλο μάλιστα. Εν πάσει περιπτώσει, η επισήμανση της διαγνώσεώς σου καταγράφηκε – πάμε παρακάτω, δηλαδή στο να αναλάβεις την ευθύνη της άποψης, αφού προπονήθηκες (ελαφρά) στην κριτική;
Ιουνίου 21, 2009 στις 9:43 μμ
Abravanel
“Η μόνη σκέψις των ανταρτών ήταν το πως θα χτυπήσουν τους Εδεσίτας, όπως και καθώς διεπίστωσα και με συναναστροφή Εδεσίτων ήταν το πως θα βλάψουν τους Ελασίτας και ουτο καθ΄εξής, δυστυχώς. Οι Γερμανοι ήσαν εις δευτεραν μοίρα.”
Η κατάσταση τον Οκτώβριο του ’43 στο Μαύρο Λιθάρι στο 36ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ, όπως την διηγείται ο, χωρίς συγκεκριμένες πολιτικές συμπάθειες, Μαρσέλ Νατζαρή πριν συλληφθεί και αποσταλεί στο Αουσβιτς, (Χρονικό 1941-1945).
Ιουνίου 21, 2009 στις 9:56 μμ
Παπούλης
Πάνο
δεν θα πάρω , ευχαριστώ
Θα σημειώσω μόνο το εξής : επισημαίνει κανείς το σύμπτωμα , η διάγνωση των αιτίων επαφίεται στους εκάστοτε “ειδικούς”.
Ιουνίου 21, 2009 στις 10:14 μμ
Πάνος
Abravanel,
η μαρτυρία που αναφέρεις είναι ενδεικτική. Ο Εμφύλιος είχε ήδη αρχίσει, από τους πρώτους μήνες του καλοκαιριού στα 1943.
*
παπούλη,
επισημαίνω μονάχα ότι τα γλωσσολογικά είναι ειδικότης άλλων ιστολογίων (πχ του Σαραντάκου). Διαγιγνώσκεται και πάλι το ίδιο σύμπτωμα της υμετέρας ελλογιμότητος, να αφήνεις δηλαδή μια μπηχτή και στη συνέχεια να αρνείσαι την προφανή συνεπαγωγή: την υποχρέωση να την υπερασπίσεις, παραθέτοντας επιχειρήματα και εκτιθέμενος, βεβαίως βεβαίως… Ανθρώπινο και συγγνωστόν! Σου εύχομαι να ευχαριστηθείς τη συζήτηση που θα ακολουθήσει – εκτός αν μας πιάσανε οι ζέστες και το θέμα δεν “τραβήξει”
Ιουνίου 21, 2009 στις 10:47 μμ
Γιάννης-2
Γι αυτά που περιέχονται στο κατωτέρω απόσπασμα, σχετικά με την κατάσταση μετά τη Βάρκιζα στη νοτιοδυτική Πελοπόννησο, ο κύριος υπεύθυνος ήταν ο Α.Β.
Χωρίς αυτόν στην Πελοπόννησο, είναι αμφίβολο αν θα γινόταν τίποτε στο Βαλτέτσι, και τον 1/10 στην Καλαμάτα, στον Μελιγαλά, στους Γαργαλιάνους, στην Πύλο, στον Αχλαδόκαμπο, και στον Μυστρά.
Και χωρίς τις ομαδικές δολοφονίες στα παραπάνω μέρη, η “Λευκή Τρομοκρατία” ίσως να μην υπήρχε ούτε και σαν όρος, οπότε και το 1946-49 είναι αμφίβολο αν υπήρχε.
“….Στους αντάρτες της 9ης ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ, που κάλυπτε και τη νοτιοδυτική Πελοπόννησο κυριαρχούσαν τα αγροτόπαιδα που τα είχαν στείλει στο βουνό οι καθοδηγητές του ΕΑΜ/ΚΚΕ. Εκτός αυτών υπήρχε και μιά μικρή μειοψηφία καπετάνιων και κομμουνιστών πολιτικών καθοδηγητών που είχαν οργανώσει τις μονάδες του ΕΛΑΣ.
Το δράμα γιά τους Έλληνες ήταν ότι οι βιαιότητες και τα εγκλήματα του ΕΛΑΣ τον Σεπτέμβριο του 1944, είχαν στοχοποιήσει όλους τους αντάρτες ως υπεύθυνους εγκλημάτων.
Το 1943, ίσως και μέχρι το φθινόπωρο του 1944, αυτοί που σκέπτονταν έτσι γιά τους αντάρτες του ΕΛΑΣ μπορεί να μην ήταν η μεγάλη πλειοψηφία του λαού.
Όμως, μετά το Δεκεμβριανό κίνημα, το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ έθεσε απέναντί του τη συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων. Δεν ήταν πιά μόνο οι ταγματασφαλίτες και οι συγγενείς των θυμάτων του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ που σκέπτονταν έτσι. Οι ομαδικές δολοφονίες του Σεπτεμβρίου 1944 στην Πελοπόννησο, έξω από τις πόλεις-θύματα, μόνον ως φήμες κυκλοφορούσαν. Αυτά που είχαν γίνει στον Μελιγαλά, στους Γαργαλιάνους, κ.λ.π., -ειδικά οι δολοφονίες των αμάχων- δύσκολα γίνονταν πιστευτά πριν από τα Δεκεμβριανά της Αθήνας.
Εκεί, ο ΕΛΑΣ δεν πολεμούσε πιά τα ΤΑ, αλλά τον Ελληνικό στρατό και τους συμμάχους, ενώ δολοφονούσε και συνελλάμβανε ως ομήρους αθώους αμάχους.
Οι αντάρτες του ΕΛΑΣ δεν φαίνεται ότι αντιλαμβάνονταν αυτά τα αισθήματα της πλειοψηφίας των συμπατριωτών τους, και ανέμεναν τιμές και καλωσορίσματα όταν επέστρεφαν στις πόλεις και στα χωριά τους! ….”
Ιουνίου 22, 2009 στις 1:29 πμ
stelios
Προσωπικά πιστεύω ότι τα έγγραφα της SOE είναι σοβαρός λόγος για να καταλήξει κανείς σε συμπεράσματα ή να αλλάξει τα συμπεράσματά του, διότι πρόκειται για έγγραφα των νικητών, που σημαίνει ότι είχαν σωστότερη εκτίμηση της κατάστασης. Αρκεί να έχει κανείς τη συνολική εικόνα των εγγράφων.
Μου φαίνεται π.χ. παράδοξο να θέλουν οι Άγγλοι να εξουδετερώσουν τον Βελουχιώτη, τη στιγμή που εκτιμούν ότι κάνει τη δουλειά τους. Είτε λοιπόν δεν είχαν όλοι οι Άγγλοι αυτή τη γνώμη για τον Βελουχιώτη, είτε το δημοσίευμα του Έθνους, το οποίο δεν έχω διαβάσει, δεν δίνει όλη την εικόνα όπως προκύπτει από τα έγγραφα, αλλά είναι διατυπωμένο με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να καταλήξουν οι αναγνώστες του στο συμπέρασμα του Πάνου.
Εκτός από την περίπτωση διχογνωμίας μεταξύ των Άγγλων, υπάρχει η περίπτωση όντως να συμφωνούσαν ότι ο Βελουχιώτης δυσφημεί τον ΕΛΑΣ, αλλά να τον φοβόντουσαν επειδή ήταν ανεξέλεγκτος – με δεδομένη την στρατιωτική του ικανότητα. Και στην περίπτωση αυτή όμως, θεωρώ απίθανο να πήραν το ρίσκο να χάσουν την Ελλάδα από τον Βελουχιώτη, μόνο και μόνο για να τον αφήσουν να δυσφημεί τον ΕΛΑΣ. Μάλλον είχαν εξασφαλίσει την εξουδετέρωσή του με άλλο τρόπο. Το ενδεχόμενο αυτό το θεωρώ πιο πιθανό, αν και μόνο απλώς πιθανό.
Από τα αποσπάσματα του κειμένου της SOE, όμως, δεν πιστεύω ότι αυτό ήταν το πιο σημαντικό στοιχείο. Κατά πολύ σημαντικότερο θεωρώ το γεγονός -γνωστό βεβαίως- ότι οι Άγγλοι αναζητούσαν τρόπους να πλήξουν τον ΕΛΑΣ, έναν -τον μεγαλύτερο και αποτελεσματικότερο- ελληνικό εθνικό απελευθερωτικό στρατό. Με ένα επίσημο κείμενο, δηλαδή, αποδεικνύεται ότι οι Άγγλοι τότε παρενέβαιναν κανονικά στα εσωτερικά της Ελλάδας, πράγμα καθοριστικό και ενδεικτικό για την μετέπειτα ανεξαρτησία αυτής της χώρας και των ξεφτυλισμένων κυβερνήσεών της. Ακόμα χειρότερα, δημοσιεύεται στις ελληνικές εφημερίδες και δεν κάνει σε κανέναν εντύπωση, δεν διαμαρτύρεται καμία κυβέρνηση. Σα να πω δηλαδή σε ένα φίλο μου ότι είχα ανακατευτεί στα προσωπικά του με τρόπο που καθόρισαν τη ζωή του, αλλά δεν τρέχει τίποτα, συμβαίνουν αυτά, …μεγάλος μαλάκας ο Βελουχιώτης.
Το άλλο που μου κάνει εντύπωση είναι η τρομερή κυνικότητα των Άγγλων. Θα διαφωνήσω με τον Πάνο ότι ο Βελουχιώτης δρούσε με τη λογική ότι ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Ο κυνισμός δεν ήταν χαρακτηριστικό του Άρη. Περισσότερο πιθανό θεωρώ από ένα σημαείο και μετά να είχε παγιδευτεί από την πραγματικότητα, παρά να την καθόριζε. Ήταν καλός στρατηγός, αλλά κακός πολιτικός, καθώς του έλειπε ο κυνισμός. Αντίθετα οι Άγγλοι δεν δίσταζαν μπροστά σε κανένα μέσο προκειμένου να έχουν το αποτέλεσμα που ήθελαν και είναι εντυπωσιακή η ψυχρότητα των υπολογισμών τους. Είναι χαρακτηριστικό, ας πούμε, ότι μάζευαν στοιχεία για να δικάσουν τον Βελουχιώτη ως εγκληματία πολέμου, αλλά τελικά αποφάσισαν ότι τους συνέφερε να αφήσουν αυτόν τον εγκληματία να κάνει τα εγκλήματά του, γιατί αυτό εξυπηρετούσε τα συμφέροντά τους. Τρίχες φυσικά! δεν υπάρχουν εγκληματίες και εγλήματα πολέμου για την πολιτική σε τέτοιο τουλάχιστον επίπεδο. Υπάρχουν στρατηγικές κινήσεις και συσχετισμοί δύναμης. Όλα τα υπόλοιπα είναι για να κοροϊδεύουν εμάς.
Σόρυ για το δεντόνι, Πάνο – είχα καιρό να περάσω
Ιουνίου 22, 2009 στις 1:32 πμ
stelios
δεντόνι=σεντόνι
Ιουνίου 22, 2009 στις 11:44 πμ
Παπούλης
Πάνο
η ημετέρα ελλογιμότης θα αποτολμήσει μια ακόμα παρατήρηση :
Αν ήδη από την άνοιξη του 44 οι καλοί μας σύμμαχοι ( βλέπε προτέκτορες ) εξεδήλωναν το στοργικό τους ενδιαφέρον για τον ΑΒ και συνάμα έχωντας μακρόχρονη πείρα του κυνισμού της Γηραιάς Αλβιώνος , μπορεί κανείς να θεωρήσει ότι η εκ του πρωθύστερου περιγραφόμενη άνωθεν τύχη του ΑΒ οφείλεται ακριβώς στη προσχεδιασμένη Βρετανική πολιτική στη περιοχή ήδη από το 1943 ;
Να σημειώσω εδώ ότι οι ηγέτες του ΕΑΜ δεν είχαν την άμεση επαφή που ήδη είχε ο ΑΒ με τους Εγγλέζους ακόμα και πριν το Γοργοπόταμο . Την απέκτησαν πολύ αργότερα και στην ουσία μέσω εξόριστης κυβέρνησης – Καίρου – Λιβάνου – Καζέρτας.
Επειδή Πάνο μου σε θεωρώ πανέξυπνο άνθρωπο , νομίζω ότι αντιλαμβάνεσαι την ουσία αυτών των ανωτέρω μου ελλειπτικών αιχμών.
Δεν σκοπεύω να επεκταθώ σε περαιτέρω συζήτηση για ένα ζήτημα όπου οι προσεγγίσεις είναι ακόμα παρακινδυνευμένες. Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να ανοίξει και αυτός ο φάκελλος της SIS ( ΜΙ6 ) ώστε να διαπιστωθεί σε ποιό βαθμό αυτά που αναφέρωνται στα έγγραφα του SOE ( το οποίο παρεμπιπτόντως καταργήθηκε το 1946 και ενσωματώθηκε στην MI6 ) εκφράζουν την αντίληψη και τις στοχεύσεις των καλών μας συμμάχων και προπάντων να δούμε πότε διαμορφώθηκαν αυτές οριστικά.
Καλο θα ήταν επίσης ο Γιάννης 2 να μας γνωρίσει και το συγγραφέα του αποσπάσματος που παραθέτει ….
Ιουνίου 22, 2009 στις 1:12 μμ
nikiplos
Γνωρίζοντας τα λιγότερα από τους σχολιάζοντες να θέσω μόνο τρεις παραμέτρους αν μου επιτρέπετε…
Την εποχή του 1943, δλδ όταν λαμβάνονται αυτές οι αποφάσεις, ενδεχομένως ο ΑΒ να πίστευε σε μια δυνατή τύπου Γιουκοσλαβίας – Τίτο ανεξάρτητη ελλάδα. Τα εγγλέζικα έγγραφα, εμμέσως τον δικαιώνουν ως προς τις ενάντια στους εγγλέζους στρατηγικές επιλογές του, εφόσον πέρα από αυτόν ουδείς άλλος δεν βλέπει κατάφωρα τους εγγλέζους από τις αρχές του 1944 σαν τον επόμενο στρατό κατοχής. Τα πράγματα είναι ακόμη ρευστά και τίποτε αποσαφηνισμένο και ξεκάθαρο… Από στρατηγικής απόψεως ο ΑΒ βλέπει μάλλον καθαρότερα από τους υπόλοιπους και κυρίως έχει μάλλον άλλον προσανατολισμό από τους υπολοίπους που θέλουν οι μεν η χώρα να προσδεθεί στον εγγλεζικο σταύλο, οι δε στον σοβιετικό…
Τα εγκλήματα έχουν μια λαικίστικη αναγνωσιμότητα. Συμφωνώ με το Γιάννη-2 ως προς το κατοπινό αποτέλεσμα… Όμως το 1944 που ξεκινάει τις εκκαθαρίσεις σαν ξεκάθαρο στόχο έχει κυρίως τους δοσίλογους (για ικανοποίηση του λαϊκού λαϊκιστικού αισθήματος) και τις οργανώσεις Χ και ΜΑΥ (τους οποίους βλέπει ως στρατιωτικά εμπόδια στα σχέδιά του). Πάλι από στρατηγική άποψη δεν βλέπω καμία σημαντική παράλλειψη από τον ΑΒ, ο οποίος σαφώς κομίζει τα ίδια με τους υπόλοιπους (σφαγές διώξεις και βιολογική εξόντωση των αντιφρονούντων) απλά δεν είναι καλός πολιτικός – ψεύτης. Βέβαια εκείνη την περίοδο ρέουν οι “εγγλέζικες λίρες” και δεν είναι οι ηγέτες των ΜΑΥ και ΧΙ τόσο ανόητοι να τις αγνοήσουν για έναν αφαιρετικό σκοπό όπως μια “ανεξάρτητη ελλάδα” την οποία έχουν γραμμένη στα παλαιότερα των υποδημάτων τους (οι ηγέτες τους και όχι ο κόσμος να εξηγούμαστε). Να προσθέσω δε, ότι αρκετές περιπτώσεις υπήρξαν που μέλη των ΧΙ και ΜΑΥ και του ΕΣ προσχώρησαν στον ΕΛΑΣ εκείνη την περίοδο όχι κατ’ ανάγκη από τρομοκρατία. Όσον αφορά τα της δύσμοιρης Μεσσηνίας εξίσου εμπρηστικός και ο κος Περρωτής νομάρχης, πράγμα λογικό καθώς δεν είναι απλά Εθνικός αλλά και αρχιδοσίλογος. Πάντως αν ο ΑΒ δεν είχε αναμιχθεί στην πελοπόννησο, το βέβαιο είναι ότι ο εμφύλιος εκεί θα ήταν λιγότερο αιματηρός. Όχι όμως αναίμακτος, καθώς η πελοπόννησος είχε όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά της υπόλοιπης ελλάδας (διχασμένο λαό στρατό με τους πρόσφυγες στην απέξω για πολλά χρόνια και οργανωμένους στο ΚΚΕ).
Προφανώς το γεγονός ότι οι Βρεττανοί τον έχουν αναγνωρίσει και στοχεύσει σαν επικίνδυνο και σαν αντίπαλλο δικαιολογεί ακριβώς την αξία του. Τώρα αν έβγαινε με ένα πιο διπλωματικό πνεύμα και πρόσωπο (τιμωρία των δοσίλογων και αμνηστεία στα ταγματα Χ και ΜΑΥ) μαλλον θα (επιχειρούσαν να ) τον εκτελέσουν με συνοπτικές διαδικασίες (έτσι τουλάχιστον φαίνεται από τα κείμενα).
Το συμπέρασμα που εγώ βγάζω από τα γραφόμενα του MI6 είναι ότι μάλλον η τύχη του ΑΒ (και της Ελλάδας) ήταν προδιαγεγραμμένες εκείνη την περίοδο. Μια περίοδο όμως δύσκολη και ρευστή ακατάλληλη για ακαδημαϊσμούς.
Ιουνίου 22, 2009 στις 4:00 μμ
xamogelo
“Κατάφερε να ενταφιάσει μια για πάντα τις όποιες πιθανότητες υπήρχαν για ομαλές εξελίξεις, αλλά και την προοπτική του ΚΚΕ να πρωταγωνιστήσει τις επόμενες δεκαετίες στην πολιτική ζωή της χώρας ”
καλά συγνώμη κιόλας αλλα να υπάρχει λίγη σοβαρότητα.
Ιουνίου 22, 2009 στις 9:04 μμ
N.Ago
Κάθε φορά που πέφτει στα χέρια μου υλικό για τον Άρη (τυχαία ή μετά από αναζήτηση) το “ρουφάω” κυριολεκτικά. Κι έμενα τα δυο αυτά γεγονότα μου έκαναν εντύπωση στη συγκεκριμένη έκδοση.
Και ένα ντεσού:σήμερα στην εφημερίδα, όταν με είδε συνάδελφος να διαβάζω για Βελουχιώτη ενώ αυτοί μιλούσαν για Γιάννα Αγγελοπούλου, δεν κρατήθηκε και μου είπε: ρε συ, 45 χρονια δεν χόρτασες με τον σύντροφο του Άρη στην Αλβανία;
Ιουνίου 22, 2009 στις 9:29 μμ
Πάνος
45 ήταν;
Ιουνίου 23, 2009 στις 2:41 μμ
suigeneris
dear all,
μικρό, παρένθετο σχόλιο.
βασικός ερμηνευτικός άξονας στις προσεγγίσεις απάντων από πάνω [αν δεν αδικώ κάποιον..] αποτελεί η υπόρρητη παραδοχή πως ο βρετανικός παράγων αποτελεί ένα ενιαίο άξονα.*
Ως εκ τούτου, αντιμετωπίζεται _αδιαφοροποίητα_, πιθανώς ασύνειδα, είτε καλείται Βρετανοί/SOE/Chris Woodhouse/MI6 >[γνωστή και ως Intelligence Service], κλπ.
[πβ. δε σε πλήθος άλλων περιπτώσεων στον -ελληνικό- δημόσιο λόγο, τη χρήση των όρων Churchill/Foreign Office/Intelligence Service/Στρατηγείο Μ. Ανατολής/War Office/British Cabinet, κλπ περίπου εναλλακτικά/συμπληρωματικά, όταν υπάρχει μνεία για τον περιώνυμο 'βρετανικό δάκτυλο' και τα συμφέροντα ΤΟΥ στην Ελλάδα].**
Πρόκειται [ΙΜΗΟ] για το ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ μεθοδολογικό ολίσθημα αλλά και την πιο κοινότοπη π@π@ρ@ στην ευρύτερη συζήτηση για το πρώτο μισό της ταραγμένης δεκαετίας του ’40…
Για την ακρίβεια, αυτή η παρανόηση (;)/άγνοια [συνηθέστερα] συνιστά θεμελιώδες καθεστώς εκτροπής στη σχετική κουβέντα.
Και εξηγούμαι τηλεγραφικά:
άλλο πράγμα η SOE – κεντρικά (διάβαζε Κάϊρο) [btw, τα αρχεία της οποίας παραμένουν κλειστά για μια σειρά λόγους σε βάθος εκατονταετίας και βλέπουμε..], οργάνωση σχεδιασμένη από τον ίδιο τον W. Churchill “για να βάλει φωτιά στην κατεχόμενη Ευρώπη” [αντιγράφω μνημόνιο από τους προγραμματικούς σκοπούς της]
άλλο πράγμα, η προσωπική agenda του -για ένα μεγάλο διάστημα- αρχηγού του κλιμακίου της Υπηρεσίας στην Ελλάδα, περιώνυμου ‘Colonel Chris’ [θυμάμαι ακόμη τη βλοσυρή ματιά του όταν πιτσιρικάς φοιτητής, τόλμησα να μπω στα 'χωράφια' του σε ένα βρετανικό παν/μιο ..]
άλλο πράγμα, το Southern Department του Foreign Office, (η αρμόδια δλδ για την Ελλάδα διεύθυνση του βρετανικού ΥΠΕΞ),
άλλες οι βλέψεις του ΥΠΕΞ sir Α. Eden
άλλες οι στρατιωτικές -αμιγώς- εκτιμήσεις των ανώτατων στελεχών της βρετανικής στρατιωτικής ηγεσίας στη διάρκεια του πολέμου,
άλλο, άλλο, άλλο…
Όταν επιμένουμε να τα προσλαμβάνουμε και να τα διαχειριζόμαστε ενιαία, απλώς, απομακρυνόμαστε από κάθε δυνατότητα κατανόησης, διαμορφώνουμε πλασματικά συλλογικά υποκείμενα,
και αγνοώντας την πολλαπλότητα των διαρκώς μεταλασσόμενων _αντιφατικών_ συμφερόντων καταλήγουμε να συσκοτίζουμε ισοπεδωτικά και μονοδιάστατα αντί να αναλύουμε τα ζητήματα που αφορούν την -όποια- ξένη παρέμβαση.
Υπό την έννοια αυτή, το αποχαρακτηρισμένο έγγραφο της SOE ΔΕΝ αποτελεί τεκμήριο των προθέσεων της βρετανικής πολιτικής-αλλά απλώς ένα ακόμη ενδιαφέρον αναμφισβήτητα έγγραφο της οργανωμένης βρετανικής διοίκησης για ένα ‘πιασάρικο’ σήμερα θέμα-ανάμεσα σε εκατομύρια άλλα.
Οφείλουμε, λοιπόν να το αναγνώσουμε στα συγκεκριμένα πλαίσια της συγκυρίας που συντάχτηκε-αλλά και του ορίζοντα του συντάκτη
να χαλαρώσουμε λίγο
και να αναρωτηθούμε πάνω στο ίδιο το αυτονομημένο υποκείμενο της συζήτησης και τις εντάσεις που προκαλεί 64 έτη μετά το θάνατο του.
ο Αρης Βελουχιώτης ως: ασυμβίβαστος αγωνιστής, λαϊκός επαναστάτης, σαδιστικός δήμιος, αποφασιστικός ηγέτης, τελικα ποπ είδωλο.
αυτό είναι το πραγματικό αντικείμενο της κουβέντας για ένα πρόσωπο που οι επιφανέστερες βιογραφικές/δημοσιογραφικές κλπ προσεγγίσεις του, γλιστούν ακόμη περισσότερο μακριά του..
*τα ‘χα ξαναγραψει πριν χρόνια με παραπλήσια αφορμή-τα ξαναλέω και τώρα..
**τα αρκετές δεκάδες χιλιάδες αναγνώσματα για τη συζήτηση στην περίοδο αυτή ξεπερνούν κατα πολύ τη δυνατότητα του αφιερωμένου επαγγελματία μελετητή να τα προσπελάσει-πόσο μάλλον του παθιασμένου φιλίστορα.
ωστόσο, υπάρχουν sine qua non.
δεν τολμώ να προτείνω που βρισκομαστε σε επίπεδο έρευνας ως προς το συγκεκριμένο, θα αναφερθώ όμως στο -κατα την άποψη μου- σοβαρότερο γενέθλιο δημοσίευμα για το θέμα που έθιξα:
-Prokopis Papastratis, British Foreign Policy towards Greece during the Second World War, 1940-1945 (Cambridge, 1984)
Ιουνίου 23, 2009 στις 3:56 μμ
Παπούλης
Γειά σου Δόκτορα Σούη
σε πεθυμήσαμε , και εγώ προσωπικά
Να σου θυμίσω μόνο ότι η ίδια η SOE διελύθη και συγχωνεύθηκε εν μέρει με την ΜΙ6 από το 47 αν δε κάνω λάθος επί Άττλη , το δε αρχείο της που τηρείται από τη δεύτερη έχει ανοίξει για ορισμένα ζητήματα και για άλλα όχι.
Αυτό που επίσης γνωρίζω , πέραν του γεγονότος ότι “ιδρύθηκε” από τον ίδιο το Τσώρτσιλλ , ήταν ότι καθοδηγείτο σχεδόν απευθείας από αυτόν , τουλάχιστον ως προς τις στρατηγικές στοχεύσεις σε όλα τα πεδία επιχειρήσεων και ιδιαίτερα αρχικά στη Παλαιστίνη και Μ. Ανατολή και αργότερα σε όλη σχεδόν τη κατεχόμενη Ευρώπη και ιδίως στη Πολωνία Τσεχοσλοβακία , Γαλλία , Γιουγκοσλαβία , Αλβανία και Ελλάδα.
Την περίοδο που εξετάζεται μάλιστα βρισκόμαστε στο μέσον μιας σημαντικής καμπής στη στρατηγική των Δυτικών συμμάχων , όπου μετά τη κατάρρευση της Ιταλίας και βλέπωντας ευκαιρίες να παρουσιάζωνται ο Τσώρτσιλλ προσπαθεί να στρέψει μέρος του στρατηγικού ενδιαφέροντος προς τα Βαλκάνια και την Ιταλία , ακολουθώντας τη πάγια στρατηγική αντίληψη των Εγγλέζων περί μαλακού υπογαστρίου , αλλά στην ουσία διαβλέπωντας ότι η αναμενόμενη εισβολή της Σοβιετικής Αρκούδας στη Ρουμανία και τα υπόλοιπα βαλκάνια θα δημιουργήσει ένα εφιαλτικό περιβάλλον για το μέλλον των βρετανικών επιδιώξεων και συμφερόντων στη περιοχή . Μετά την προσωπική του αποτυχία στη Τεχεράνη όπου η βασική στρατηγική υπαγορεύεται από το Στάλιν ( που πιέζει για τη δημιουργία Δυτικού μετώπου και όχι για μικρά άλματα τύπου Torch – Husky κτλ ) και από την άλλη του Ρούσβελτ που θεωρεί ότι το κύριο βάρος της προσπάθειας θα πρέπει να είναι η απόβαση ( αργότερα Overlord ).
θέλωντας να ξεκαθαρίσει με το Ευρωπαικό μέτωπο το πολύ μέχρι τις αρχές του 45 ( έτσι πίστευαν τότε ) αδιαφορώντας στην ουσία για επιχειρήσεις μικρότερου βεληνεκούς , ώστε ταχύτατα να στραφεί προς το μέτωπο με το πλέον σημαντικό ενδιαφέρον δηλαδή στην Άπω Ανατολή , ο Τσώρτσιλλ θα επιχειρήσει να δημιουργήσει και να εκμεταλλευτεί κάθε ευκαιρία ώστε να επιτύχει τους στόχους που οι δύο μεγάλοι δεν εγκολπώθηκαν.
Ο Τσώρτσιλλ σε αυτή τη περίοδο προσβλέπει σε μια Πολωνία που θα αποτελέσει το πρόχωμα στη Κεντρική Ευρώπη και σε ελεγχόμενα Βαλκάνια Αιγαίο και Τουρκία , επειδή πάγια αξία της βρετανικής διπλωματίας ήταν για αιώνες να εξασφαλίζεται έναντι κάθε τιμήματος η αδυναμία για τους Ρώσους να διέρχωνται ελεύθερα τα Στενά. ( εμπνευστής άλλωστε του φιάσκου της Καλλίπολης ) . Δεν είναι τυχαίο ότι την ίδια περίοδο εξελίσσεται η μάχη στα Δωδεκάνησα που χάθηκε και λόγω της αδυναμίας μέσων και σχηματισμών ( βλέπε άρνηση των Αμερικανών να διαθέσουν πρόσθετα μέσα και μονάδες ενώ προετοιμαζόταν ήδη η απόβαση στη Νορμανδία ) .
Θεωρώ ότι αυτή τη περίοδο η πολιτική της αλβιώνος σχετικά με τη χώρα μας ήταν σαφώς στοχευμένη και ξεκάθαρη ήδη από το προηγούμενο έτος , έχωντας σαφείς κατευθυντήριες γραμμές , αφού ήδη είχαν κλείσει οριστικά και το ζήτημα της Γιουγκοσλαυίας θέτωντας εκποδών το Ντράζα Μιχαήλοβιτς ( για να τον θυμούνται αργότερα με νοσταλγία )
Τέλος αντιλαμβάνομαι ότι εντός του πολύμορφου μηχανισμού εκπόνησης και εφαρμογής πολιτικής υπήρχαν και αντιθέσεις και διχογνωμίες ( η γνωστή τότε αντιπαράθεση Eddy και Chris πχ ) αλλά θεωρώ ότι τα παραπάνω ζητήματα ευρύτερης στρατηγικής που εκφράστηκαν με το καλύτερο τρόπο αργότερα στη Γιάλτα υπαγόρευσαν τελικά και τους χειρισμούς στη περιοχή μας κατά την αντίληψη του Τσώρτσιλλ. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι πολύ σύντομα μετά την απελευθέρωση είχαμε τη γνωστή αλλαγή βάρδιας ώστε να περηφανευόμαστε και εμείς σήμερα ότι ανήκομεν εις την Δύσιν.
Θα ήθελα τη γνώμη σου πάνω σε αυτά αγαπητέ , βλέπω επεστρεψες δριμύτατος και σου χρωστάω ούζα.
Ιουνίου 23, 2009 στις 9:02 μμ
Ενη Καπαζογλου
Aγαπητε κ. uigeneris
Ασφαλως και δεν μπορει να περασει ασχολιαστο το σημερινο περασμα σου απο την Καλυβα. Οπως ειπε και ο Παπουλης “μας ελειψες” και ιδιαιτερα εμενα που ειχαμε στο παρελθον καποιες συζητησεις δηλαδη “σου επρηζα το σηκωτι” με τις “επιμονες’ αποψεις μου.
Οι διευκρινισεις σου σχετικα με το θεμα του ποστ πολυτιμες και για τους φιλιστορες (που δεν ειμαι) και για τα “περιεργα πνευματα” που ταπεινα ομολογω ειμαι.
Το δημοσιευμα που προτεινεις θα προσπαθησω να το βρω και να το διαβασω. Εχουν γραφει τοσες εκδοχες για την ιστορικη εκεινη περιοδο που δημιουργουν πολλα ερωτηματα και δη για τους “περιεργους”!!!
Ιουνίου 23, 2009 στις 9:04 μμ
Ενη Καπαζογλου
Και βεβαια suigeneris
Ιουνίου 24, 2009 στις 1:05 πμ
Άρης ο αρχηγός των ατάχτων « ΚΕΛΑΗΔΙΣΜΑΤΑ
[...] “Ο ΑΡΙΣΤΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ” (Ελεύθερος Πολιορκημένος) Ο Άρης Βελουχιώτης και οι Άγγλοι της SOE (PANOSZ) ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ… (la vita e [...]
Ιουνίου 24, 2009 στις 2:42 πμ
suigeneris
παπούλη,
δεν τα λες κι άσχημα .. 8)
σχολιασμός-εκ του σύνεγγυς [ξέρεις με ποιόν μαζί ..!]
κα Ενη,
σας ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια-και εσεις μου λείψατε
Πάνο,
εμείς θα βρεθούμε την επόμενη φορά που θα ανέβω/ή θα κατέβεις..!
Αυγούστου 10, 2010 στις 11:19 πμ
Nikolaos Nikolaidis
Panos:
“Το παρελθόν (την ιστορία) την αναστοχαζόμαστε, με τα δεδομένα που έχουμε κάθε φορά στη διάθεσή μας”
Το εκάστοτε παρόν δηλαδή έχει το δικό του παρελθόν όπως και το δικό του μέλλον.
Αυτονόητο μεν αλλά στην ελληνική περίπτωση λειτουργεί αντίστροφα:
Το παρελθόν έχει καταντήσει αποπετρωμένο σύμβολο (αριστερό, δεξιό κλπ) για να δικαιολογεί στα μάτια μας το όποιον παρόν έχομε επιλέξει και να καθορίζει επιπλέον ως βρυκόλακας το μέλλον!
Ευχαριστώ για το θαυμάσιο ποστ