
Εμείς και οι άλλοι. Ιδέες και συμπεριφορές, νοοτροπίες και τάσεις, αισιοδοξία ή απαισιοδοξία των άλλων. Πόσο μας επηρεάζουν; Σε ποιο βαθμό μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο της ζωής μας, τις απόψεις και τη στάση μας; «Είμαστε όλοι συνδεδεμένοι στο καλό και στο κακό» είναι η απάντηση που δίνει ο ελληνοαμερικανός επιστήμονας Νίκος Χρηστάκης, καθηγητής ιατρικής, ιατρικής κοινωνιολογίας και κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, ο οποίος χάρη στην απήχηση που είχε η θεωρία του (που εκθέτει στο βιβλίο με τίτλο ΅Συνδεδεμένοι” με συγγραφείς τον ίδιο και τον James Fowler), βρέθηκε μέσα στον περσινό κατάλογο των 100 ανθρώπων με την μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο, του περιοδικού «Time».
Η θεωρία του βασίζεται στην ύπαρξη μικρών ή μεγάλων δικτύων, του κοινωνικού ιστού και ξεκίνησε σαν ιδέα προς έρευνα και μελέτη προ 15ετίας- όπως εξηγεί ο ίδιος – όταν άρχισε να εργάζεται ως γιατρός σε ανίατους ασθενείς και βίωσε τις επιπτώσεις μεταδοτικότητας που είχε ο πόνος της αρρώστιας, ο φόβος του θανάτου και ο θάνατος στους οικείους τους. Σαν να υπήρχε και ένας ψυχολογικός ιός που μεταδίδονταν σε κοινωνικό επίπεδο.
Ο ιστός αυτός είναι οι φίλοι μας, οι φίλοι των φίλων μας, και οι φίλοι των φίλων τους, όπως και οι συγγενείς μας, οι γείτονες, οι συνάδελφοι, οι γνωστοί μας, και οι συγγενείς, οι γείτονες, οι συνάδελφοί και οι γνωστοί τους. Εμείς και το σύνολο των ανθρώπων σε τρεις βαθμούς απόστασης, που συνθέτουν τον χώρο στον οποίο κινούμαστε με τη σκέψη, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά μας, είμαστε συνδεδεμένοι σε ένα ιστό που δεν αφήνει κανέναν ανεπηρέαστο μέσα από δαιδάλους περιπλοκότητας, υποστηρίζει ο Χρηστάκης. Και το εξηγεί: Αν- λέει- επί παραδείγματι, ο φίλος σου σε μία αμφίδρομη σχέση φιλίας είναι παχύσαρκος έχεις σχεδόν 100% πιθανότητες να πάρεις και εσύ βάρος. Αν η σχέση είναι μονομερής, δηλαδή εσύ θεωρείς ότι ο άλλος είναι φίλος σου αλλά χωρίς αληθινή ανταπόκριση από την άλλη πλευρά, τότε το ποσοστό περιορίζεται στο 50%. Αν ο φίλος του φίλου σου είναι παχύσαρκος τότε οι πιθανότητες επιρροής μειώνονται αλλά υπάρχουν, καθώς αυτός θα επηρεάσει τον φίλο σου και ο φίλος του εσένα. Το ίδιο μπορεί να συμβεί με τους συναδέλφους, τους συγγενείς, τους γείτονες κ.λ.π.
Το ίδιο επίσης μπορεί να συμβεί και στην περίπτωση διαζυγίου δημιουργώντας τη μεταδοτικότητα ενός «κοινωνικού ντόμινο».
Ζητήματα μεγάλα όπως η παχυσαρκία, το κάπνισμα, η κατανάλωση ποτού, η χρήση ναρκωτικών, αλλά και η ευτυχία, η μοναξιά, η κατάθλιψη, ο αλτρουισμός, το διαζύγιο, η ψήφος και οι ιδέες, όπως τονίζει ο Χρηστάκης, μεταδίδονται μέσα στα κοινωνικά δίκτυα, τροφοδοτούνται και αναπαράγονται με συσχετισμούς μιας πολυπλοκότητας που δεν αντιλαμβανόμαστε συνειδητά. Στην περίπτωση των συναισθημάτων η μεταδοτικότητα είναι πιο άμεση και γρήγορη κυρίως όταν έχει να κάνει με τη σχέση δύο ατόμων στον πρώτο βαθμό απόστασης.
Στην εποχή της τεχνολογίας και του διαδικτύου η επιρροή των άλλων στον κάθε χρήστη είναι δεδομένη αλλά ποτέ δεν μπορεί να αγγίξει την μεταδοτικότητα των διαπροσωπικών σχέσεων της αληθινής ζωής. Οι διαπροσωπικές σχέσεις, το ανθρώπινο κεφάλαιο με τις συνδέσεις του, όπως το χαρακτηρίζει ο Χρηστάκης, μέσα από την κινητικότητα των ιδεών και των δεξιοτήτων προσθέτουν στο σύνολο αξία στη ζωή όλων. Εξάλλου η ανθρώπινη ανάγκη επικοινωνίας είναι αυτή που δημιουργεί τα κοινωνικά δίκτυα, χωρίς να αφήνει δυνατότητες να ξεφύγει κανείς από αυτά καθώς όλοι μας είμαστε μέρος του συνόλου.
Εξάλλου δεν το λέει και η λαϊκή ρήση: Δείξε μου τον φίλο σου να σου πω ποιος είσαι;
Φαίνονται τετριμμένα και απλοϊκά τα παραπάνω; Όχι και τόσο, αφού ο Νίκος Χρηστάκης αποπειράται την ποσοτικοποίησή τους μετά από παρακολούθηση πολύ μεγάλων κοινωνικών δικτύων, με τάξη μεγέθους 1.000.000 ατόμων για χρονικά διαστήματα δεκαετίας.

4 σχόλια
Ροή σχολίων γι' αυτό το άρθρο
Μαρτίου 28, 2010 στις 11:50 πμ
Πάνος
Ενδιαφέροντα όλα αυτά. Πρέπει να σημειώσω, ωστόσο, ότι η μικρή εμπειρία που έχω από τη ζωή (και από την παρατήρηση της ζωής των γύρω μου) ΔΕΝ τα επιβεβαιώνει. Έχω την εντύπωση ότι σε βάθος χρόνου υπερισχύουν κατά κράτος α. τα γονίδια και β. αυτά που σου δίδαξε, άμεσα ή έμμεσα το σπίτι σου. Τώρα, αν ο άλλος βγάζει 1.000.000 άτομα για μελέτη, πάσο…
Μαρτίου 28, 2010 στις 11:56 πμ
omadeon
Πάνο, υπάρχει κι αυτό
http://homepages.ihug.co.nz/~sai/DNAPhantom.htm
Μαρτίου 28, 2010 στις 1:29 μμ
sissa ben dahir
Το εργαστήριο του Χρηστάκη στο Harvard εστιάζει τα τελευταία χρόνια σε δύο τύπους φαινομένων. Α) Στους κοινωνικούς, μαθηματικούς και βιολογικούς νόμους με τους οποίους προσπαθεί να εξηγήσει πως σχηματίζονται και επικοινωνούν τα κοινωνικά δίκτυα και Β) Στους βιολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες που επηρεάζουν τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές μας. Άλλοι τομείς του ερευνητικού του ενδιαφέροντος είναι το φαινόμενο όπου η άμεση γειτνίαση ατόμων επηρεάζει την υγεία και η γενετική βάση των ανθρώπινων συμπεριφορών.
Ο τύπος προσπαθεί να μην είναι μονομερής και πολωμένος στην έρευνά του.
Στο εκλαϊκευμένο βιβλίο του που βγήκε και στα Ελληνικά “Συνδεδεμένοι” έδωσε έμφαση στο φαινόμενο του σχηματισμού κοινωνικών δικτύων, μιας και αυτή ήταν η νέα ιδέα του και η πιο πιασάρικη.
Αυγούστου 26, 2010 στις 2:15 μμ
Ζωή Παπαευθυμίου
Πολύ ωραίο βιβλίο.