Αν και το κοινό της καλύβας δεν πολύ-αντέχει να μιλάει για το μνημόνιο, το άρθρο μου φάνηκε ενδιαφέρον.
http://www.tanea.gr/gnomes/?aid=4699745
Ή θα αλλάξουν πολλά, ή…
Οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και ο κίνδυνος μιας ελληνικής Βαϊμάρης
Του Πάνου Καζάκου
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Δευτέρα 05 Μαρτίου 2012 
Η δεύτερη διεθνής συμφωνία για συνδρομή προς την Ελλάδα υπό όρους (συνοπτικά Μνημόνιο ΙΙ) υλοποιείται. Η κυβέρνηση έχει αποδυθεί σε αγώνα δρόμου για την ψήφιση διαφόρων νόμων.
Το Μνημόνιο ΙΙ διαφέρει από το πρώτο. Προβλέπει, πρώτον, τη διαγραφή μεγάλου μέρους του ελληνικού χρέους, μείωση των επιτοκίων δανεισμού, επέκταση των περιόδων αποπληρωμής του υπόλοιπου χρέους. Οι ρυθμίσεις αυτές έπρεπε να είχαν γίνει εξαρχής, αλλά ούτε οι εταίροι ήταν προετοιμασμένοι για μια τέτοια μετάλλαξη του συστήματος της ευρωζώνης ούτε η επίσημη Ελλάδα έτοιμη να αναλάβει τις δικές της ευθύνες. Δεύτερον, το Μνημόνιο ΙΙ προβλέπει ενισχυμένη εποπτεία της εφαρμογής των όρων οικονομικής πολιτικής (παρουσία επιτόπου επιθεωρητών της Επιτροπής, εκταμιεύσεις μόνον αν εκπληρώνονται συγκεκριμένοι όροι). Τρίτον, συνοδεύεται από διευρυμένη τεχνική βοήθεια για την ανάπτυξη με την αξιοποίηση πάσης φύσεως εξωτερικών πόρων.
Η προσαρμογή της χώρας όπως προβλέπεται στο Μνημόνιο ανήκει στην κατηγορία των μεταρρυθμίσεων μεγάλης κλίμακας. Δεν σημαίνει αλλαγή πολιτικής (στόχων ή και μέσων) σε μια συγκεκριμένη περιοχή πολιτικής, ας πούμε στην εκπαίδευση, αλλά σε πολλές περιοχές και σχεδόν ταυτόχρονα. Επίσης, οι μεταρρυθμίσεις που προβλέπονται είναι αλληλένδετες. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να πραγματοποιηθούν ως δέσμη για να αποδώσουν, άλλως η στασιμότητα στη μια θα εξουδετερώνει την πρόοδο της άλλης. Επομένως, αλλάζουν ουσιωδώς την ποιότητα των οικονομικών και πολιτικών σχέσεων, το περιβάλλον εντός του οποίου δραστηριοποιούνται άτομα και επιχειρήσεις.
Από πλευράς ουσίας, πρόκειται για μια δεύτερη μεγάλη προσπάθεια μετάβασης από τον κρατικισμό του παρελθόντος σε μια ανοιχτή οικονομία με νοικοκυρεμένη δημόσια διοίκηση. Σε πιο τεχνική διατύπωση (και παρά τις επιφυλάξεις για επιμέρους μέτρα ή για κρίσιμες παραλείψεις) συνεπάγεται, συνολικά, τη συστηματική αντιμετώπιση των αποτυχιών του κράτους και, συναφώς, τη μετάβαση από μια κοινωνία προσοδούχων (rent-seeking society) σε μια κοινωνία στην οποία αποκαθίστανται διαμετρικά αντίθετες αξίες. Με την έννοια αυτή έχει καθεστωτικό χαρακτήρα.
Στην ψηφοφορία για την έγκριση των βασικών κειμένων του Μνημονίου ΙΙ στις 12 Φεβρουαρίου εκδηλώθηκαν ανοιχτά οι εντάσεις που συσσωρεύονταν στο πολιτικό μας σύστημα και κατέληξαν σε αποχωρήσεις ή διαγραφές πολλών βουλευτών. Το εύρος και το βάθος των αλλαγών εξηγούν τις δυσκολίες της Βουλής και των μεγάλων κομμάτων που λειτουργούσαν σε μια πελατειακή και συντεχνιακή λογική. Το Μνημόνιο ΙΙ σηματοδοτεί μια πολιτική οικονομία που έχει ως στόχο την οικονομική ανάπτυξη, την παραγωγικότητα, την επιχειρηματικότητα. Αποβλέπει, με απλά λόγια, στο γενικό καλό και θίγει τα περιχαρακωμένα ειδικά συμφέροντα εντός του κράτους και γύρω από αυτό.
Στη δημόσια συζήτηση (και εν μέρει στη Βουλή) δεν έγινε σαφής η γενική κατεύθυνση ή, αν θέλετε, η φιλοσοφία του προγράμματος, ούτε αν και πόσο τα διάφορα μέτρα είναι συμβατά με τη γενική κατεύθυνση ή προκύπτουν από αυτή. Οι περισσότερες παρεμβάσεις το κατατεμάχιζαν (και κατατεμαχίζουν) σε θραύσματα. Το αποτέλεσμα ήταν να χάνεται η συνολική εικόνα σε φαινομενικά ασύνδετες μεταξύ τους «λεπτομέρειες» που έπαιρναν τη μορφή τυχαίων και άδικων επιδιορθώσεων. Ακόμα και οι υποστηρικτές του Μνημονίου (Ι και ΙΙ) εμφάνιζαν τα διάφορα τμήματα απλά ως ανεπιθύμητες μεν αλλά αναγκαίες θυσίες απλά για να εξασφαλισθούν νέα δάνεια! Δόθηκε έτσι η εντύπωση μιας χαώδους πορείας προς το άγνωστο – που δεν ήταν -, στην οποία όποιος μπορούσε επιχειρούσε να φορτώσει το κόστος στους άλλους.
Ετσι χάθηκε ο σκοπός, το θετικό μήνυμα που θα νομιμοποιούσε πραγματικά το εγχείρημα. Φυσικά το κλίμα έχουν επηρεάσει και οι ανακολουθίες κατά την εφαρμογή του πρώτου Μνημονίου.
Οι πιθανότητες να αποτύχει και το Μνημόνιο ΙΙ δεν είναι λίγες παρά την ενισχυμένη διεθνή επιτήρηση των ελληνικών Αρχών. Η διεθνής εποπτεία δεν εγγυάται την επιτυχία αν αποσταθεροποιηθούν η κοινωνία και η ελληνική πολιτική! Πολλά θα εξαρτηθούν όχι μόνον από τις εσωτερικές προσπάθειες, αλλά και από το διεθνές και ευρωπαϊκό περιβάλλον. Εκεί υπάρχουν αβεβαιότητες. Επιπλέον υπάρχουν δομικά προβλήματα στην ευρωπαϊκή κατασκευή. Η ευρωζώνη είναι μια νομισματική ένωση χωρίς την κατάλληλη πολιτική πτυχή! Αν και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εξελίσσονται. Τέλος, ο κίνδυνος μιας «ελληνικής Βαϊμάρης», όπου σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα και αδιαφανείς και ασταθείς συμμαχίες της παραδοσιακής ελίτ θριαμβεύει ο λαϊκισμός, είναι υπαρκτός αν και βέβαια σε… ηπιότερες μορφές.
Ο Πάνος Καζάκος είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών
18 σχόλια
Ροή σχολίων γι' αυτό το άρθρο
Μαρτίου 5, 2012 στις 11:09 μμ
Πάνος
Ο Καζάκος μου φαίνεται τόσο πειστικός όταν επιχειρηματολογεί υπέρ του Μνημονίου, όσο και ο Καζάκης, όταν επιχειρηματολογεί κατά. Δηλαδή, καθόλου.
Και για να είμαι περισσότερο σαφής αμφισβητώ έντονα ότι υπάρχει κάποιο επεξεργασμένο σχέδιο, το οποίο υλοποιείται με το Μνημόνιο-ΙΙ. Τρίχες κατσαρές υπάρχουν!
Μαρτίου 5, 2012 στις 11:17 μμ
Πάνος
Αυτός εδώ ο Καζάκος είναι προφανώς ξάδερφος…
Μαρτίου 5, 2012 στις 11:29 μμ
Άγγελος
καλά τώρα το άρθρο αυτό το τύπος το έγραψε κάποια στιγμή αφού πήγε στην τουαλέττα και προτού τελείωσει με τον πρωινό καφέ.
Μαρτίου 5, 2012 στις 11:37 μμ
Πάνος
Ναι, αλλά με κάτι τέτοια άρθρα βάζει υποθήκες για να είναι στην επόμενη κυβέρνηση των …τεχνοκρατών (όχι απαραίτητα υπουργός).
*
Δείτε και το βίντεο από τη συγκέντρωση του Γλέζου στην Περαία. Έχει ενδιαφέρον – ειδικά τη στιγμή που ο σύζυγος βουλευτίνας του ΣΥΡΙΖΑ παίρνει με το έτσι θέλω το λόγο από τον… Ζουράρι, που πήγε ο άνθρωπος να πει “μακριά κι αλάργα από τον ΣΥΡΙΖΑ”
Μαρτίου 5, 2012 στις 11:38 μμ
σχολιαστης
Κοτζαμ ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, “τύπος”;
Μαρτίου 5, 2012 στις 11:41 μμ
Πάνος
Τύπος – και μάλιστα με καλπάζουσα φαντασία!
Μαρτίου 5, 2012 στις 11:44 μμ
Άγγελος
εκ παραδρομής μάλιστα έγραψα ΤΟ τυπος. σώστό είναι.
τι ναι αυτά ρε, ουτε στο πρωτο εξάμηνο δεν γράφαμε τετοιες ασυναρτησιες!
Μαρτίου 6, 2012 στις 12:17 πμ
Δύστροπη Πραγματικότητα
“Κοτζαμ ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, “τύπος”;”
Έλα τώρα ρε Σχο, κόψε το δούλεμα.…
Εδω έναν άλλο καθηγητη του πανεπιστημίου Αθηνών, μπαρουφάκη τον ανεβάζεις και μπαρουφάκη τον κατεβάζεις, και σε μάρανε το “τύπος” για τον Καζάκο?
Ήμαρτον…
Παρατήρησα πάντως πως αυτός ο τύπος…εννοωωώ ο αξιότιμος κ. Καθηγητής…δεν έδωσε ΚΑΝΕΝΑ επιχείρημα, ΚΑΜΙΑ περιγραφή της διαδικασίας μέσω της οποίας η νέα δανειακή σύμβαση θα μας οδηγήσει σε όλα αυτά στα οποία αναφέρθηκε:
“Το Μνημόνιο ΙΙ σηματοδοτεί μια πολιτική οικονομία που έχει ως στόχο την οικονομική ανάπτυξη, την παραγωγικότητα, την επιχειρηματικότητα. Αποβλέπει, με απλά λόγια, στο γενικό καλό και θίγει τα περιχαρακωμένα ειδικά συμφέροντα εντός του κράτους και γύρω από αυτό.”
Εντάξει, το να πιστεύει κανείς πως το μνημόνιο ΙΙ θα μας οδηγήσει σε όλα τούτα τα καλά είναι απόλυτα θεμιτό. Για να μην χαρακτηριστεί όμως ως αιθεροβάμονας η απλή, άδολη πίστη δυστυχώς δεν είναι αρκετή…αλλά θα πρέπει να συνοδεύεται και από εξαιρετικά ισχυρά επιχειρήματα πως αυτή η καθεστωτική μεταβολή, όπως εύστοχα την χαρακτήρισε ο αξιότιμος κ. Καθηγητής, θα μας οδηγήσει σε κάτι καλύτερο, και όχι τελικά σε κάτι πολύ χειρότερο…
Μαρτίου 6, 2012 στις 7:48 πμ
Vita
Καλημέρα!
Μαρτίου 6, 2012 στις 3:05 μμ
Ενη
Το ουσιώδες που μας λέει ο κ. καθηγητής ειναι αυτό:
“Επίσης, οι μεταρρυθμίσεις που προβλέπονται είναι αλληλένδετες. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να πραγματοποιηθούν ως δέσμη για να αποδώσουν, άλλως η στασιμότητα στη μια θα εξουδετερώνει την πρόοδο της άλλης. Επομένως, αλλάζουν ουσιωδώς την ποιότητα των οικονομικών και πολιτικών σχέσεων, το περιβάλλον εντός του οποίου δραστηριοποιούνται άτομα και επιχειρήσεις”
Οπερ στην πράξη σημαινει οτι π.χ,
σε περίπτωση συγκυβερνήσεως, εάν ο ενας υπουργός υλοποιεί τις απαιτούμενες και εκ των δεσμεύσεων μεταρρύθμίσεις στον τομέα του και ο αλλος ποιει την πάπια για λόγους μικροπολιτικών η προσωπικων σκοπιμοτήτωνη η πελατειακών σχέσεων με συμφέροντα , ολο το κυβερνητικό “σχέδιο” πάει περίπατο.
Για δε την αλλη εκδοχή της “Βαιμάρης”, χωρίς να την αποκλείει, επισημαίνει οτι ενας αναπτυσσομενος λαικισμός θα μπορουσε να εξελιχθει σε ενα τύπο ηπιας μορφης “Βαιμαρης”…………..
Δεν μας τα λέει και ασχημα ο κ. καθηγητής. Ολες οι πιθανότητες ειναι “ανοιχτές”.
Μαρτίου 6, 2012 στις 4:48 μμ
Στάθης Δ
Το πιστόλι του Γιώργου και η επαναδιαπραγμάτευση του Αντώνη κοστολογούνται σε 1 τρις από τους αναλυτές του IIF
Αντι γι’ αυτό προτιμήθηκε ο σίγουρος (μονο)δρόμος:
αύξηση έμμεσων φόρων, οριζόντιες περικοπές, τσεκούρι στον ΙΤ
Α, ξέχασα, και η συγκυβέρνηση
Μαρτίου 6, 2012 στις 5:00 μμ
Βασίλης
# η απλή, άδολη πίστη δυστυχώς δεν είναι αρκετή…αλλά θα πρέπει να συνοδεύεται και από εξαιρετικά ισχυρά επιχειρήματα #
…ειδικά από έναν καθηγητή πολιτικής επιστήμης και οικονομικών. Αλλως, μάλλον ένδεια επιχειρημάτων προδίδει.
Μαρτίου 6, 2012 στις 5:08 μμ
Vita
Βασίλη μη το λες… Πάντα υπάρχουν εκείνοι ποι πείθονται ή που θέλουν να πεισθούν ή που προσπαθούν να πείσουν τους άλλους ότι έχουν πειστεί, οπότε οι καθηγητάδες βρίσκουν ευήκοα ώτα
Μαρτίου 6, 2012 στις 5:13 μμ
Δύστροπη Πραγματικότητα
“…ειδικά από έναν καθηγητή πολιτικής επιστήμης και οικονομικών. Αλλως, μάλλον ένδεια επιχειρημάτων προδίδει.”
Έτσι ακριβώς Βασίλη.
Μαρτίου 6, 2012 στις 6:45 μμ
Δύστροπη Πραγματικότητα
Ένα ενδιαφέρον άρθρο του Σπήγκελ εδω
Stop the Second Bailout Package!
EU Should Admit Greece is Bankrupt
First things first: this commentary isn’t directed against Greece. It’s got nothing to do with all the talk in Germany about Greek citizens not paying their taxes, Greek civil servants who don’t work or Greek politicians who break their promises. This commentary has a clear and simple message: The second Greek bailout of €130 billion ($172 billion) that euro zone finance ministers are expected to agree on Monday afternoon should not be paid out.
Sure, Greece will need help from the other European Union member states for years, possibly even decades, and Germany shouldn’t refuse that help. Europe will likely end up pumping far more money into Greece in the coming years than the fresh aid now being discussed in Brussels.
The mistake isn’t the size, but the construction of the bailout package. It isn’t geared to the requirements of the people of Greece but to the needs of the international financial markets, meaning the banks.
How else can one explain the fact that around a quarter of the package won’t even arrive in Athens but will flow directly to the country’s international creditors? The holders of Greek government bonds are to get some €30 billion as an incentive to convert their old paper into new bonds. The aim is to keep alive the illusion that Greece isn’t bankrupt — after all, the creditors are voluntarily forgiving part of the debt. The financial sector is cleverly manipulating the fear that a Greek bankruptcy would trigger a fatal chain reaction.
That leaves €100 billion. But that too isn’t geared to what Greece needs in order to get back on its feet. It’s linked to an estimate of how much debt the Greek economy can bear without collapsing. International technocrats agree that with debts amounting to 120 percent of gross domestic product, the country can just about go on servicing its debt. That’s the level at which the cow can go on supplying milk without dying of exhaustion. So 120 percent became the goal.
Surreal Forecasts
In the last few days there has been a surreal political debate about whether the €130 billion will get Greece down to the desired debt ratio of 120 percent of GDP or if it will be stuck at 129 percent — in 2020, let’s not forget. Predicting the debt level of an economy eight years down the road to within nine percentage points: that’s usually not even possible in Germany. In Greece, with its collapsing economy and not especially reliable statistical system, such forecasts are deep in the realm of black magic.
Equally outlandish are the calls by Greece’s creditor nations for a rise in Greek budget savings to €3.3 billion from €3 billion as a precondition for paying out aid. If only the solution to the Greek problem hinged on €300 million more or less! Given the many spurious pledges and creative accounting measures the Greek austerity program consists of, that sum can surely be dismissed as irrelevant.
In truth, Greece has of course been bankrupt for a long time. The country doesn’t need debt forgiveness of 70 percent, it needs a 100 percent debt cut if it is ever to recover. This sick cow won’t be producing any milk for years to come.
Most of the countless officials dealing with the Greek problem in the euro zone are well aware of this simple truth. Some of them, including people in the German government, privately admit that the €130 billion won’t solve the problem. It’s only about buying time, they say. Time until the financial markets have stabilized to such an extent that they can weather a Greek default without a disastrous chain reaction. Without bank insolvencies, without domino effects through credit default swaps and without an explosion of bond yields in the euro zone’s other ailing economies.
Marshall Plan Needed
But when will that moment be reached if not now? Since last autumn, the European Central Bank has been showering banks with liquidity. Spain and Italy, the two wobbling giants of the euro zone, have new government leaders who have made credible pledges to reduce debt. Most of the other EU states are similarly committed to budget discipline through the EU’s fiscal compact. And the problem with the credit default swaps isn’t as serious as the banking lobby keeps claiming.
If the European politicians have a shred of faith in all the work they’ve done in the two years since the breakout of the euro crisis, they should now admit what everyone already knows: Greece is bankrupt and all the country’s debts should be forgiven.
Greece should nevertheless get the €130 billion. But the money should be paid in another form. Instead of rewarding financial speculators for their high-risk deals, the money should flow into the reconstruction of the Greek economy. A new Marshall Plan is needed, rather than a manic insistence on debt repayments.
Μαρτίου 6, 2012 στις 6:46 μμ
Δύστροπη Πραγματικότητα
…Και το λινκ
http://www.spiegel.de/international/europe/0,1518,816498,00.html
Μαρτίου 6, 2012 στις 10:01 μμ
σχολιαστης
Καζάκος, Καζάκος!
Μαρτίου 6, 2012 στις 10:07 μμ
Στάθης Δ
Για μία τεχνοκρατική προσέγγιση του θέματος “διακυβέρνηση χώρας σε κρίση”, προτείνω το
Αλλαγή ΥπΠροΠο με τρείς καραμπόλες σε δέκα μέρες
Κατά τα άλλα, η ανάπτυξη μας μάρανε και το ΕΣΠΑ…