You are currently browsing the category archive for the 'Μυστήρια πράγματα' category.
Από άμβωνος κήρυγμα του Παναγιωτάτου Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ.κ. Ανθίμου
*
Copy -paste από το ΕΘΝΟΣ
*
Με τις ελαφρά ενδεδυμένες γυναίκες την περίοδο του καλοκαιριού, αλλά και με τους άνδρες που τις κοιτάζουν και σκανδαλίζονται, τα έβαλε στο χθεσινό του κήρυγμα ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, Ανθιμος.
Απηύθυνε, μάλιστα, νουθεσίες και προς τα δύο φύλα, καλώντας τους άνδρες να κοιτούν την ομορφιά της φύσης αντί για τη γυναικεία σάρκα, και τις γυναίκες να πάρουν παράδειγμα από τους… κληρικούς για τις ενδυματολογικές τους προτιμήσεις. «Ορίστε πώς είμεθα ντυμένοι. Ενα, δύο, τρία, τέσσερα ενδύματα. Ούτε λιποθυμήσαμε, ούτε πεθάναμε», είπε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Ανθιμος μίλησε για «προκλητική αδυναμία» των νεαρών και μέσης ηλικίας γυναικών, τις οποίες βλέπει κι εκείνος, τόσο στις μετακινήσεις του, όσο και μέσα στην εκκλησία: «Κάθεσαι στο στενό κάθισμα του αεροπλάνου και πίσω σου είναι μια κυρία, νέα, η οποία είναι σχεδόν γυμνή. Ερχεσαι στην εκκλησία και εμφανίζονται γυναίκες γυμνές. Ερχεσαι στο μυστήριο του γάμου και της βαπτίσεως και είναι όλες γυμνές, οι περισσότερες», είπε. Read the rest of this entry »
Σ’ ένα από τα πιο διάσημα θέματα των Ευαγγελίων[1] ο Ιησούς μακαρίζει όσους είναι πτωχοί τω πνεύματι, τους πενθούντες, τους πραείς, τους πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην, τους ελεήμονες, τους καθαρούς τη καρδία, τους ειρηνοποιούς, τους δεδιωγμένους ένεκεν δικαιοσύνης, τους υφισταμένους διώξεις εν ονόματι του Ιησού.
Οι πτωχοί τω πνεύματι έχουν γίνει διαχρονικό αντικείμενο ειρωνικού σχολιασμού - και εν πάσει περιπτώσει απουσιάζουν εντελώς από τα μεσαία και ανώτερα κλιμάκια των χριστιανικών Εκκλησιών, όπου περισσεύουν οι πεφυσιωμένοι εξουσιολάγνοι παντογνώστες. Οι ελάχιστες εξαιρέσεις, απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Δεν αντιλαμβάνομαι γιατί μακαρίζονται οι πενθούντες, ενώ έχω σοβαρές αμφιβολίες για τους πραείς: είναι αξιέπαινη ιδιότητα σε περιόδους ιστορικής και κοινωνικής ακινησίας, αλλά πολύ συχνά οι άνθρωποι οφείλουν να δρουν με ένα συνδυασμό ποικίλων πολιτικών κριτηρίων και χαρακτήρων προκειμένου να επιβιώσουν ή να ξεφύγουν από μια δυσμενή κατάσταση ανελευθερίας ή ανέχειας. Στις περιπτώσεις αυτές οι πραείς οφείλουν να σκέφτονται πολύ περί του πρακτέου. Read the rest of this entry »
Συγκλονιστικές λεπτομέρειες για το βίο του Αγίου Ιακώβου - ο Λασκαράτος (ο της μπλογκοσφαίρας) θα τον λατρέψει:
http://egolpio.wordpress.com/2008/05/20/vonifatios/
Μπόνους, οι sexy Άγιοι Βονιφάτιος και Αγλαΐδα.
Και δε τα γράφει όποιος κι όποιος, αλλά ο Χρήστος Γιανναράς - καθότι αυτοί είναι τα ινδάλματά του!
Γουάου, λέμε!
Κοιτάξτε, εμείς οι κληρικοί στο μεγάλο μας ποσοστό εσωτερικά είμαστε τενεκέδες ξεγάνωτοι. Και προσπαθούμε να καλύψουμε την αίσθηση της εσωτερικής μας ανεπάρκειας. Γιατί πολλοί από εμάς, αν μας βγάλετε τα γένια και τα ράσα, δεν είμαστε τίποτα. Θα ήμασταν σκέτα μηδενικά. Ομως με αυτά τα συμπράγαλα που φοράμε αποκτάμε κύρος, μπορούμε να καθορίζουμε τις ζωές των άλλων, κρέμονται οι άλλοι από το στόμα μας, αποκτάμε εξουσία. Και έτσι νομίζουμε ότι θα αυξήσουμε την αυτοεκτίμησή μας. Κούνια που μας κούναγε. Δεν αφορά βέβαια τους πολλούς ότι δεν αυξάνουμε την αυτοεκτίμησή μας. Τους αφορά όμως ότι τους βασανίζουμε και τους οδηγούμε στον Καιάδα των ψυχοφαρμάκων που είναι ένας δρόμος χωρίς επιστροφή. Επίσης, πολλοί κληρικοί θέλουμε να βρούμε κάποιον άλλο τρόπο να δείξουμε ότι έχουμε λόγο υπάρξεως. Ασχολούμαστε με το Σκοπιανό ή με άλλα παρεμφερή πράγματα -άσχετα με την αποστολή μας- για να δείχνουμε ότι κάτι έχουμε κάνει. Εχουν καμία σχέση αυτά με όσα δίδαξε ο Χριστός;
Ποιος τα λέει αυτά - και πολλά ακόμα ενδιαφέροντα; Τα λέει ένας παπάς, αλλιώτικος από τους άλλους:
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_1_06/04/2008_265456
*
Σε άλλες εποχές, οι συνάδελφοί του θα τον είχαν ξυρίσει επειγόντως. Χωρίς σαπουνάδα.
Στα θέματα αυτά οι Ευαγγελιστές δεν συμφωνούν καθόλου μεταξύ τους, ως προς τα πραγματικά περιστατικά. Για το τι διέδιδε η προφορική παράδοση ανάμεσα στις πρώτες χριστιανικές κοινότητες, μας δίνει μια ιδέα η καταγραφή όσων είχαν αφηγηθεί στον Παύλο -και αυτός τις αναπαρήγαγε ως απολύτως έγκυρες και αληθείς- για τις εμφανίσεις του Ιησού μετά την ανάσταση[1]: Και ότι ετάφη, και ότι εγήγερται τη τρίτη ημέρα κατά τας γραφάς, και ότι ώφθη Κηφά, είτα τοις δώδεκα’ έπειτα ώφθη επάνω παντακοσίοις αδελφοίς εφάπαξ, εξ ών οι πλείους μένουσιν έως άρτι, τινές δε και εκοιμήθησαν’ έπειτα ώφθη Ιακώβω, είτα τοις αποστόλοις πάσιν’ έσχατον δε πάντων ώσπερ- ει το εκτρώματι ώφθη καμοί. Ο Παύλος καταγράφει τις εξής πέντε συν μία εμφανίσεις: Στον Πέτρο, στους δώδεκα, σε πάνω από πεντακόσιους -που οι περισσότεροι ζούσαν ακόμα-, στον Ιάκωβο, σε όλους τους αποστόλους και, τέλος, κατά κάποιον τρόπο, στον ίδιο τον Παύλο[2].
Η μακροσκελέστατη αυτή ομιλία εκτείνεται σε πέντε κεφάλαια του κατά Ιωάννην (ΙΓ’ έως ΙΖ’). Στο κεφάλαιο ΙΓ’ περιγράφεται ο Μυστικός Δείπνος και, μετά την αποχώρηση του Ιούδα, ο Ιησούς αρχίζει να μιλά στους μαθητές του για την επικείμενη αναχώρησή του - χωρίς αυτοί να καταλαβαίνουν τι εννοεί. Στο επόμενο κεφάλαιο απαντά σε σχετική ερώτηση του Θωμά ως εξής[1]: εγώ ειμί η οδός και η αλήθεια και η ζωή’ ουδείς έρχεται προς τον πατέρα ει μη δι’ εμού. Και λίγο μετά, σε ερώτηση του Φιλίππου[2]: Λέγει αυτώ ο Ιησούς’ τοσούτον χρόνον μεθ’ υμών είμι, και ουκ έγνωκάς με, Φίλιππε; Ο εορακώς εμέ εόρακε τον πατέρα’ και πως συ λέγεις, δείξον ημίν τον πατέρα; Ου πιστεύεις ότι εγώ εν τω πατρί και ο πατήρ εν εμοί έστι; (…) και ό,τι αν αιτήσετε εν των ονόματί μου, τούτο ποιήσω, ίνα δοξασθή ο πατήρ εν των υιώ. Εάν τι αιτήσητε εν τω ονόματί μου, εγώ ποιήσω.
Ο Ιησούς συνεχίζει υποσχόμενος την έλευση του Πνεύματος της αληθείας, το οποίο θα μένει με τους μαθητές εις τον αιώνα και λέγει[3]: εν εκείνη τη ημέρα γνώσεσθε υμείς Read the rest of this entry »
Επίκαιρο repost
*
Μιλάμε για οργανωμένα πράγματα… Η διαφήμιση στην πόλη της Μυτιλήνης.

Σε όλες τις Ιερές Μονές οι μπουτίκ είναι έτοιμες για τους προσκυνητές… Read the rest of this entry »
Δε γράφει ο Λασκαράτος, γράφει ο doctor:
http://dimitrisdoctor.blogspot.com/2008/04/blog-post_21.html
Προειδοποίηση: η μπλογκόσφαιρα μπορεί να βλάψει σοβαρά τη βλακεία!
(Repost. Στα σχόλια, μια από τις καλύτερες συζητήσεις που έγιναν στην καλύβα!)
Η παράδοση είναι καλή, αλλά όχι πάντα. Κάποια έθιμα, εκτός από βλακώδη, είναι και φορείς μετάδοσης χυδαίου ρατσισμού στη νεολαία. Ένα από αυτά, το κάψιμο του Ιούδα, κάθε Μεγάλη Παρασκευή.
Το έθιμο διασκεδάζει τους νεοέλληνες, που συρρέουν στις εκκλησίες, σε πολλά μέρη της χώρας, για να πενθήσουν ευλαβώς τα Θεία Πάθη, με …μπαρουτόβολα, ρουκέτες, χειροβομβίδες κρότου και λάμψης και πολύ μεγάλες ποσότητες χυδαιότητας και υποκρισίας.
Ένας κορυφαίος Ιούδας καίγεται κάθε χρόνο στους Νέους Επιβάτες, το όμορφο χωριό του Δήμου Θερμαϊκού.
Σε φυσικό μέγεθος, πυρπολείται κρεμασμένος από ένα πανύψηλο ικρίωμα, με ένα μικρό βουνό από κληματσίδες, κληματόβεργες δηλαδή, φυλαγμένες επιτούτου από το κλάδεμα των αμπελιών.
Μόλις περάσει ο Επιτάφιος από την αποβάθρα, αρχίζει ο …πολιτισμός. Το πλήθος τραγουδάει χοροπηδώντας κυκλικά γύρω από τον φλεγόμενο Ιούδα, με συνεχώς αυξανόμενη ένταση: Read the rest of this entry »
Όταν βρίσκω χρόνο*, τον αξιοποιώ βολτάροντας στα ιστολόγια. Πριν λίγο είδα ένα ποστ που μου έκανε …κλικ: Αναφέρεται στις αγίες Δομνίνα (και τις αγίες επίσης θυγατέρες της Βερνίκη και Προσδόκη) αλλά και στην αγία Πελαγία, οι οποίες προτίμησαν να αυτοκτονήσουν για να διαφυλάξουν αλώβητο ό,τι πολυτιμότερο διαθέτει μια χριστιανή κόρη - ου μην αλλά και μητέρα! Η Εκκλησία δε, παρόλο που καταδικάζει αυστηρά την αυτοκτονία, κατ΄εξαίρεσιν, τις κατέταξε εις τη χορίαν των αγίων. Συγκλονιστικές λεπτομέρειες, εδώ:
http://egolpio.wordpress.com/2008/04/08/suicide/
Το ποστ αυτό αφιερώνεται αυτοδικαίως στον αμαρτωλό (και βάλε) θείο Ισίδωρο, μπας και μετανοήσει δια τα κρίματά του και φιλοτιμηθεί να μιμηθεί τις αγίες Δομνίνα, Βερνίκη, Προσδόκη και Πελαγία. Τουτέστιν να προτιμήσει να αυτοκτονήσει, παρά να δεχθεί τις άσεμνες προτάσεις της θείας σκουπίτσας. Λέμε τώρα. Α(χ)μήν.
–
*δηλ. όταν βαριέμαι να δουλέψω
(Απόστολος Παύλος. Χειρ Εμ. Πανσέληνου, Πρωτάτο, Καρυές)
Είδαμε ήδη, στις Πράξεις των Αποστόλων, τις επιπτώσεις που είχε η κάθοδος του Πνεύματος κατά την Πεντηκοστή στα μέλη της πρώτης χριστιανικής κοινότητας: άρχισαν να μιλάνε άγνωστες, αλλά υπαρκτές γλώσσες και διαλέκτους και να κηρύσσουν στους παρευρισκομένους τον λόγο του Ιησού. Η ομιλία γλωσσών είχε γίνει πια αναπόσπαστο κομμάτι της λατρευτικής ζωής στις χριστιανικές κοινότητες, όταν ο Παύλος έγραφε τις επιστολές του, ενταγμένο στην εσωτερική ιεραρχία της εκκλησίας (1) Και ους μεν έθετο ο Θεός εν τη εκκλησία πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκάλους, έπειτα δυνάμεις, είτα χαρίσματα ιαμάτων, αντιλήψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσών.
Η σύγκρουση ανάμεσα στις επαναστατημένες δυνάμεις της νέας ελληνικότητας και στην επίσημη Ορθοδοξία ήταν γεγονός και είχε τεράστιες πολιτικές επιπτώσεις, άμεσες και απώτερες. Η μελέτη αυτής της αντιπαράθεσης αποτελεί στοιχειώδη άσκηση αυτογνωσίας για τους Έλληνες. Φυσικά, η ιστορία ερχόταν από πολύ μακριά…
Από τη μια μεριά οι Σαλαμινομάχοι: Ω παίδες ελλήνων ίτε/ ελευθερούτε πατρίδ’, ελευθερούτε δε/ παίδας, γυναίκας, θεών τε πατρών έδη/ θήκας τε προγώνων’ νυν υπέρ πάντων αγών. Και ο Πίνδαρος: Μάτερ εμά, το τεόν,/ ω αιωνία Ελλάς. Κι από την άλλη ο μεγάλος της Ορθοδοξίας Γεννάδιος Σχολάριος: Ει τις έροιτό μοι τις ειμί, αποκρινούμαι χριστιανόν είναι’ Έλλην ων την φωνήν, ουκ αν ποτέ φαίην Έλλην είναι (μόνο μιλάω ελληνικά, ποτέ δεν ήμουν Έλληνας) δια το μη φρονείν ως εφρόνουν ποτέ οι Έλληνες. Από τη μια μεριά ο Ρήγας: για την ελευθερίαν να ζώσουμε σπαθί! Και ο Κολοκοτρώνης με τη βροντόφωνη (και πολιτικά εκρηκτική) προσφώνησή του: Έλληνες! Και από την άλλη ο δεσπότης της Εκκλησίας: -Αδελφοί μου, έμαθα πως με την χάριν του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και Θεού δεν είσθε Έλληνες, δεν είσθε ασεβείς, αιρετικοί, άθεοι, αλλά είσθε Ορθόδοξοι Χριστιανοί (Ι. Κακριδής, Οι αρχαίοι Έλληνες στην νεοελληνική λαϊκή παράδοση, ΜΙΕΤ, Αθήνα 1997)
Οι αντιλήψεις αυτές, της επαναστατημένης νέας ελληνικότητας και της Ορθοδοξίας συγκρούστηκαν ανελέητα. Η επίσημη ιστορία, όμως, γράφτηκε υπό την ιδεολογική εποπτεία της Εκκλησίας, η οποία βεβαίως επανέκαμψε για να προσπαθήσει να κυριαρχήσει και στις νέες συνθήκες, όταν η Επανάσταση είχε νικήσει η ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία ήταν πια γεγονός. Η προσπάθεια αυτή πέτυχε μόνο εν μέρει: η Εκκλησία παρέμεινε μεν αποδεκτή, αλλά με χαμηλό πλέον κύρος και περιορισμένη πολιτική εμβέλεια. Κάτι σαν αναγκαίο κακό.
Ο αφορισμός της Επανάστασης του 1821
Το περιεχόμενο του αφορεστικού συνάδει απολύτως με τις βασικές θέσεις της Ορθόδοξης ιεραρχίας, τόσο τις πριν, όσο και τις μετέπειτα. Δεν είναι, δηλαδή, θέσεις που εκφράζονται άπαξ και κατ’ εξαίρεσιν, αλλά αυτούσιο το πάγιο ιδεολογικό - πολιτικό μανιφέστο της Εκκλησίας. Στην αρχή στηλιτεύεται η αχαριστία των εξεγερμένων και το Read the rest of this entry »
Η καλύβα παρουσιάζει (ή υπενθυμίζει) σήμερα στους αναγνώστες της μπλογκόσφαιρας ένα μοναδικό ντοκουμέντο, το οποίο κρατιέται επίμονα, σαν πραγματικό μυστικό, μακριά από τους Έλληνες μαθητές, για να μη γνωρίζουν, ίσως, ποιας Εκκλησίας οι εντεταλμένοι θέλουν να τους …εξομολογούν στα σχολεία. Οι τίτλοι στις θεματικές ενότητες είναι δικοί μου, το περιεχόμενο αυθεντικό.
* * *
Πατριαρχικός χαιρετισμός προς τους παραλήπτες.
Γρηγόριος ελέω Θεού αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, νέας Ρώμης και Oικουμενικός Πατριάρχης.
Οι τω καθ’ ημάς αγιωτάτω, πατριαρχικώ, αποστολικώ και οικουμενικώ θρόνω υποκείμενοι ιερώτατοι μητροπολίται και υπέρτιμοι και θεοφιλέστατοι αρχιεπίσκοποι τε και επίσκοποι, εν αγίω Πνεύματι αγαπητοί αδελφοί και συλλειτουργοί, και εντιμότατοι κληρικοί της καθ’ ημάς του Χριστού μεγάλης εκκλησίας και εκάστης επαρχίας ευλαβέστατοι ιερείς και οσιότατοι ιερομόναχοι, οι ψάλλοντες εν ταις εκκλησίαις της Πόλεως, του Γαλατά και όλου του Καταστένου και απανταχού, και λοιποί απαξάπαντες ευλογημένοι Χριστιανοί, τέκνα εν Κυρίω ημών αγαπητά, χάρις είη υμήν και ειρήνη παρά Θεού, παρ’ ημών δε ευχή, ευλογία και συγχώρεσις.
Η ιδεολογική βάση του ρεαγιαλικίου και η θεολογική της τεκμηρίωση
Η πρώτη βάσις της ηθικής, ότι είναι η προς τους ευεργετούντας ευγνωμοσύνη είναι ηλίου λαμπρότερον και όστις ευεργετούμενος αχαριστεί είναι ο κάκιστος των ανθρώπων. Αυτήν την κακίαν βλέπομεν πολλαχού στηλιτευομένην Read the rest of this entry »
Προσέξτε, σε οποιοδήποτε πάρκινγκ, τι φοράνε οι Έλληνες οδηγοί στα αυτοκίνητά τους. 2 στους 3 ή 3 στους 4! Προφανώς, για να διώχνουν τους δαιμόνους… Αλλά οι δαίμονες δεν κουνάνε ρούπι - που θα ξαναβρούν τέτοιους πελάτες;
Χάντρα, μαζί με ξεβρωμέξ…
Κατ’ αρχήν οι πιστοί της νέας θρησκείας έπρεπε να γνωρίζουν ότι κρατάνε από σόι (Γαλ. Δ’ 21-31): Ο Παύλος εξηγεί ότι ο Αβραάμ είχε δύο υιούς, έναν από τη δούλα, γεννημένον κατά σάρκα - και έναν από την ελεύθερη γεννημένον δια της επαγγελίας. Οι δύο αντιπροσωπεύουν δύο διαθήκες, η μία από το όρος Σινά και η άλλη από την άνω Ιερουσαλήμ. Η πρώτη συστοιχεί με τη νυν Ιερουσαλήμ και είναι δούλα, μαζί με τα τέκνα της. Η δεύτερη είναι ελεύθερη - και είναι μήτηρ πάντων ημών. Και καταλήγει ο Παύλος: Άρα, αδελφοί, ουκ εσμέν παιδίσκης τέκνα, αλλά της ελευθέρας. Ο Παύλος δεν δίσταζε να απευθύνει τις παραπάνω θεολογικές -μυθολογικές του επεξεργασίες και στους χριστιανούς δούλους, η οποίοι, εφ’ όσον τον πίστευαν θα μπορούσαν έτσι να αισθάνονται (στο φαντασιακό πεδίο) σπουδαίοι, μαζί με τους υπόλοιπους αδελφούς.
Φυσικά δεν έλειψαν οι κανόνες για τη συμπεριφορά των πιστών ανδρών στις πρώτες χριστιανικές κοινότητες. Οι πιστοί έπρεπε να είναι υποδείγματα (Εφες. Ε’ 3-5 & 18-19): πορνεία δε και πάσα ακαθαρσία ή πλεονεξία μηδέ ονομαζέσθω εν υμίν, καθώς πρέπει αγίοις, και αισχρότης και μωρολογία ή ευτραπελία, τα ουκ ανήκοντα, αλλά μάλλον Read the rest of this entry »
Είναι χαρακτηριστική και άκρως διδακτική για τα χριστιανικά «ήθη» η ανελέητη μάχη για την εξουσία ανάμεσα στον πατριάρχη Θεόφιλο Αλεξανδρείας (άγιο, βεβαίως) και τον Ιωάννη Χρυσόστομο της Κωνσταντινούπολης (έναν εκ των τριών Ιεραρχών), με σαθρό πρόσχημα την αποδοχή ή όχι του Ωριγένη. Τον Σεπτέμβριο του 403 συνήλθε Σύνοδος επισκόπων στη Χαλκηδόνα, όπου το κατηγορητήριο κατά του Ιωάννη περιλάμβανε 29 αδικήματα - μεταξύ αυτών ότι έδερνε ή έβαζε να δέρνουν κληρικούς μέχρι που μάτωναν και ότι είχε πουλήσει μεγάλο αριθμό πολύτιμων λίθων από τον εκκλησιαστικό θησαυρό. Σε αυτά, ένα μέλος της Συνόδου, ο ηγούμενος Ισαάκ, πρόσθεσε άλλα 17 παρόμοιας φύσης. Τρεις επίσκοποι αντιπροσώπευσαν τον Ιωάννη. Οι εν Χριστώ αδελφοί τους έσπασαν στο ξύλο και πέρασαν στο λαιμό του ενός μια αλυσίδα - που προοριζόταν για τον Ιωάννη. Τελικά ο Ιωάννης καθαιρέθηκε, τον έσυραν νύχτα σε ένα πλοίο, όμως την επόμενη μέρα τον αποκατέστησαν στο αξίωμά του - ο Θεόφιλος εξαφανίστηκε από την Κωνσταντινούπολη μαζί με τους οπαδούς του - και ο ταπεινωμένος επανήλθε θριαμβευτικά, μόνο και μόνο για να εξοριστεί στη συνέχεια (τον αντιπαθούσε η αυτοκράτειρα Ευδοξία) και να πεθάνει στην εξορία, τρία χρόνια αργότερα…Όταν πέθανε ο Ιωάννης, ο Θεόφιλος δεν δίστασε να κυκλοφορήσει έναν λίβελο εναντίον του, στον οποίο ο ηττημένος ανταγωνιστής του παρουσιάζεται ως Read the rest of this entry »
Οι συγγραφείς των κειμένων της Καινής Διαθήκης (Παύλος, Ιωάννης, Πέτρος κλπ) ανήκουν όλοι στην εβραϊκή παράδοση, είναι πιστοί του Γιαχβέ, του μοναδικού Θεού - άρα είναι εξαρχής αρνητικά τοποθετημένοι εναντίον της ειδωλολατρίας. Δεν πρόκειται για μια απλή αντιπάθεια, στην πραγματικότητα είναι ένα βαθύ μίσος, που έχει τις ρίζες του στην απόλυτη απέχθεια του Γιαχβέ προς οτιδήποτε αμφισβητεί την μοναδικότητά του - αποτέλεσμα και αυτό της πολιτικής βούλησης (και ανάγκης) του σκληροτράχηλου Εβραϊκού έθνους για επιβίωση και επιβολή.
Σημειώνει ο Η. Πετρόπουλος (1): Η Αποκάλυψη (οι Αποκαλύψεις), τα πρωταρχικά Ευαγγέλια (αργότερα τα χώρισαν σε νόμιμα και σε απόκρυφα), οι επιστολές των αποστόλων (ιδίως του Παύλου) απευθυνόντουσαν στους εβραίους της Διασποράς, μόνον στους εβραίους. Βέβαια, μες στις επιστολές του Παύλου αναφέρονται, πεντέξι φορές, οι Έλληνες (δηλαδή οι ειδωλολάτρες), αλλά αυτό δεν αλλάζει τις διαπιστώσεις. Read the rest of this entry »
Οι γυναίκες
Παρόλο που πολλοί χριστιανοί ηγέτες θα προτιμούσαν να ζουν σε απολειστικά ανδρικό περιβάλλον, ήταν υποχρεωμένοι να διαχειρίζονται και το δύσκολο από κάθε άποψη θέμα της ύπαρξης των γυναικών. Ο Πέτρος μας άφησε μια απλή παραίνεση, στα πλαίσια της απλής εβραϊκής του παράδοσης (1): Ομοίως αι γυναίκες υποτασσόμεναι τοις ιδίοις ανδράσιν (…). Ο Παύλος όμως αφιέρωσε πολλές παραγράφους από τις επιστολές του στις γυναίκες, δηλαδή στη συμπεριφορά που οφείλουν να τηρούν οι γυναίκες μέσα στις εκκλησίες και τις κοινότητες, προκειμένου να μην παραβιάζουν το θέλημα του Θεού.
Γράφει προς τους Κορίνθιους (2): Ανήρ μεν γαρ ουκ οφείλει κατακαλύπτεσθαι την κεφαλήν, εικών και δόξα Θεού υπάρχων’ γυνή δε δόξα ανδρός εστιν. Ου γαρ εστιν ανήρ εκ γυναικός, αλλά γυνή εξ ανδρός’ και γαρ ουκ εκτίσθη ανήρ δια την γυναίκα, αλλά η γυνή δια τον άνδρα. (…) Εν υμίν αυτοίς κρίνατε’ πρέπον εστί γυναίκα Read the rest of this entry »
Ο Ιησούς δεν απέφυγε να διατυπώσει ορισμένες προφητείες, τις οποίες καταγράφουν οι Ευαγγελιστές. Κεντρικό θέμα, η επικείμενη έλευση της βασιλείας, κατ’ αρχήν στο Ευαγγέλιο του Μάρκου (1): Και έλεγεν αυτοίς’ αμήν λέγω υμίν ότι εισί τινες των ώδε εστηκότων, οίτινες ου μη γεύσωνται θανάτου έως αν είδωσι την βασιλείαν του Θεού εληλυθυίαν εν δυνάμει.
Και στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου (2): αμήν λέγω υμίν, εισί τινες των ώδε εστηκότων, οίτινες ου μη γεύσωνται θανάτου έως αν είδωσι τον υιόν του ανθρώπου ερχόμενον εν τη βασιλεία αυτού. Και σε άλλο σημείο: αμήν λέγω υμίν ότι ήξει πάντα ταύτα επί την γενεάν ταύτην. Read the rest of this entry »
Το βιβλίο με το οποίο συμπληρώνεται η Kαινή Διαθήκη είναι η Αποκάλυψις, γραμμένη (υποτίθεται) από τον ευαγγελιστή Ιωάννη. Από το μακροσκελές αυτό κείμενο απουσιάζει παντελώς η λέξη αγάπη, δεν υπάρχει ούτε δείγμα πνεύματος καταλαγής, συγχωρήσεως, ελέους. Αντιθέτως υπερεκχειλίζει ο θάνατος, το αίμα, το μίσος, ο φόβος, οι απειλές, τα βασανιστήρια, ο πόνος, η εκδίκηση, ο απόλυτος σαδισμός - και κυριαρχεί η άρρωστη, παραληρηματική, τερατολόγος φαντασία, αναμεμειγμένη με αναφορές σε εντελώς επίκαιρες διαμάχες των αλληλομισούμενουν σεχτών (αιρέσεων), που ταλάνιζαν τις πρωτοχριστιανικές κοινότητες.
Η Αποκάλυψις του Ιωάννη κραυγάζει, ως ξένο σώμα, μέσα στην Καινή Διαθήκη. Ακόμα δεν έχω καταλάβει τι διάβολο ζητάει αυτό το κείμενο μες στην Καινή Διαθήκη, γράφει ο Η. Πετρόπουλος (Ιωάννου Αποκάλυψις. 3η εκδ, ΝΕΦΕΛΗ, Αθήνα 1991, σελ. 9 - 10. Read the rest of this entry »
(Lucas Cranach, ο νεότερος: Ο Χριστός και η μοιχαλίδα)
Ο Ιωάννης περιγράφει σε τέσσερα κεφάλαια (ζ’, η, θ’ & ι’) με συναρπαστικό τρόπο και εκπληκτικά ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες, όσα συνέβησαν στα Ιεροσόλυμα κατά την εορτή της σκηνοπηγίας. Παρόλο που δεν αποφεύγει ούτε εδώ τους σχοινοτενείς μονολόγους με τις συνεχείς επαναλήψεις, καθώς το συνηθίζει, το σύνολο του κειμένου δίνει ανάγλυφα το κλίμα και τις απόψεις που επικρατούσαν σχετικά με τον Ιησού ανάμεσα στους συγγενείς του, τα πλήθη και την ηγέτιδα ομάδα των Ιουδαίων.
Η αφήγηση ξεκινά με τους αδελφούς του Ιησού, οι οποίοι δεν επίστευαν σ’ αυτόν, να τον προκαλούν να ανέβει στα Ιεροσόλυμα για να παρουσιάσει εκεί τα έργα του, γιατί ουδείς γαρ εν κρυπτώ τι ποιεί ει και ζητεί αυτός εν παρρησία είναι. Ει και ταύτα ποιείς, φανέρωσον σεαυτόν τω κόσμω (ζ’ 4). Ο Ιησούς αρνείται, δηλώνοντας ότι ο καιρός ο εμός ούπω πάρεστιν (ζ’ 6) ωστόσο ανεβαίνει κι αυτός στη γιορτή, αλλά στα κρυφά. Στα Ιεροσόλυμα οι όχλοι τον αναζητούν, εντελώς διχασμένοι: οι μεν πιστεύουν ότι είναι αγαθός, οι άλλοι ότι είναι λαοπλάνος.
Read the rest of this entry »
Το ποστάκι (ανεβασμένο στις 30 Οκτωβρίου) ζωήρεψε αναπάντεχα, χάρη στον Γιάννη, οπότε το ξαναφέρνω μπροστά.
*
Ο χριστιανισμός, λέει (1), ανέστησε τον Ελληνισμό και του έδωσε άλλα χίλια χρόνια ιστορίας στην πρωτοπορία του πολιτισμού.
Η πόλη Γάζα υπάρχει ακόμα, στην Παλαιστίνη. Είναι μια από τις αρχαιότερες πόλεις του κόσμου, η πόλη όπου ο Σαμψών γκρέμισε τον ναό του θεού Δαγών, των Φιλισταίων. Βρίσκεται ογδόντα πέντε χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Ιερουσαλήμ, τρεις μέρες με τα πόδια, χτισμένη πάνω σε λόφο, πέντε χιλιόμετρα από τη Μεσόγειο, σταυροδρόμι προς την Αίγυπτο, τη Βαβυλώνα και την Ευρώπη. Παρήγαγε περίφημο κρασί, που εξήγαγε σ’ όλον τον αρχαίο κόσμο, αλλά και το ομώνυμο λεπτό ύφασμα, που το φτιάχνανε στα εργαστήρια με μετάξι, λινό, μαλλί ή βαμβάκι. Την πολιόρκησε ο Αλέξανδρος για δυο μήνες, τραυματίστηκε μάλιστα σοβαρά από βέλος των αμυνομένων. Όταν την κατέλαβε, τον Νοέμβριο του 332 πΧ, εξαγριωμένος την ισοπέδωσε. Η Γάζα ανοικοδομήθηκε, ήρθε στα πράγματα η Ρώμη και ακολούθησε η Κωνσταντινούπολη. Στο μεταξύ η πόλις υπήρξε σπουδαίο κέντρο ελληνικής παιδείας, ως τον έκτο αιώνα ακόμα λειτουργούσαν περίφημες σχολές ρητορικής και φιλοσοφίας…
Όσα θα ακολουθήσουν προέρχονται αποκλειστικά από ίδια αρχαία πηγή, το έργο του Διακόνου Μάρκου (2) Βίος του αγίου Πορφυρίου, επισκόπου Γάζης.
*
Ο Ιησούς περί πίστεως και προσευχής (1): Και αποκριθείς ο Ιησούς λέγει αυτοίς’ έχετε πίστιν Θεού. Αμήν γαρ λέγω υμίν ότι ος αν είπει τω όρει τούτω, άρθητι και βλήθητι εις την θάλασσαν, και μη διακριθή εν τη καρδία αυτού, αλλά πιστεύση ότι ά λέγει γίνεται, έστι αυτώ ό αν είπη. Δια τούτο λέγω υμίν, πάντα όσα αν προσευχόμενοι αιτείσθε, πιστεύετε ότι λαμβάνετε και έσται υμίν. Και όταν στήκεται προσευχόμενοι, αφίετε ει τι έχετε κατά τινός, ίνα και ο πατήρ ημών ο εν τοις ουρανοίς αφήσει τα παραπτώματα υμών. Ει δε υμείς ουκ αφίετε, ουδέ ο πατήρ υμών αφήσει τα παραπτώματα υμών.
Το πρώτο ενδιαφέρον σημείο είναι η απόδοση στην προσευχή υπερφυσικών, μαγικών δυνατοτήτων - οι οποίες ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα. Ωστόσο, η σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στον προσευχόμενο και τον Θεό, επιτρέπει στον πρώτο να αυξήσει (ή και να πολλαπλασιάσει) τις τακτικές του δυνατότητες. Αυτή η απλή και Read the rest of this entry »
Ο Ιωάννης αφηγείται τη συνάντηση του Ιησού με κάποιους Έλληνες, από αυτούς που ανέβαιναν για να προσκυνήσουν (;!) στα Ιεροσόλυμα (Ιωαν. ΙΒ’ 20-23). Ουδείς εκ των τριών υπολοίπων Ευαγγελιστών θεωρεί το περιστατικό ως αρκετά αξιόλογο ώστε να το καταγράψει. Ίσως, πάλι, ο Ιωάννης παρακινήθηκε στην περιγραφή (ή την επινόηση) του συμβάντος επειδή έγραψε το Ευαγγέλιό του σε μια εποχή που οι εξ Ιουδαίων χριστιανοί αντιδρούσαν με δυσφορία επειδή γινόντουσαν δεκτοί στην Εκκλησία Έλληνες, και μάλιστα άνευ περιτομής. Δυστυχώς, ο Ιωάννης παραλείπει το πιο ουσιαστικό και ενδιαφέρον, να μας πληροφορήσει δηλαδή τι είπαν οι Έλληνες στον Ιησού και τι τους απάντησε εκείνος. Περιορίζεται να μας ενημερώσει λεπτομερώς για τα διαδικαστικά, ότι δηλαδή απευθύνθηκαν στον Φίλιππο, αυτός στον Ανδρέα -και οι δύο μαζί στον Ιησού και καταλήγει: ο δε Ιησούς απεκρίνατο αυτοίς λέγων’ ελήλυθεν η ώρα ίνα δοξασθή ο υιός του ανθρώπου.
Το εδάφιο αυτό έρχεται, ωστόσο, σε απόλυτη αντίθεση με εκείνο του Ματθαίου (Ματθ. Read the rest of this entry »
Το κήρυγμα του Ιησού που καταγράφουν τα τρία Ευαγγέλια περιλαμβάνει αρκετές παραβολές, δηλαδή σύντομες αλληγορικές αφηγήσεις διδακτικού χαρακτήρα. Ο Ιωάννης, ο οποίος φαίνεται ότι βάζει στο στόμα του Ιησού το δικό του κήρυγμα, δεν καταγράφει καμία παραβολή -εκτός αν θεωρήσουμε ως τέτοια την αφήγηση περί του καλού ποιμένος - όπως και κανένα περιστατικό με εκβολή δαιμονίων[1]. Το σώμα των παραβολών βρίσκεται στα Ευαγγέλια του Ματθαίου και του Λουκά. Ο Ματθαίος καταγράφει τις παραβολές του σπορέως, του κόκκου σινάπεως, του ποιμένος, του βασιλέως και του κακού χρεώστη, του ιδιοκτήτη αμπελώνος και των εργατών, το περιστατικό με τη συκιά, των δύο υιών του αμπελουργού, του αμπελουργού και των κακών δούλων, των γάμων, του δούλου, των δέκα παρθένων και των ταλάντων. Ο Λουκάς διηγείται τις παραβολές των ασκών και του οίνου, της οικίας σε πέτρα και της οικίας σε άμμο, του σπορέως, του καλού σαμαρείτη, του πλουσίου, της συκιάς στον αμπελώνα, του καλού ποιμένος, του ασώτου, του οικονόμου, του πλουσίου και του Λαζάρου -και των ταλάντων.
Οι παραβολές δεν παρουσιάζουν το παραμικρό φιλοσοφικό ενδιαφέρον. Όπως και το υπόλοιπο κείμενο των Ευαγγελίων, δεν ασχολούνται ποτέ με κάποιο μεγάλο οντολογικό ζήτημα, δεν θέτουν κανένα ερώτημα για την ύπαρξη, το είναι, την ελευθερία, την ουσία των όντων, το σύμπαν, τη φύση, την ιδιαιτερότητα του ανθρώπου, την ψυχή, τη συνείδηση, τη φαινομενικότητα, το τραγικό και το παράλογο, το κάλλος, τις θεσμίσεις και τη θεατρικότητα του βίου, τη δικαιοσύνη, την ιστορία, την έρευνα, την έκφραση και τις διαφυγές του ανθρώπου - δεν ασχολούνται σοβαρά ούτε καν με το θάνατο και την αιώνια ζωή, ούτε με τη σχέση καλού και κακού, το αγαθόν και την αμαρτία (στα θέματα αυτά περιορίζονται σε αφελείς γενικότητες και κοινοτoπίες). Τα αντικείμενά τους υποστηρίζουν την ίδια απλοϊκή υπόθεση: η αμαρτία καταδικάζει τον άνθρωπο, ο Read the rest of this entry »
(Σκάλα Συκαμιάς: Η Παναγιά η Γοργόνα, του Μυριβήλη, έξω και μέσα)
*
Ο Ι. Ρωμανίδης εκφράζει την αυθεντική ορθόδοξη θέση σε ό,τι αφορά τις εβραϊκές ρίζες του Ιησού: Με μοναδικήν εξαίρεσιν του Αυγουστίνου, οι Πατέρες υποστηρίζουν ότι ο Ιησούς Χριστός, προ της γεννήσεώς του από την Παρθένον Θεοτόκον (…) είναι Αυτός, ο Οποίος απεκάλυψεν «Εν Εαυτώ» τον Θεόν εις τους Πατριάρχας και Προφήτας της Παλαιάς Διαθήκης (…) Δια τους Πατέρας των Συνόδων το δόγμα της Αγίας Τριάδος ήτο ταυτόν με τας εμφανίσεις του Χριστού, του ασάρκου λόγου, εις τους προφήτας και (του ιδίου Λόγου) με την ανθρωπίνην φύσιν Του εις τους αποστόλους.
Υπάρχουν πολλοί Έλληνες ορθόδοξοι, που προδήλως θαυμάζουν και προσλαμβάνουν την ελληνική κληρονομιά, κρατώντας από την ιουδαϊκή πηγή μόνο την σωτηριολογική παράμετρο, τον Ιησού, αποκαθαρμένον δεόντως (και αυθαιρέτως!) από τις εβραϊκές του καταβολές… Ταυτόχρονα ενσωματώνουν ό,τι τους ταιριάζει από τον αρχαίο ελληνισμό. Read the rest of this entry »
Μέσα στα Ευαγγέλια περιέχονται πολλές αφηγήσεις για τις σχέσεις που ανάπτυσσε ο Ιησούς με τους μαθητές του, αλλά και το πλήθος. Οι αφηγήσεις αυτές είναι πολύ χρήσιμες, καθώς από την προσεκτική ανάγνωσή τους προκύπτει ανάγλυφη η εικόνα εκείνης της εποχής -και των προσώπων που πρωταγωνιστούν.
Όταν, για παράδειγμα, ο Ιησούς επισκέφτηκε ως ραββί τη Ναζαρέτ, οι πατριώτες του δεν του επιφύλαξαν θερμή υποδοχή. Σημειώνει ο Μάρκος[1]: Έλεγε δε αυτοίς ο Ιησούς ότι ουκ έστι προφήτης άτιμος ει μη εν τη πατρίδι αυτού και εν τοις συγγενέσι και εν τη οικία αυτού. Και ουκ ηδύνατο εκεί ουδεμίαν δύναμιν ποιήσαι, ει μη ολίγοις αρρώστοις επιθείς τας χείρας εθεράπευσε. Από την περικοπή αυτή προκύπτει σαφώς ότι ούτε καν οι οικείοι του Ιησού καλοδέχτηκαν το κήρυγμά του, γεγονός που τον λύπησε - μάλλον τον εξόργισε. Ενδιαφέρον όμως έχει και η πληροφορία ότι, σε αυτό το αρνητικό περιβάλλον, δεν μπόρεσε ο Ιησούς να πραγματοποιήσει τη συνήθη θαυματοποιία. Προφανώς επειδή οι συμπατριώτες του, που τον γνώριζαν από παιδί, δεν ήταν δεκτικοί στην αποδοχή της νέας του ιδιότητας, του προφήτη. Ο Ματθαίος προσθέτει μερικές επιπλέον πινελιές[2]: Ουχ ούτος εστιν ο του τέκτονος υιός; Ουχί η μήτηρ αυτού λέγεται Μαριάμ και οι αδελφοί αυτού Ιάκωβος και Ιωσής και Σίμων και Ιούδας; Και αι αδελφαί αυτού ουχί πάσαι προς ημάς εισί; Πόθεν ουν τούτω ταύτα πάντα; Και ουκ εποίησεν εκεί δυνάμεις πολλάς δια την απιστίαν αυτών. Από το απόσπασμα αβίαστα προκύπτει ότι οι κάτοικοι της Ναζαρέτ δεν θεωρούσαν τα πολλά αδέρφια και τις αδελφές του Ιησού ετεροθαλή (τουλάχιστον όχι όλα) ούτε τον Ιησού μοναχοπαίδι της Μαριάμ -πολύ περισσότερο δεν θεωρούσαν τη Μαριάμ παρθένο[3]. Αν γνώριζαν κάτι τέτοιο, η αντιμετώπιση του Ιησού θα ήταν, προφανώς, διαφορετική.
Οι μαθητές του Ιησού εξακολουθούσαν να είναι απλοί άνθρωποι -και να σκέφτονται απλοϊκά. Ο Μάρκος[4], αναφέρει ένα σπαρταριστό περιστατικό, όπου οι Ιάκωβος και Read the rest of this entry »
…φώναζε έντρομος ο γλυκύτατος Θανάσης Βέγγος, σε μια από τις ταινίες του, προσπαθώντας μάταια να αποφύγει τις κακοτοπιές - σατιρίζοντας θαυμάσια, μάλλον χωρίς να το επιδιώκει, μιαν ακόμα ευγενή παράδοση της καθ’ ημάς Ανατολής και της Ορθοδοξίας.
Η πάλη με τα δαιμόνια συνιστά κεντρικό θέμα των Ευαγγελίων, πλην Ιωάννη. Αρχαίες μαγικές πρακτικές συνεχίζουν να εφαρμόζονται κατά συρροήν, καθώς η ύπαρξη και η δράση δαιμονίων θεωρείται αυτονόητη. Ο Ιησούς εκβάλλει επανηλειμμένως δαιμόνια από δαιμονιζομένους, οι οποίοι φαίνεται ότι αφθονούσαν τότε σε εκείνα τα μέρη της Ιουδαίας και της Γαλιλαίας (όπως συμβαίνει και σήμερα, δυστυχώς…)
Οι τρεις Ευαγγελιστές αναδεικνύουν την ενασχόληση περί των δαιμονίων, σε κορυφαίο θέμα της θαυματουργικής δράσης του Ιησού. Κάποιες φορές, μάλιστα, οι αφηγήσεις περιέχουν γκροτέσκα στοιχεία, όπως στην περίπτωση των δαιμονίων που εκβληθέντα από τους ξενιστές τους εισήλθαν κατόπιν διαπραγματεύσεων με τον Ιησού σε Read the rest of this entry »
Είναι ά-παι-χτοι και επινοητικότατοι οι βαθμοφόροι της Εκκλησίας, όταν θέλουν να βγάλουν ο ένας το μάτι του άλλου! Διάλειμμα από τις εκλογές, για να δείτε ποιοί είναι οι τελευταίοι Ευρωπαίοι που θυμούνται τον μακαρίτη τον Μάο και γιατί:
http://www.enet.gr/online/online_text/c=110,id=33433168
Δείτε κι αυτό, ως υπόδειγμα αδελφοσύνης και ηπιότητας των ρασοφόρων:
Ένα μάλλον ασύνηθες θέμα για ορθόδοξη εκκλησιαστική εικονογράφηση. Εκείνο που το κάνει πραγματικά …ανεπανάληπτο, είναι το αριστερό χέρι της Εύας. Δείτε τη λεπτομέρεια, στη μεγάλη εικόνα. Είναι η πρώτη φορά που είδα ολόσωμο, ειρηνικό γυμνό, σε ορθόδοξο ναό. Αν εξαιρέσουμε, βέβαια, τις συνηθισμένες σαδιστικές απεικονίσεις των αμαρτωλών, σε θέματα “Κόλασης”. Από ναϊδριο, σε μοναστήρι της Λέσβου.
- Δαιμόνιον, δαιμόνιον έχεις, δυστυχής, τη είπε. Καλά το είπες και μόνη σου’ ή μάλλον το δαιμόνιον είπεν αφ’ εαυτού το όνομά του.
Και εγερθείς εξήγαγε το ευχολόγιον εκ του κόλπου του και ήρχισε να αναγιγνώσκη υπέρ την κεφαλήν αυτής τους εξορκισμούς του Μεγάλου Βασιλείου: «Επιτιμά σοι Κύριος, διάβολε, του εξελθείν εκ του πλάσματος τούτου. Ναι, Κύριε, απέλασον απ’ αυτής παν πονηρόν και ακάθαρτον πνεύμα εμφωλεύον αυτής τη καρδία’ πνεύμα πλάνης, πνεύμα υπερηφανείας, απιστίας, ακηδίας, ειδωλολατρίας, πνεύμα πορνείας, μοιχείας, λαγνείας, ασωτίας, ασελγείας και πάσης ακαθαρσίας…»
Τα επιβλητικά και μυστηριώδη ταύτα λόγια εβόμβουν ως ήχος προσβάλλων τα ώτα πυρέσσοντος εις τας ακοάς της Αγάπης. Ησθάνετο το «πονηρόν και ακάθαρτον πνεύμα» ασπαίρον και φρυάττον εντός της. Επεθύμη να διαμαρτυρηθεί και δεν ηδύνατο. Άλλοτε μεν επεθύμει να ασπασθεί την χείρα του γηραιού μοναχού, άλλοτε δε της ήρχετο να τον αρπάση εκ του γενείου και να τον αποβάλλη εκ του κελίου της (…)
Ο ιερεύς εν τούτοις εξηκολούθησεν την ανάγνωσιν των εξορκισμών. «Και ποίησον Read the rest of this entry »
Οι λεγόμενες Καθολικές Επιστολές, αλλά και μεγάλο μέρος των επιστολών του Παύλου, έχουν ως κύριο θέμα τους τις ενδοεκκλησιαστικές διαμάχες, τουτέστιν την καταπολέμηση των αιρέσεων της εποχής. Προξενεί εντύπωση, πόσο γρήγορα πρόκαναν οι πρωτοχριστιανικές σέχτες να γίνουν μαλλιά - κουβάρια, τα οποία άλλωστε ουδέποτε, έως του νυν, μπήκαν σε τάξη: Η πραγματική ιστορία του χριστιανισμού είναι κατά κύριο λόγο η ιστορία των αιρέσεων που ο ίδιος παρήγαγε - και οι οποίες ταλαιπώρησαν επί αιώνες την ανθρωπότητα, και αξακολουθούν να την ταλαιπωρούν[1].












