Μακρόνησος. Κάποτε λεγόταν Ελένη νήσος

Όταν ο Πάρις έκλεψε την Ελένη, οι φυγάδες σταμάτησαν στο νησί αυτό, να πάρουν μιαν ανάσα. Εκείνα τα χρόνια δεν ήταν ακατοίκητο. Στο νησί υπάρχει εγκατάσταση της νεότερης νεολιθικής περιόδου (5η Χιλιετία π.Χ.) Έχουν βρεθεί αρχαία ερείπια, τεμάχια κιόνων και κρηπιδώματα μεγάλου αρχαίου κτίσματος. Εκτός αυτών στο νησί υπάρχουν δύο μικροί ναΐσκοι, του Αγίου Γεωργίου και της Θεοτόκου, που κτίσθηκαν πάνω σε θεμέλια αρχαίων κτιρίων (πιθανώς αρχαίων ναών).

Κατά τη διάρκεια του Βαλκανικού πολέμου (1912-13) στη Μακρόνησο είχε μεταφερθεί μεγάλος αριθμός Τούρκων αιχμαλώτων, που έζησαν εκεί μέχρι την υπογραφή ειρήνης οπότε και μετακινήθηκαν στη Τουρκία. Πολλοί έμειναν για πάντα στο νησί.

Σε ποιον θάνατο πήγες; Περνούσε αεράκι από εκεί;

Είδα την νέα ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Ψυχή βαθιά» στην αβάν πρεμιέρ. Στην ταινία που γυρίστηκε  στον Απόσκεπο Καστοριάς, ο σκηνοθέτης ξετυλίγει την ιστορία δυο αδερφών, που η τύχη τους μοιράζεται: ο ένας πολεμά με τον Εθνικό Στρατό και ο άλλος με τους αντάρτες. Αυτά τα δύο νέα παιδιά, 15 και 17 ετών, τσοπανόπουλα,  έχουν επιστρατευτεί χωρίς τη θέλησή τους, και από τις δύο πλευρές, ακριβώς επειδή ξέρουν τα τοπικά μονοπάτια.
Έστησα αυτί μετά τη λήξη της προβολής ν’ ακούσω πως φάνηκε στους θεατές. Πολλούς τους άκουσα έκπληκτους να την ψιλοφτύνουν γιατί κατά τη γνώμη τους θα έπρεπε να υπάρχει πιο ξεκάθαρη θέση του σκηνοθέτη. Ευτυχώς όμως διαπιστώνω ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι ηλικίας 30-40+ βλέπουν σινεμά για τις ιστορίες που αφηγείται και δίνουν όλο και μεγαλύτερη σημασία στον τρόπο αφήγησης και σκηνοθεσίας παρά σε συμπεράσματα και μηνύματα.

Μια άσκηση αναλογιών

Έχει τελειώσει μια πολύ μεγάλη συζήτηση ανάμεσα στον καπετάνιο Ερμή και το νεαρό φοιτητή Κίμωνα σχετικά με τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο. Ο Ερμής, λίγο πριν επιβιβαστεί στο αεροπλάνο, δίνει στον Κίμωνα ένα σημείωμα με παραπομπές σε κάποια χωρία του Θουκυδίδη. Αυτά που ακολουθούν.

(ΒΙΒΛΙΟ Γ’)

70. Οι Κορίνθιοι απελευθέρωσαν όσους Κερκυραίους κρατούσαν αιχμαλώτους – από τις ναυμαχίες περί την Επίδαμνο. Οι αιχμάλωτοι επαναπατρίστηκαν – και τότε άρχισε ο εμφύλιος. Το πρόσχημα της απελευθέρωσης ήταν η εγγυοδοσία οκτακοσίων ταλάντων, η αλήθεια όμως ήταν πως οι αιχμάλωτοι πείστηκαν να κάνουν το νησί τους σύμμαχο της Κορίνθου. Άρχισαν λοιπόν τη μυστική ζύμωση πιάνοντας έναν έναν τους συμπολίτες, για να αποσπάσουν την Κέρκυρα από την Αθηναϊκή συμμαχία. Φτάνουν τότε στο νησί δυο καράβια με πρέσβεις από Αθήνα και Κόρινθο, γίνεται δημόσια συζήτηση και ψηφίζουν οι Κερκυραίοι να παραμείνουν σύμμαχοι των Αθηναίων κατά την ήδη ισχύουσα συνθήκη – να είναι όμως φίλοι και με τους Πελοποννησίους, όπως συνέβαινε στο παρελθόν.

Ο Άρης Βελουχιώτης και οι Άγγλοι της SOE

Από όσα περιέχονται στο αφιέρωμα της εφημερίδας «ΕΘΝΟΣ»  στις 8 τελευταίες μέρες του Άρη, δυο πράγματα δεν είχα δει (ή δεν είχα προσέξει)  ως τώρα: Ένα πραγματικά εντυπωσιακό κείμενο του Βελουχιώτη, τη διακήρυξη στο λαό του Μωριά, με ημερομηνία 16/5/44, και την πληροφορία ότι οι Άγγλοι συζητούσαν και σχεδίαζαν επιχείρηση εξόντωσής του, ενώ συγκέντρωναν στοιχεία για να τον δικάσουν ως εγκληματία πολέμου!

Στο κείμενο του ιστορικού Παναγιώτη Δημητράκη αναφέρεται:

Το 2005 αποχαρακτηρίστηκε στα βρετανικά εθνικά αρχεία ο φάκελος HS9/1524//3 που είχε συντάξει η SOE (Special Operations Executive) για τον Βελουχιώτη και τις δραστηριότητές του.

Από εκεί μαθαίνουμε ότι πριν την απελευθέρωση, τον Ιούνιο του 1944, οι επιτελείς της SOE εξέταζαν το ενδεχόμενο οργάνωσης μυστικής επιχείρησης εξόντωσης του Βελουχιώτη!

Στο απόρρητο σημείωμα της Δύναμης 133 της SOE της 29^ης Ιουνίου 1944 με τον τίτλο “Disposal of Aris Velouhiotis” (Απαλλαγή από τον Άρη Βελουχιώτη) αναφερόταν ότι και στο παρελθόν είχε εξεταστεί μια πιθανή επιχείρηση εξόντωσης του επικεφαλής της 3^ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ.

(3^η Μεραρχία = ο ΕΛΑΣ Πελοποννήσου)

Ο Οδυσσέας του Έβρου

«Δεν πρέπει να συγχέουμε την ζωτική ανάγκη να μάθουμε και να αποδεχθούμε κάποτε την αλήθεια, με τις ξεπερασμένες άλλωστε πολιτικές σκοπιμότητες. Δηλαδή ξεπερασμένες για μένα, φοβάμαι όχι για τα κόμματα… Όσα σου είπα ως τώρα είναι προφανές ότι αποτελούν μονάχα την κορυφή του παγόβουνου… Κάτω από την επιφάνεια είναι πολύ πιθανό ότι κρύβονται πολύ περισσότερα και χειρότερα εγκλήματα. Προς το παρόν δεν υπάρχει ψύχραιμη και αντικειμενική ιστορική έρευνα. Κάποια μέρα όμως, θα γίνει κι αυτό και θα αποκτήσουμε μια εποπτική εικόνα εκείνης της εποχής. Δε μου λες, είδες την ταινία του Κόπολα ‘Αποκάλυψη τώρα’;»

Τον κοίταξα ξαφνιασμένος και έγνεψα πως την είχα δει.

«Μπορείς να μου κάνεις μια πολύ σύντομη περίληψη του σεναρίου;»

«Ναι… Η αμερικάνικη στρατιωτική διοίκηση καλεί έναν λοχαγό που βρίσκεται στα όρια της κατάρρευσης μετά από τις εμπειρίες του στο Βιετνάμ και του αναθέτει μια παράξενη, ειδική αποστολή: Πρέπει να βρει έναν συνταγματάρχη, τον οποίον παίζει εκπληκτικά ο Μάρλον Μπράντο, στα σύνορα με την Καμπότζη και να τον εξοντώσει, επειδή δεν υπακούει πλέον στις διαταγές του επιτελείου και κάνει τον πόλεμο με τους δικούς του όρους. Μετά από μια επική και επικίνδυνη διαδρομή ανάστροφα στο μεγάλο ποτάμι, ο λοχαγός καταφέρνει και τον βρίσκει. Ο συνταγματάρχης

Ποιος ευθύνεται για το Δεκέμβρη του ‘44 και τον Εμφύλιο;

Ανήκω στη γενιά των κομμουνιστών που πλήρωσαν το λογαριασμό χωρίς ποτέ να τον ελέγξουν.

(Τάκης Λαζαρίδης)

Θα ήθελα να παρουσιάσω στους φίλους που ενδιαφέρονται για το θέμα μια ιδιαίτερη άποψη. Πρόκειται για εκείνη του Τάκη Λαζαρίδη, όπως περιέχεται στο βιβλίο του ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι. Θα το βρείτε ολόκληρο στο διαδίκτυο, εδώ: http://www.scribd.com/doc/11837318/-

(Α’ Εκδ. Πελασγός, 2003. Στο διαδίκτυο υπάρχει η Δ’ έκδοση)

Θέλω να ξεκαθαρίσω ότι στο ποστ δεν παρεμβάλω δικές μου απόψεις, επιφυλασσόμενος για τα σχόλια. Έχω την ευθύνη για τους τίτλους που χωρίζουν το κείμενο, αλλά όλα τα υπόλοιπα είναι του Τ. Λαζαρίδη.

Κατά λάθος ή εφαρμόζοντας πιστά μια πολιτική που υπαγόρευαν άλλοι;

(…) Αργότερα, στην κατοχή, το 1944, το ΚΚΕ είναι πανίσχυρο. Ελέγχει και καθοδηγεί την Εθνική Αντίσταση, κυριαρχεί σ’ ολόκληρη τη χώρα, ουσιαστικά έχει στα χέρια του την εξουσία. Κι όμως οι ηγέτες του, εντελώς ανεξήγητα, υπογράφουν τις συμφωνίες του Λιβάνου και της Καζέρτας με τις οποίες ουσιαστικά υπογράφουν την καταδίκη τους, παραχωρούν την εξουσία στους αντιπάλους. Γιατί; Τόσο ανίκανοι και ηλίθιοι ήσαν; Και ξαφνικά, το Δεκέμβρη, κάνουν στροφή 180 μοιρών. Σε μια κρίσιμη φάση του Β’ παγκοσμίου πολέμου κι ενώ η γερμανική αντεπίθεση στις Αρδέννες απειλούσε ολόκληρο το συμμαχικό μέτωπο, οι ηγέτες του Κ.Κ. κάνουν το μεγάλο βήμα: Αποφασίζουν την ένοπλη σύγκρουση, αποφασίζουν να αναμετρηθούν με την Βρετανική Αυτοκρατορία. Και πάλι ένα πελώριο «Γιατί» αιωρείται αναπάντητο.

Δυο διαφορετικές ματιές στον Εμφύλιο: Στάθης Καλύβας και Γιώργος Μαργαρίτης

Η καλύβα παρουσιάζει τα δύο κείμενα, όπως δημοσιεύτηκαν στην «Καθημερινή» της 8^ης Φεβρουαρίου 2009. Με στόχο τον εμπλουτισμό του δικού μας προβληματισμού (και της συζήτησης) για τα γεγονότα εκείνης της περιόδου.

*

Συστηματική αναπαραγωγή μύθων που έχουν απαξιωθεί επιστημονικά

Του Σταθη Ν. Καλυβα*

Η επιστημονική μελέτη της δεκαετίας ‘40 μπορεί να ξεκίνησε αργά, έχει όμως κάνει τεράστια άλματα. Ας εξετάσουμε τα τρία σημαντικότερα.

Η γυναίκα που πέθανε δυο φορές

Το διάβασα το καλοκαίρι, στην Κεφαλλονιά. Μονορούφι, όπως γίνεται κάθε φορά που θα ανοίξω ένα συναρπαστικό βιβλίο. Το συγκεκριμένο, το τελευταίο μυθιστόρημα του Μάνου Ελευθερίου, δεν το βρήκα συναρπαστικό επειδή μου άρεσε η γραφή του, αλλά για το θέμα του.

Η ηθοποιός Ελένη Παπαδάκη, ερωμένη του κατοχικού πρωθυπουργού Ιωάννη Ράλλη, σωτήρας πολλών συλληφθέντων από τους Γερμανούς, τριάντα έξι ετών, όμορφη γυναίκα, συλλαμβάνεται στις 21 Δεκεμβρίου 1944, ώρα 5.30′ το απόγευμα, από άνδρες της πολιτοφυλακής Πατησίων. Το ίδιο βράδυ, γύρω στις μία, εκτελείται. Ήταν, ίσως, το πιο διάσημο θύμα του ΚΚΕ κατά τα Δεκεμβριανά – και οι νικητές εκμεταλλεύτηκαν την δολοφονία της, για προπαγανδιστικούς λόγους. Τόσο έντονα, που μερικά χρόνια αργότερα ο ίδιος ο Νίκος Ζαχαριάδης αναγκάστηκε να παραδεχτεί ότι η δολοφονία της ήταν ανοησία (στο βιβλίο, σελ. 61-2). Η Ελένη Παπαδάκη είχε ήδη περάσει στην περιοχή του μύθου.

Έρχεται τώρα ο μυθιστοριογράφος και μας λέει, όχι, η σφαίρα πέρασε ξυστά από το κεφάλι της Καλλιτέχνιδος – κι αυτή επέζησε, σε μια ζωή χωρίς επίγνωση. Και υπάρχουν δυο γηραιές κυρίες, που

Δημοσκόπηση για τον Εμφύλιο!

Έγινε – και προκύπτουν εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία, με σημαντικότερο, κατά την άποψή μου το εξής:  

• Ενώ ο Εμφύλιος προσδιορίζεται χρονικά από το 1946 έως το 1949, οι ερωτώμενοι υποδεικνύουν ως πρωταγωνιστές του τον Άρη Βελουχιώτη (σκοτώθηκε τον Ιούνιο του 1945) και το Ναπολέοντα Ζέρβα (ο οποίος δεν είχε ουσιαστικό ρόλο μετά το 1945). Έτσι, το συλλογικό υποσυνείδητο προσδιορίζει με σαφήνεια αυτό που ορισμένοι ιδεοληπτικοί επιμένουν να μην το αποδέχονται: ο Εμφύλιος άρχισε μέσα στην κατοχή, πολύ πριν από το 1946.  

Πηγή (και λεπτομέρειες) εδώ:

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100002_08/02/2009_302419

Τα εισαγωγικά γύρω από μια λέξη

Ήθελα να γράψω ένα ποστάκι για ένα βιβλίο, που χρησιμοποιεί τη λέξη χωρίς εισαγωγικά:

Στη βιβλιοθήκη μου είχα κι ένα άλλο, που μιλάει για το «παιδομάζωμα» – σε εισαγωγικά:

Με μια πρώτη ματιά θα πει κανείς ότι πρόκειται για δυο βιβλία (δυο προσεγγίσεις) που δεν έχουν την παραμικρή επαφή. Κι όμως, όποιος τα διαβάσει θα επισημάνει εύκολα δυο χαρακτηριστικές αναλογίες: