Το βιβλίο Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού και το Αντίβαρο

  1. Πρόκειται για ένα κακό βιβλίο – ακατάλληλο για παιδιά της Στ’ Δημοτικού. Παρέχει ένα πλήθος πληροφορίες και γνώσεις εντελώς τηλεγραφικά, δηλαδή με τρόπο πρόσφορο μόνο για παπαγαλία. Το πλήθος των συνοδών φωτογραφιών, αποσπασμάτων από κείμενα κλπ δε βελτιώνει καθόλου την κατάσταση – πολλές φορές τη χειροτερεύει. Ελάχιστα θέματα αναλύονται με στοιχειώδη επάρκεια και απλότητα, ώστε να γίνουν κατανοητά από παιδιά 11 χρονών, που τα ακούνε για πρώτη φορά.
  2. Παρ’ όλο που ο σχεδιασμός των ενοτήτων είναι ενδιαφέρων (δε μπορώ να ξέρω και πόσο λειτουργικός είναι, για τη συγκεκριμένη ηλικία – αλλά νομίζω πως βρίσκεται στον αέρα, καθώς είναι αδύνατον για τα παιδιά να κατανοήσουν το βασικό υλικό που παρατίθεται) πολλές φορές διακρίνεται η τσαπατσουλιά και η βιασύνη: λάθος ημερομηνίες αλλά και λάθη νοηματικά. Για τέτοιου είδους έκδοση, δε νομίζω να είναι συγχωρητέα – όταν μάλιστα έχει εμπλακεί μια ολόκληρη ομάδα συγγραφέων + η επιμελήτρια, προς αξιοποίηση του χρήματος της Ε.Ε (κατά 80%).
  3. Υπάρχουν πολλές εντελώς ακατανόητες επιλογές στη παρουσίαση. Δεν είναι δυνατό, για παράδειγμα, να αναφέρεται κάποιος Α. Διάκος και όχι ο Αθανάσιος Διάκος, σε παιδιά που διδάσκονται για πρώτη φορά τη νεότερη ελληνική ιστορία και μαθαίνουν τους πρωταγωνιστές της.
  4. Η επιλογή των συγγραφέων να παρουσιάσουν ισότιμα τη συμβολή των γυναικών στην ιστορική εξέλιξη, οδηγεί σε γκροτέσκες (για να μην πω ανόητες) επιλογές. Κι όχι γιατί δεν υπάρχουν γυναίκες που πρωταγωνίστησαν στην Μεγάλη Επανάσταση και αργότερα. Τι ήταν δηλαδή οι Ναουσαίες αρχόντισσες που τις έχτισαν ζωντανές οι Οθωμανοί στη Θεσσαλονίκη, οι Μανιάτισσες που απέτρεψαν την απόβαση των Αιγυπτίων του Ιμπραήμ όσο να φτάσουν οι άντρες τους και να τους πετάξουν στη θάλασσα, οι Ηπειρώτισσες που ανέβαζαν στην πλάτη τα πυρομαχικά στην πρώτη γραμμή, το χειμώνα του ’40-‘41; Δε λέω, καλή, καλλίστη η Καλλιρόη Παρέν, αλλά μη χάνουμε εντελώς το μέτρο…
  5. Πηγή όσων προβλημάτων ανέφερα είναι η επιδίωξη της πολιτικής ορθότητας. Μόνο που αυτό επιχειρείται στου κασίδη το κεφάλι – και χωρίς έρμα. Εξηγούμαι: αν οι συγγραφείς του βιβλίου συμφωνούν με την κυρίαρχη γραμμή Παπαρρηγόπουλου (τρισχιλιετής αδιάκοπη ιστορική παρουσία των Ελλήνων) και τον ελληνοχριστιανισμό ως τη βασική υπαρκτική συνιστώσα του νέου ελληνισμού, τότε δεν έκαναν καθόλου καλά τη δουλειά τους, καθώς υπονομεύουν καίρια και τους δύο αυτούς ζωτικούς μύθους. Αν πάλι δεν συμφωνούν (όπως διαφαίνεται) τότε κακώς, κάκιστα ανέλαβαν και ολοκλήρωσαν τη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου: οι οδηγίες του αναλυτικού προγράμματος είναι κομμένες και ραμμένες πάνω στους συγκεκριμένους μύθους – και οι συγγραφείς επιδιώκουν να υπηρετήσουν ταυτόχρονα δυο αλληλοαποκλειόμενες εκδοχές: αυτή της παραγγελίας και αυτή της δικής τους οπτικής. Με τραγικά αποτελέσματα, όπως είναι αναμενόμενο.
  6. Συνακόλουθο αξεπέραστο πρόβλημα της επιδιωκόμενης πολιτικής ορθότητας είναι η αντικατάσταση του παθιασμένου (και βλακώδους) εθνικισμού του παρελθόντος, με έναν εξίσου παθιασμένο (και βλακώδη) κοσμοπολιτισμό. Η ιστορία της σχέσης Ελλήνων – Οθωμανών (και Τούρκων) γράφεται με τη λογική υψηλόβαθμου γραφειοκράτη του ΟΗΕ. Πρόσχημα, η ανάδειξη της αλήθειας. Είναι, ωστόσο, δεδομένο ότι κανένας δε μπορεί να περιγράψει αντικειμενικά (= με απόλυτη αλήθεια) ένα σύστημα του οποίου δεν είναι εξωτερικός παρατηρητής, αλλά οργανικό στοιχείο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η επιδιωκόμενη αντικειμενικότητα στην εξιστόρηση ατυχεί κατ’ εξακολούθηση και σε τραγικό βαθμό, καθώς ως αληθή θεωρούνται παραθέματα που ευνοούν τη στρατευμένη ιστοριογραφία του τουρκικού κράτους. Κορυφαίο δείγμα, η αποκάθαρση / ανύψωση / δικαίωση της Οθωμανικής εξουσίας, μέσα από επιλεγμένα εξόφθαλμα μονομερή και λανθασμένα αποσπάσματα πρωτογενών πηγών.
  7. Το κείμενο του Αντίβαρου είναι ένα κείμενο που δεν θα υπέγραφα ποτέ – και θα εξηγήσω γιατί. Πρώτα πρώτα οι συντάκτες του κειμένου καταστροφολογούν ασύστολα. Έστω και αν πρόκειται για ένα βιβλίο χωρίς έρμα (όπως υπέδειξα στα σημεία 5 & 6) η κριτική στάση απέναντι σ’ αυτό δε μπορεί να μεταβληθεί σε ένα παρανοϊκό κυνήγι μαγισσών. Τι διεθνείς συνομωσίες και τι πληρωμένες πένες στην υπηρεσία της παγκοσμιοποίησης / των Αμερικάνων / της ξεπουλημένης ελληνικής αστικής τάξης κλπ υπονοούνται στην πρώτη κιόλας παράγραφο, δεν περιγράφεται. Όλα αυτά είναι κουραφέξαλα. Μπορεί κανείς να διαφωνεί (και να το τεκμηριώνει) αλλά το να αποδίδει δόλιους και σκοτεινούς ανθελληνικούς σκοπούς στην ομάδα των συγγραφέων του βιβλίου πάει πολύ…
  8. Ωστόσο, σε πολλά επιμέρους σημεία, η κριτική /καταγγελία του κειμένου είναι εύστοχη. Την ευστοχία αυτή, ατυχώς, υπονομεύει το εθνικό (εθνικιστικό, για να το λέμε σωστά) πάθος, το οποίο οδηγεί στη λογική του μαύρου / άσπρου, χωρίς δυνατότητα παρουσίας κανενός ενδιάμεσου χρώματος.
  9. Πολύ ενδιαφέροντα είναι όσα καταγγέλλεται ότι απέκρυψαν οι συγγραφείς του βιβλίου, όπως η γενοκτονία των ποντίων, ή ότι αλλοιώνουν, όπως την καταστροφή της Σμύρνης, ή το ΟΧΙ του 1940. Σε πολλά από όσα καταμαρτυρούν, οι συντάκτες του κειμένου έχουν δίκιο. Σε ορισμένα είναι εντελώς λάθος – πχ σχετικά με την επιλογή της 25ης Μαρτίου ως μέρα του ξεσηκωμού. Τα χειρότερα σημεία του κειμένου είναι εκείνα που υποστηρίζουν ότι υποβαθμίζεται ο ρόλος της Εκκλησίας και στα χρόνια της δουλείας και κατά την επανάσταση: Εδώ κάνουν κυριολεκτικά το μαύρο άσπρο!
  10. Το κείμενο του Αντίβαρου είναι ένα κείμενο γεμάτο εθνικισμό και λάθη. Ακριβώς όπως και το βιβλίο που κριτικάρει – από την ανάποδη! Το να υπογράφει κανείς ένα τέτοιο κείμενο είναι δικαίωμά του. Υπό την προϋπόθεση ότι έχει διαβάσει προσεκτικά το βιβλίο ιστορίας της Στ’ Δημοτικού. Και, επιπλέον, ότι όντως συμφωνεί με όσα ανιστόρητα (βλ. σημείο 9) το κείμενο αυτό περιέχει. Θέλω να πιστεύω ότι κάποιοι από τους υπογράψαντες (που γνωρίζω προσωπικά και εκτιμώ) είναι σε θέση να αντιληφθούν ότι η σύμμειξη αληθειών και ψευδολογημάτων δεν εξαγνίζει τα ψευδολογήματα… Ούτε ο σκοπός (= να αποσυρθεί το βιβλίο) αγιάζει τα μέσα (= η υπογραφή / σύμπλευση παρέα με τα ποικίλα φυντάνια της καθαρόαιμης και της πασοκικής δεξιάς, της χούντας, της χουντίζουσας αναρχικής Ορθοδοξίας κλπ τα οποία, φυσικά, έσπευσαν…)
  11. Επιλογικά, είναι καλό να προσέχουμε που βάζουμε την υπογραφή μας και το τσουτσούνι μας… Επίσης, καλό είναι να σκεφτόμαστε ανεξάρτητα: το γεγονός ότι τα εθνίκια έβαλαν στο μάτι μια συγκεκριμένη οπτική της ιστορίας, δε σημαίνει ότι αυτόματα αυτή η οπτική είναι καλή και αξίζει να την υποστηρίξουμε. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όποιος επιλέγει κάποια πλευρά, πατάει είτε στο σάπιο σανίδι του εθνικισμού, είτε στο εξίσου σάπιο της πολιτικής ορθότητας. Το βιβλίο πρέπει να γραφτεί εξαρχής, αλλά όχι σύμφωνα με τα γούστα των υπογραφόντων το κείμενο του Αντίβαρου!