Ο δίσκος ξεκινάει με ένα μικρό αριστούργημα, ένα μελαγχολικό, αργό ζεϊμπέκικο, την Αργώ. Ο Άλκης Αλκαίος, που υπογράφει τους στίχους όλων των τραγουδιών, στις καλύτερες στιγμές του – κι ο Μανώλης Μητσιάς με λιτότητα και ωριμότητα μας κοινωνεί το ανθρώπινο δράμα, όπως γράφεται στου ονείρου τα γυρίσματα, ως τη συμφιλίωση και τη μετατροπή της ήττας σε …ισοπαλία. Η Αργώ απαιτεί μονάχη της ένα ποστ – στιχουργικά είναι ένα πολυεπίπεδο ποίημα, το οποίο πίσω από την απλή μουσική του Θάνου Μικρούτσικου, συνομιλεί με τη δεύτερη ζωή (των ονείρων) και την καθοριστική της σημασία στο να γίνεται υποφερτή η ζωή έξω απ’ αυτά. Στο τέλος,

Πάμε στον κόσμο υπέροχα μονάχοι

Μ’ ένα παλιό τραγούδι χαρωπό

Το τραγουδάνε οι θαλασσομάχοι

Και λέει στο γλυκό του το σκοπό

Πως μάταιο ταξίδι δεν υπάρχει


Το δεύτερο τραγούδι, της θάλασσας τα μάγια, χασάπικο – επίσης υπέροχο. Ποιος άλλαξε του χρόνου τη ροή, ποιος έλυσε της θάλασσας τα μάγια, μη μου αρνηθείς αυτή την εκδρομή, κι ας είναι να γυρίσουμε ναυάγια… Δεν το παλεύουν όλοι με τον ίδιο τρόπο – άλλος γυρεύει βάλσαμο κι άλλος πληγή, είν’ οι αλήθειες όσοι οι άνθρωποι στη Γη…

Το δεύτερο ζεϊμπέκικο του δίσκου, κούκος μονός σ’ ένα ταμπλό, είναι γρήγορο και χορεύεται εξίσου θαυμάσια με την Αργώ. Πυκνός λόγος, ερωτικός προς όλα, που γίνεται λυγμός στο εκπληκτικό ρεφραίν:

Δώσ’ μου το ρίγος το παλιό

Δίχως καμώματα

Κι αν θα ‘μαι λίγος θα χαθώ

Τα ξημερώματα

Και για όσους μπορούν να το αποκρυπτογραφήσουν,

Ξενυχτισμένες διαδρομές που πήγαν άδικα

Για να χαθούν στα ρετιρέ και στα τρελάδικα…

Χαλαρώνουμε μουσικά με το επόμενο τραγούδι (πυραμίδες) – όχι όμως και στιχουργικά:

Άσε άλυτο το γρίφο

Και μην το παιδεύεις φως μου

Πως θ’ αντέξεις δίχως μύθο

Την αλήθεια αυτού του κόσμου…

Ακολουθεί το θαυμάσιο μπλουζίστικο ωροσκόπιο – this is on my sideRolling Stones, με το Χρήστο Θηβαίο και τους στίχους που τα λένε όλα, για μια ολόκληρη γενιά:

Μην πεις ποτέ πως όλα ήτανε μια πλάνη

Περιπλανήθηκα μαζί σου και μου φτάνει

Βάλε σημάδια μες τη νύχτα μη χαθείς

Είναι πιο εύκολο να κλαις παρά να ζεις

Έλεγες «αύριο θα ΄ναι ο κόσμος φωτεινός»

Έλεγα «είναι με το μέρος μας ο χρόνος»

Δεν είν’ ο χρόνος με το μέρος κανενός

Τις συμπληγάδες του περνά καθένας μόνος

Οι ευχάριστες εκπλήξεις δε σταματούν: παντομίμα – με προμετωπίδα τη φράση του Θ. Αγγελόπουλου με ποιες λέξεις –κλειδιά θ’ ανοίξουμε την πόρτα σ’ ένα καινούριο συλλογικό όνειρο. Τυπικός Μικρούτσικος, τραγουδά τους εκπληκτικούς στίχους του Αλκαίου:

Οι νεράιδες στο ποτάμι

Λούζουν τα μαλλιά

Κι άμα λένε να τους μιλήσεις

Χάνεις τη μιλιά

Όποιες λέξεις κι αν διαλέξεις

Τ’ όνειρο το καις

Μίλα τους με παντομίμα

Και με μουσικές

Αυτό είναι όλο – αλλά δε χρειάζεται τίποτα περισσότερο…

Καπάκι, το πανέμορφο blues on the road. Σα να λέμε περπατάμε ρωτώντας… Ένας κόσμος με αντιφάσεις και μέσα σ΄ αυτές ο τραγουδιστής, πολύπλαγκτος, ταξιδεμένος, νικημένος αλλά ζωντανός και ζόρικος ακόμα, εξακολουθεί πεισματικά να θέλει το ταξίδι:

Δεν έχω τόπο

Εσύ ο τόπος μου κι ο χρόνος

Δεν έχω τρόπο

Ο μόνος δρόμος είν’ ο δρόμος

Όχι, δεν υπάρχει πλέον Ιθάκη. Ιθάκη υπήρχε στους περασμένους, μακρινούς καιρούς, τους απονήρευτους και ελπιδοφόρους – όχι πια.


Ο Θάνος Μικρούτσικος τραγουδά στης γοργόνας το φτερό, με υπότιτλο το μυστικό μπάρκο του Ν.Κ. – δηλαδή του Νίκου Καββαδία.
Ακούγεται, δε σχολιάζεται… Το λατρεύεις – ή το προσπερνάς αδιάφορα. Ανάλογα με την προπαίδειά σου στον πόνο και την απόγνωση του ταξιδιού.


Και μετά, ο Μανώλης Μητσιάς στο μπλουζ ο υπνοβάτης. Τυπικός Αλκαίος – τυπικός Μικρούτσικος. Καλό,
αλλά όχι σαν τα άλλα που ακούστηκαν ως τώρα. Κι ο λόγος: περιέργως, δεν παντρεύονται τέλεια λόγος και μουσική!


Αν με θυμάσαι θα ‘ρχομαι στον ύπνο σου τα βράδια

Να σου ξεπλένω με φιλιά τα μάτια απ’ τα σκοτάδια

Ε, βέβαια, πανέμορφος στίχος. Από το τραγούδι το ραβδί και το κλειδί, που τραγουδά ο Μανώλης Μητσιάς. Κι αυτό ωραίο τραγούδι, ζεϊμπέκικο.


Κι άλλο ζεϊμπέκικο – τα 9/8 έχουν την τιμητική τους στο δίσκο: χάρτινη ζωή. Και πάλι ο Αλκαίος γράφει μοναδικούς στίχους:

Καρφώνω λέξεις στο χαρτί κι απ’ το χαρτί γλιστράνε

Το νόημα που ΄χει πια χαθεί να ψάξω μου ζητάνε

Σαν ένα φιλμ που πήρε φως όλα τα περασμένα

Κι εγώ ζητώ στα σκοτεινά του κόσμου τα κρυμμένα


Το τελευταίο ζεϊμπέκικο είναι στου Αδάμ την εξορία – το τραγουδάει κι αυτό ο Μανώλης Μητσιάς. Έχει έναν εκπληκτικό στίχο,

Ντέρτια μονά

Διπλά ποτά

Και τρίδιπλα τσιγάρα

Πίνεις εσύ κι εγώ μεθώ

Σκοντάφτεις και παραπατώ

Στου κόσμου την αντάρα,

αλλά, κατά τη γνώμη μου είναι το πιο αδύνατο τραγούδι της συλλογής.

Τελευταίο το γνωστό Σιντάρτα, τραγουδισμένο από τον συνθέτη – απλά υπεράνω κριτικής. Κι αυτό, ή το λατρεύεις – ή το αγνοείς απολύτως…

*

Ο δίσκος υπέροχα μονάχοι είναι ο καλύτερος δίσκος του Θάνου Μικρούτσικου στο τραγούδι, εδώ και πολλά χρόνια κι ο λόγος είναι, χωρίς αμφιβολία, οι καταπληκτικοί στίχοι του Άλκη Αλκαίου – που κάνει τη διαφορά: είναι μακράν ο σημαντικότερος στιχουργός του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού και με την τελευταία δουλειά του το αποδεικνύει ακόμα μια φορά. Έτυχε να τα ακούσουμε τα τραγούδια, για πρώτη φορά, μια παρέα. Άλλος χόρεψε, άλλος συγκινήθηκε, άλλος θυμήθηκε το Μητσιά στα 1966 στη μπουάτ Σκαμνιά στη Ροτόντα, άλλος έδινε παραγγελιές για βάλτο πάλι αυτό! Τραγούδια που θα μείνουν κλασσικά και θα τα ακούμε μετά από πολλά χρόνια.