Εν κάλλει γυναικός πολλοί επλανήθησαν και εκ τούτου φιλία ως πυρ ανακαίεται

(Σοφία Σειράχ, Θ 8 )

Αν η φιλία γίνεται παρανάλωμα κάθε φορά που εμφανίζεται ο έρωτας, είναι γιατί η γυναίκα συνιστά ενδογενή τρέλα, παραλήρημα της επιθυμίας και κακό αγιάζι στα φυλλοκάρδια, ενώ η φιλία παραμένει τερπνό πάρεργο της ψυχής

(Κωστής Παπαγιώργης, τα μυστικά της συμπάθειας, Καστανιώτης, σελ. 88)

Είμαστε φίλοι και δεν αξίζει

μία γυναίκα να μας χωρίζει

(Ρεμπέτικο τραγούδι)

*

Ο παλαιός της Μέσης Ανατολής, αλλά και ο Παπαγιώργης, απαξιώνουν εντελώς την αντρική φιλία, όταν αυτή έρχεται αντιμέτωπη με το πυρ (ή το κακό αγιάζι) του έρωτα για μια γυναίκα.

Δεν είμαι σε θέση να το αμφισβητήσω με πειστικότητα – γνωρίζω, άλλωστε, παραδείγματα φίλων που έγιναν μπίλιες, σε τέτοιες ανάποδες καταστάσεις. Για την ακρίβεια, επειδή ο ένας επιθύμησε σφόδρα τη γυναίκα του άλλου και εκείνη ανταποκρίθηκε. Χωρίς αυτή τη μικρή λεπτομέρεια, την συγκατάθεση της γυναίκας, δεν υπάρχει θέμα.

Αλλά, σε καμιά περίπτωση δε φταίει η γυναίκα. Γιατί όταν η γυναίκα ανταποκρίνεται στην παράνομη ερωτική επιθυμία, αυτό κατά βάθος σημαίνει ότι ο θεσμικός της έρωτας είναι ανεπαρκής. Και ο ανεπαρκής πάντοτε χάνει, δεδομένου ότι στο ερωτικό παιχνίδι δε συμμετέχει ως συστατικό η έννοια του ελέους.

Τις απαισιόδοξες διαπιστώσεις για την αντρική φιλία (αλήθεια, είναι πράγματι τερπνό πάρεργο της ψυχής και τίποτε περισσότερο;) έρχεται να αμφισβητήσει η λαϊκή αντίληψη, όπως την εκφράζει το ρεμπέτικο. Το οποίο δηλώνει απερίφραστα πως η αντρική φιλία είναι πάνω από τη διαμάχη για μια γυναίκα, άρα κάτι πραγματικά στέρεο.

Όσο στέρεα μπορούν να είναι τα ανθρώπινα.

Advertisements