Στην «Ε» είδα μια συνέντευξη του Βασίλη Αλεξάκη, με τον τίτλο του ποστ, εκτός από το ερωτηματικό. Ενδιαφέρουσα, γιατί στο νέο βιβλίο του ασχολείται ακριβώς με τη σχέση της νέας ελληνικότητας με τον αρχαίο ελληνικό κόσμο και το χριστιανισμό:

http://www.enet.gr/online/online_text/c=113,id=89694136

Υποκύπτω στον πειρασμό να σχολιάσω στη συνέχεια μερικές από τις θέσεις που διατυπώνει ο Βασίλης Αλεξάκης

*

Η τραγωδία μας είναι ότι η Ελλάδα έχει αποκοπεί από την αρχαιότητα. Υπάρχει μια αγεφύρωτη ρωγμή ανάμεσα στην αρχαιότητα και στον χριστιανικό πολιτισμό. Η σημερινή Ελλάδα είναι προϊόν του τελευταίου.

Δεν πρόκειται για καμιά αυθεντική τραγωδία. Τραγωδία γίνεται από τη στιγμή που η σφοδρή επιθυμία (= να είμαστε απευθείας και εξ αίματος κληρονόμοι του αρχαίου ελληνικού κόσμου) μετατρέπεται σε «αλήθεια» και αρχίζει να παράγει πολιτικά και κοινωνικά αποτελέσματα.

Το θέμα μου είναι το κενό 13 αιώνων πνευματικής γραφής από τον 5ο αιώνα, που έκλεισε ο Ιουστινιανός τη Σχολή Φιλοσοφίας της Αθήνας, μέχρι την Επανάσταση του ’21

Είναι ακριβής η επισήμανση ότι ο αρχαίος ελληνικός κόσμος απεβίωσε οριστικά και ολοσχερώς τον έκτο (και όχι τον πέμπτο) αιώνα. Από κει και πέρα, ξεκινάνε οι παρεξηγήσεις. Είναι πραγματικά περίεργο, ας πούμε, να μη θεωρείται ως ελληνική (νέο-ελληνική, για την ακρίβεια) η γραπτή παραγωγή του Πλήθωνα Γεμιστού (14ος αιώνας). Μετά την κατάκτηση της Πόλης από τους σταυροφόρους το 1204, δημιουργήθηκε ολόκληρη σειρά νεο-ελληνικών κρατικών δομών (Νίκαια, Τραπεζούντα, Ήπειρος, Μυστράς) ενώ ξεπήδησε σε πολύ περισσότερες περιοχές η νέα ελληνικότητα (ο πρόδρομος αυτής που υπάρχει σήμερα) κάτω από την αδήριτη ανάγκη για επιβίωση, που δημιουργούσαν οι κοσμογονικές πολιτικές εξελίξεις (απειλές από Ανατολή, Δύση και Βορρά) για τους ελληνόφωνους και Ορθόδοξους (τύποις, αλλά με τεράστια πολιτική σημασία) πληθυσμούς της καταρρέουσας Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Ο αρχαίος ελληνικός κόσμος ήταν πράγματι μια βασική αναφορά για την ανάδειξη της νέας ελληνικότητας, αλλά όχι η σημαντικότερη, καθώς στη συνταγή για τη δημιουργία της νέας ελληνικής συνείδησης συμμετείχαν πολλά ακόμα συστατικά.

Η επανάσταση του 1821 δε θα γινόταν ποτέ, αν δεν είχαν προηγηθεί οι έξι αιώνες, από τον δέκατο τρίτο έως και τον δέκατο όγδοο, κατά τους οποίους σφυρηλατήθηκε (με μεγάλες αντιθέσεις και παλινωδίες) η φαντασιακή κοινότητα των (νεο) Ελλήνων.

Και μετά, πρόσφατα, ήρθε εκείνη η σχολή που υποστηρίζει ότι οι φαντασιακές κοινότητες (όπως η ελληνική) δημιουργήθηκαν μόλις στις αρχές του 19ου αιώνα. Αλλά αυτό δε λέει με τον τρόπο του και ο Αλεξάκης;

Μόνο που στην περίπτωση αυτή γίνεται ακόμα περισσότερο ακατανόητος ο χαρακτηρισμός «τραγωδία» για τη δήθεν αποκοπή των σύγχρονων Ελλήνων από την αρχαιότητα.

Και, το κυριότερο: η ανάδειξη της νέας ελληνικότητας πραγματοποιήθηκε παρά τη λυσσώδη αντίδραση του θεσμικού χριστιανισμού: ο πλέον αδυσώπητος αντίπαλός της, για σειρά αιώνων, ήταν το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης. Ώσπου, αρχίζοντας από το 1821, οι επαναστατημένοι Έλληνες κατάφεραν να απαλλαγούν από τους Οθωμανούς, μουσουλμάνους και Ορθοδόξους. Όχι εντελώς, βέβαια…

Συνεπώς, η σημερινή Ελλάδα όχι μόνο δεν είναι προϊόν του χριστιανισμού, αλλά αντίθετα είναι σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της (πολιτικής) αντίθεσης με το χριστιανισμό. Ασχέτως αν οι Έλληνες εξακολούν πάντοτε να σταυροκοπιούνται!

Advertisements