Ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο ζουν σε παράγκες, οι περισσότεροι από αυτούς σε άθλιες συνθήκες. Ο αριθμός τους προβλέπεται να μεγαλώσει – σε λίγα χρόνια θα είναι 1,4 δισεκατομμύρια. Όλοι αυτοί είναι μακριά; Σχεδόν… Γιατί έχουμε κι εμείς στην πλούσια Ελλάδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης τις παραγκουπόλεις μας. Μια από αυτές είναι ο καταυλισμός των Ρομά στην Περαία.

Ο καταυλισμός δεν είμαι μεγάλος: 44 οικογένειες, 400 άτομα περίπου μένουν μόνιμα – περιστασιακά ο πληθυσμός αυξάνει (μέχρι 1000 άτομα, λένε) γιατί ο χώρος χρησιμοποιείται από περαστικούς Ρομά, αναλόγως με τις ανάγκες του εμπορίου.

Αλλά οι περαστικοί είναι περαστικοί – ας μείνουμε προς το παρόν στους μόνιμους.

Ο καταυλισμός μιλάει από μόνος του: υπάρχει φτώχεια, υπάρχει στέρηση, υπάρχουν βασικές ανάγκες ακάλυπτες, αλλά δεν υπάρχει εξαθλίωση. Αντίθετα, όποιος μιλήσει με τους γείτονές μας Ρομά θα διαπιστώσει ότι πρόκειται για χαμογελαστούς και αξιοπρεπείς ανθρώπους.

Ασχολούνται, σχεδόν όλοι, με την «ανακύκλωση» (το λένε  οι ίδιοι). Είναι δηλαδή παλιατζήδες: καθαρίζουν σπίτια και αυλές από παλιές συσκευές – και από ο,τιδήποτε έχει μέταλλο. Με το χαρτί δεν ασχολούνται, γιατί έχει πολύ χαμηλή ανταλλακτική αξία. Δε δουλεύουν μόνο στην περιοχή μας, αλλά σε όλους τους γύρω νομούς. Έχουν αγροτικά, άδειες οδήγησης, ΑΦΜ – και η Τροχαία τους ταράζει στις κλήσεις. Τα παιδιά τους όταν μεγαλώσουν πάνε στο στρατό. Σχεδόν όλοι οι ενήλικες Ρομά είναι αγράμματοι – για τις γυναίκες δεν το συζητάμε καν.

Αυτές τις μέρες γίνεται μια διπλή προσπάθεια, με πρωτοβουλία του ΕΠΣΕ: από τη μια να λυθεί το πρόβλημα της πρόσβασης  στη στοιχειώδη εκπαίδευση και από την άλλη να πιεστεί ο δήμος Θερμαϊκού ώστε να εντάξει στα δημοτολόγιά του τους Ρομά της περιοχής. Για το πρώτο (εκπαίδευση) ο Παναγιώτης Δημητράς από το «Παρατηρητήριο» σημειώνει με αξιοζήλευτη λιτότητα, στη σελίδα του στο facebook:

Σημαντική σύσκεψη υπό Θάλεια Δραγώνα με συμμετοχή ΕΠΣΕ και Προέδρου Ρομά Περαίας σήμερα. στην Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης στη Θεσσαλονίκη για την πρόσβαση των παιδιών Ρομά στα σχολεία. Με εξαίρεση τον εκπρόσωπο του Δημάρχου υπήρξε θετική προσέγγιση και βούληση για την αντιμετώπιση κάθε προβλήματος. Θετική η στάση των Συλλογών Γονέων. Αναμένεται πια μόνο το μεταφορικό μέσο από τη Νομαρχία την άλλη εβδομάδα.

Η κοινωνία της Περαίας, δηλαδή οι εκπαιδευτικοί και οι σύλλογοι γονέων, φαίνεται ότι είναι ευνοϊκά διακείμενοι και περιμένουν τα παιδιά των Ρομά στα σχολεία: ήδη έχει γίνει η κατανομή τους, ετοιμάζονται προπαρασκευαστικές τάξεις υποδοχής κλπ. Πρόκειται για 15 παιδιά προσχολικής και 31  παιδιά σχολικής ηλικίας. Μελανό σημείο παραμένει η σταθερά αρνητική στάση του δήμου, η οποία συνοψίζεται στο «μαζέψτε τα,  φύγετε από την περιοχή μας – και πηγαίνετε όπου θέλετε».
Αλλά η στάση του δήμου (και του νέου δήμου, σε λίγους μήνες) είναι σημείο –κλειδί. Γιατί το βασικότερο πρόβλημα είναι να χωροθετηθεί μια δημοτική έκταση, είτε (κατά προτίμηση) στο σημείο που βρίσκεται τώρα ο καταυλισμός είτε σε άλλο (πχ στα Λιβαδίκια, ένα χιλιόμετρο περίπου μακρύτερα)   στην οποία θα φτιαχτεί ένας μόνιμος καταυλισμός για τους Ρομά της Περαίας, στα όρια του οποίου θα λειτουργεί  και ένα κάμπινγκ (ας πούμε) για τους διερχόμενους Ρομά.

Ο δήμος Θερμαϊκού έχει το πλεονέκτημα ότι διαθέτει  τις κατάλληλες εκτάσεις, οι οποίες μπορούν να χρησιμεύσουν για τη δημιουργία ενός σύγχρονου καταυλισμού. Το κόστος για τις απαραίτητες υποδομές (σχεδιασμός δρόμων και κοινόχρηστων χώρων, υδροδότηση, παροχή ηλεκτρικού κλπ) είναι χαμηλό –και στο σύνολό του μπορεί να καλυφθεί από προγράμματα που ήδη υφίστανται.

Από το δήμο όμως πρέπει να έχουμε πολύ περισσότερες απαιτήσεις: επειδή οι ανάγκες είναι μεγάλες και σύνθετες (σκεφτείτε, πέρα από το θέμα της εκπαίδευσης των παιδιών, τα προβλήματα της   πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, της οδοντιατρικής πρόληψης και περίθαλψης, τον  οικογενειακό προγραμματισμό, τον αναλφαβητισμό των ενηλίκων – κι αυτά δεν είναι τα μόνα που υπάρχουν)  χρειάζεται ο δήμος να δημιουργήσει ένα γραφείο (δεν είναι κάτι πρωτοφανές, το έχουν κάνει πριν χρόνια στη Μενεμένη) το οποίο θα διευκολύνει την πρόσβαση των Ρομά στις δημοτικές και τις δημόσιες υπηρεσίες και θα συντονίζει τις ΜΚΟ και τους εθελοντές, που θα ήθελαν να βοηθήσουν.

Επειδή είμαστε σε προεκλογική περίοδο, αυτά τα θέματα μπορούν να τεθούν σε όλους όσους φιλοδοξούν να διοικήσουν το νέο Καλλικρατικό δήμο Θερμαϊκού. Και η δημόσια και καθαρή τοποθέτησή τους  μπορεί να είναι σημαντικό κριτήριο για την ψήφο των πολιτών, στις κάλπες της 7ης Νοεμβρίου.

*

Η φωτογραφία είναι του Ανδρέα Β. Μόλις έφτασαν τα αυτοκίνητα με τους ανθρώπους του «Παρατηρητηρίου» και τους εθελοντές στον καταυλισμό, την περασμένη Τρίτη, ο Βασιλάκης σκαρφάλωσε στο αυτοκίνητο του Ανδρέα, εν κινήσει, φωνάζοντας «εσύ θα μας πας σκολείο»;