Του Μιχάλη Μιχελή

Τρία πράγματα σου έρχονται στο νου, όταν σκέφτεσαι την Υεμένη.

  • Τα εξωτικά τοπία της άγριας ομορφιάς.

Απόκρημνα βουνά. Πράσινες κοιλάδες. Τροπικές παραλίες και απέραντες ερήμους. Μια φύση, λες και βγήκε από ντεκόρ κινηματογραφικής ταινίας του Ιντιάνα Τζόουνς ή μάλλον του Παζολίνι, που επέλεξε να γυρίσει εκεί, τις «Χίλιες και μία νύχτες».

  • Την αρχιτεκτονική, με τα σχήματα και χρώματα, αυτά που χαρακτηρίζουν την ομορφιά και την αρμονία της αραβικής φαντασίας.

Σπίτια άσπρα, άλλα στο χρώμα της ώχρας και μερικά χρωματιστά. Φτιαγμένα από πυλό, άχυρο, κλαδιά δέντρων, πέτρες, χοντρό αλάτι, τριμμένο χαλίκι (λάβας), ανακατεμένο με κιμωλία και άμμο. Αριστουργήματα οικολογικής κατασκευής, που αντέχουν στο χρόνο.

  • Την μόκα, τον δυνατό καφέ της φανταστικής γεύσης, που απ’ αυτόν τον τόπο ξεκίνησε η καλλιέργεια και η διάδοσή του, σ’ όλο τον κόσμο.

Κι αντί λοιπόν να βρεις αυτόν τον καρπό να ευωδιάζει παντού, από τα σουκ (στενοσόκακα) ως στα φτωχοκαπηλειά, βλέπεις τους άνδρες ακούραστα να μασουλάνε το κατ.

Με μια μπάλα αυτού του χόρτου στο στόμα όλη μέρα, με φουσκωμένο το μάγουλο, το σώμα καταλαγιάζει, τα μάτια χαμηλώνουν και υπνωτίζονται σε ξωτικά ταξίδια του μυαλού…

Όλα κυλούν αργά, νωχελικά, χαλαρά. Εδώ είναι που κολλάει το δικό μας «αραχτοί»! Η «Ευδαίμων Αραβία», όπως την αποκαλούσαν οι αρχαίοι Έλληνες, χαρακτηρίζει σε γενικές γραμμές αυτόν τον κατά τ’ άλλα ευγενικό λαό, που σου χαμογελά κι ας είναι ‘κείνη την ώρα «αλλού».

Η ατραξιόν είναι τα μαχαίρια. Καλοφτιαγμένα, περίτεχνα, κοσμήματα της λαϊκής τέχνης, που είναι πολύτιμο στολίδι στο σπίτι, στην επίσημη έξοδο, ένας συμβολικός τρόπος, που επιδεικνύεται ο ανδρισμός. Ένας ανδρισμός όμως περίεργος, που σε παραξενεύει όταν βλέπεις άνδρες (ακόμα και στρατιώτες), να περπατάνε κρατημένοι χεράκι χεράκι, χωρίς να τρέχει τίποτε. Είναι κι αυτό ένα έθιμο, όπως πολλά άλλα σε τούτο τον τόπο, που ο άνδρας με την γυναίκα, δεν μιλιούνται ποτέ στο δρόμο.

Οι γυναίκες σχεδόν όλη μέρα είναι κλεισμένες στο σπίτι. Φορούν μαύρες κελεμπίες, από την κορυφή μέχρι τα νύχια, που τις λένε  «σαρφάζ» και η κοινωνική τους ζωή είναι ανύπαρκτη. Απαγορεύεται να δουλεύουν σε εξωτερική απασχόληση, ασχολούνται με το νοικοκυριό και με την ανατροφή των παιδιών τους, γιατί εκεί οι οικογένειες είναι πολυπρόσωπες. Μέσος όρος τα έξη παιδιά! Γι’ αυτό και υπάρχει μεγάλη θνησιμότητα στις επίτοκες , όπως και μεγάλη παιδική θνησιμότητα από τις αρρώστιες, που ρημάζουν τον πληθυσμό.

Ο κόσμος εκεί αυξάνει με γοργούς ρυθμούς (σήμερα 28 εκατ.) και το 45% των κατοίκων είναι κάτω των 15 χρόνων.

Η Υεμένη του πολιτισμού (της μυθικής βασίλισσας του Σαβά), που γεννήθηκε από ένα ανεμοστρόβιλο (τζίνι στην τοπική διάλεκτο), ξεχνιέται όταν η συζήτηση γυρίζει στα πολιτικά. Τη θεωρούν τη χώρα αυτή (στη σκέψη της δυτικής αναφοράς), τόπο τρομοκρατών, της κάθε ανομίας, που τα παιδιά παίζουν με τα καλάσνικοφ σαν τα μπρελόκ.

Θες ο Μπιν Λάντεν που γεννήθηκε εκεί. Θες οι επιθέσεις εναντίον των αμερικανικών και βρετανικών στόχων. Θες κάποιες απαγωγές τουριστών, έχουν φτιάξει ένα μείγμα ιστοριών, που θέλει πολύ κουράγιο για να ξεφύγεις από το σύνδρομο του φόβου.

Η φτώχεια είναι διάχυτη. Η περίθαλψη ανύπαρκτη. Σχολεία, κοινωνική προστασία και ασφάλεια ελλιπέστατη. Ένας λαός ξεχασμένος, που μέχρι και ο ηγέτης του (Αλι Αμπντουλάχ Σαλέχ) έχει ξεχάσει πλέον, από πότε κυβερνάει (1978), σατραπικά τον τόπο ετούτο.

Είχα διαβάσει πολλά για την Υεμένη. Είχα ακούσει άλλα τόσα. Είδα επισκεπτόμενος αρχαιότητες, φυσικά τοπία, μύρισα μαντζούνια, γεύτηκα τη γαστρονομία της στεριάς και της θάλασσας. Όμως την πραγματική Υεμένη, την έμαθα αλλιώς. Μέσα από μια συγκλονιστική διήγηση, της Νοζούτ Αλί.

Αυτή η μικρή ηρωίδα, που τόλμησε το ατόλμητο για μια γυναίκα αυτής της χώρας. Κατήγγειλε την κατάντια των μικρών κοριτσιών, που εξαναγκάζονται από την φτώχεια της οικογένειας να παντρευτούν.

«10 ετών διαζευγμένη», ένα συγκλονιστικό βιβλίο καταγγελία, που γράφτηκε από την γαλλίδα δημοσιογράφο Ντελφίν Μινουί, στην προσπάθεια της, να βγουν στην επιφάνεια, τα προβλήματα της καταπιεσμένης Αράβισσας γυναίκας.

«…Ο πατέρας της Νοζούτ είχε συμφωνήσει με τον γαμπρό, να μην την αγγίξει μέχρι να περάσει ένας χρόνος από την πρώτη έμμηνο ρύση της. Εκείνος δεν το σεβάστηκε, όπως άλλωστε και η πλειονότητα των ανδρών σε γάμους με ανήλικα κορίτσια.

Η 10χρονη την πρώτη νύχτα του γάμου, βιώνει το βιασμό.

Αυτό γίνεται στη συνέχεια κάθε βράδυ και συνοδεύεται από ξύλο, αφού η μικρή αντιστέκεται. Υποχρεώνεται στη μαύρη ενδυμασία, που αφήνει ακάλυπτα μόνο τα μάτια της, αφού ως παντρεμένη γυναίκα, δεν επιτρέπεται να την δει άλλος άντρας. Εκτελεί χρέη υπηρέτριας, όχι μόνο του άνδρα της, αλλά και του σογιού του.

Τελικά, η δεύτερη σύζυγος του πατέρα της τη λυπήθηκε. Της είπε να καταφύγει στο δικαστήριο. Ένα πρωί το κορίτσι το σκάσε, πήρε το λεωφορείο και πήγε στην πρωτεύουσα Σαναά. «Θέλω να πάρω διαζύγιο», είπε στον έκπληκτο δικαστή, ο οποίος την πήρε υπό την προστασία του κι έθεσε τον σύζυγο και τον πατέρα της υπό κράτηση.
Η δικηγόρος Σάντα Νάσερ αφοσιώθηκε χωρίς αμοιβή στην υπεράσπιση του κοριτσιού. Στη δίκη που έγινε, η Νοζούντ δικαιώθηκε. Πήρε το διαζύγιο, για την κακοποίησή της».

Το 2008 η Ναζούτ Αλί από την Υεμένη, βραβεύτηκε ως η γυναίκα της χρονιάς.

Σήμερα διαβάζω, απέναντι στα όπλα του στρατού και των αστυνομικών, με μια χούφτα λουλούδια στο χέρι, ήταν κι αυτή ανάμεσα στους διαδηλωτές, για την ανατροπή του μισητού καθεστώτος, για την αλλαγή των νόμων και των δύσκολων καταστάσεων, που βιώνουν οι μικρές συμπατριώτισσές της. Γιατί στην Υεμένη και στη Σαουδική Αραβία, όπως και σε μια σειρά άλλων χωρών, δεν υπάρχουν όρια ηλικίας, που ν’ απαγορεύουν τον γάμο των παιδιών!

 

Μιχάλης Μιχελής

Advertisement