Μιχάλης Αντύπας, Αλέξανδρος Αποστόλου, Πάνος Ζέρβας, Στέλιος Κυριαζής, Αλέκα Μελιάδου, Δημήτρης Παπακωνσταντίνου, Νίκος Ράπτης, ‘Αγγελος Τρωιάνος

Εννέα στελέχη των «οικολόγων πράσινων» και της ελληνικής πολιτικής οικολογίας εκφράζουν την ανησυχία τους για την οργανωτική και πολιτική κατάσταση του κόμματός τους

©ppol

Οκτώ χρόνια μετά το δύσκολο ξεκίνημα και δύο μετά τη δίδυμη εκλογή του 2009, (με το αμφιλεγόμενο αποτέλεσμα, όπου τη δημοσκοπική απογείωση ακολούθησε η απότομη προσγείωση στην αδύναμη εκπροσώπηση-την απλή καταγραφή), η πολιτική-δημοσιογραφική «πιάτσα» προεξοφλεί πως οι «οικολόγοι-πράσινοι» (ΟΠ) θα κατορθώσουν τελικά να ξεπεράσουν το 3% στις επόμενες εθνικές εκλογές και θα εκπροσωπηθούν και στο εθνικό μας κοινοβούλιο.

Ό,τι κι αν συμβεί, οι όποιες προβλέψεις τούτη την ώρα είναι επίσης αμφιλεγόμενες: από τη μια σηματοδοτούν μια θετική εξέλιξη (την προοπτική επανεμφάνισης της πολιτικής οικολογίας στο ελληνικό κοινοβούλιο μετά από περισσότερα από είκοσι χρόνια)· από την άλλη όμως είναι θεμελιωμένες σε σαθρό έδαφος, τόσο εκλογικά, όσο και πολιτικά.

  • Σαθρό εκλογικά: είναι προφανές πως υπό τις καταιγιστικές οικονομικές εξελίξεις της τελευταίας διετίας, το εκλογικό τοπίο είναι σήμερα  τόσο πολύ ευμετάβλητο που δημοσκοπικά ποσοστά της τάξης του 1%-5% να μην προεξοφλούν σχεδόν τίποτα για το εκλογικό αποτέλεσμα. Για τα μικρά κόμματα που διεκδικούν την κοινοβουλευτική τους εκπροσώπηση -ΟΠ, αλλά και «δημοκρατική αριστερά» (ΔΗΜΑΡ), «δημοκρατική συμμαχία» (ΔΗΜΣΥΜ), «χρυσή αυγή» (ΧΑ) και άλλα μορφώματα, που μπορεί σήμερα να είναι «εξαφανισμένα» στις δημοσκοπήσεις ή ακόμα και ανύπαρκτα προς το παρόν –τα πάντα θα κριθούν μερικές εβδομάδες πριν την κάλπη ή και «πάνω» απ’ αυτήν.
  • Σαθρό πολιτικά: Το στοίχημα της βιώσιμης κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης θα το κερδίσουν εκείνες οι πολιτικές συλλογικότητες που θα κατορθώσουν να επικοινωνήσουν με υπαρκτά ρεύματα της ελληνικής κοινωνίας που αποδεσμεύονται από την ελκτική δύναμη του μεγάλου κυρίως, μα και του μικρού δικομματισμού, στη βάση της χρησιμότητάς τους ή του διακριτού πολιτικού τους «προϊόντος».

Θεωρούμε πως από την άποψη αυτή, οι ΟΠ σήμερα βρίσκονται σε χειρότερη κατάσταση από ότι το 2009, το κρίσιμο έτος των δίδυμων εκλογών. Τότε εμφανίστηκαν ως το μόνο ουσιαστικά εξωσυστημικό κόμμα που πρόκρινε έναν «ευρωπαϊσμό χωρίς υποσημειώσεις» και που δεν απέκλειε την συμβολή του στην επίλυση του προβλήματος διακυβέρνησης. Το κόμμα γενικά επιβεβαίωνε έμπρακτα πως έψαυε το δύσκολο πολιτικό δρόμο της υπέρβασης του ιστορικού σχήματος «δεξιά»/«αριστερά».

Αντιθέτως σήμερα, το πολιτικό στίγμα των ΟΠ χάνεται συχνά στην ανάδειξη του παραπλανητικού διλήμματος «ναι ή όχι στο μνημόνιο» και στο χύδην «αντιμνημονιακό» μέτωπο στο οποίο η θέση τους είναι πολλαπλά έωλη (αφού και ανειλικρινής είναι και συσκοτίζει μάλλον, παρά διαφωτίζει το διακριτό στίγμα της πολιτικής οικολογίας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο). Αντί να είναι χρήσιμοι, στη βάση φυσικά των προγραμματικών και πολιτικών τους δεσμεύσεων, οι ΟΠ επιλέγουν να χάσκουν σαν «παράθυρο σε σκοτεινό δωμάτιο» από όπου μπαινοβγαίνει αέρας κοπανιστός ενώ στο «δωμάτιο» τα καθεστωτικά «βουβάλια» τσαλαπατούν κατά βούληση τους δύστυχους «βατράχους»-πολίτες.

Κοντολογίς οι ΟΠ δέχονται σήμερα ισχυρές πιέσεις σε δύο πολύ κρίσιμους «αρμούς», στους οποίους στηρίζεται ολόκληρο το πολιτικό τους εγχείρημα:

  • σε αυτό που αφορά την προγραμματική, πολιτική και ιδεολογική τους συνάφεια με τους Ευρωπαίους «πράσινους» (ιδίως σε συνθήκες που το «ελληνικό πρόβλημα» βρίσκεται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής πολιτικής) αλλά και
  • σε εκείνο της συνάφειας της κομματικής τους έκφρασης με το εκλογικό τους ακροατήριο.

Η ένταση στους «αρμούς» αυτούς φυσικό είναι να υπάρχει -και μπορεί να φτάνει να γίνεται κι έντονη. Αν όμως υπερβεί ορισμένα όρια «αντοχής» το πολιτικό εγχείρημα των ΟΠ θα αποδιαρθρωθεί, θα καταρρεύσει εκλογικά και θα εκμηδενιστεί πολιτικά, πράγμα που θα έχει κρίσιμα αρνητικές συνέπειες για δύο εθνικών διαστάσεων διακυβεύματα: την περιβαλλοντική ανασυγκρότηση της χώρας και την «ανατροπή με ομαλότητα» του καθεστώτος πολιτικού συστήματος, της μόνης δηλαδή οδού που δε θα καταλήξει σε εμπέδωση-εμβάθυνση των μεταδημοκρατικών -ή και αντιδημοκρατικών ακόμα- χαρακτηριστικών του.

Τούτων λεχθέντων, ας σημειώσουμε τέσσερις εσωκομματικές διαδικασίες, εντός των ΟΠ, που αυξάνουν επικίνδυνα την πίεση στους «αρμούς» που προαναφέραμε με κίνδυνο να «τινάξουν στον αέρα» ολόκληρο το πολιτικό αυτό εγχείρημα.

Επαγγελματοποίηση

Η πρώτη διαδικασία είναι η επαγγελματοποίηση του κόμματος χάρη στην κρατική χρηματοδότηση των κομμάτων και τις δυνατότητες στελέχωσής του με αποσπάσεις από το δημόσιο και προσλήψεις. Θεωρούμε πως στο πεδίο αυτό οι ΟΠ έδωσαν τις πρώτες τους εξετάσεις για το αν εννοούν όσα λένε περί «αλλαγής της πολιτικής» -και απέτυχαν: τα λεφτά κατασπαταλώνται σε προσλήψεις πάσης φύσεως και σε άλλες διαδικασίες που ουσιαστικά αγοράζουν χρόνο πολιτικής λειτουργίας («κομματοώρες»), εξασφαλίζοντας τους όρους να δημιουργηθεί και να αναπαραχθεί μια ηγετική κομματική ομάδα με γραφειοκρατικά και όχι πολιτικά χαρακτηριστικά, μιας που οι «κομματοώρες» που ουσιαστικά «αγοράζονται» με τα κρατικά χρήματα είναι εύκολο να επενδύονται με κριτήριο την αναπαραγωγή της εξουσίας των «απαράτσνικ» και της ηγεμονικής καταγραφής των απόψεών τους στον πολιτικό λόγο του κόμματος. Με άλλα λόγια, δημιουργείται ένα «εσωτερικό κόμμα» μέσα στο κόμμα, που καθιστά περιττή κάθε άλλη κομματική δύναμη: κινδυνεύουμε το κόμμα να μην είναι παρά τα επαγγελματικά του στελέχη.

Πρόκειται για κλασική διαδικασία «χαλασμένου θερμοστάτη», που αν δε σπάσει αμέσως κινδυνεύει να τινάξει στον αέρα τις παγιωμένες και λειτουργικές πολιτικές ισορροπίες εντός των ΟΠ, εξωθώντας τους «εκτός νυμφώνος» στην υποταγή, τη σιωπή, την αδρανοποίηση ή την αποχώρηση.

 «Κλείσιμο θυρών»

Η δεύτερη διαδικασία αφορά τη διαμόρφωση ενός κόμματος «κλειστών θυρών». Η πρόσβαση στην πολιτική εξουσία που προσέδωσαν στους ΟΠ οι πολίτες στις εκλογές του 2009 (και κυρίως η αναμενόμενη συνέχεια) δημιούργησε στην υπό διαμόρφωση επαγγελματική ηγετική ομάδα, που κινείται στο κέντρο του κόμματος, αντανακλαστικά νομής της πρόσβασης αυτής από την ίδια, και επακόλουθα περιχαράκωσης του κόμματος από δυνάμεις συγγενείς (αλλά προφανώς όχι ταυτόσημες), που έχουν μόνιμη παρουσία στην ελληνική κοινωνία με αγώνες υπέρ της δημοκρατίας, των δικαιωμάτων, της ειρήνης και της οικολογίας. Γραφική εκδήλωση της διάθεσης αυτής είναι η «κρησάρα» από την οποία περνά μεμονωμένα (!) καθεμιά νέα συμμετοχή πολίτη στους ΟΠ από το… «πανελλαδικό συμβούλιο» (ΠΣ), την ώρα που σε ολόκληρο το κομματικό σύστημα της Ευρώπης έχει κυριαρχήσει η έννοια του «ανοικτού κόμματος» σύμφωνα με την οποία η συμμετοχή σε μια ελεύθερη συλλογικότητα σαν το κόμμα κρίνεται μόνο από την πολιτική εκτίμηση (βούληση) του ενδιαφερόμενου (που συχνά εκδηλώνεται με διαδικτυακή ενημέρωση) και από το αν είναι «ταμειακώς εντάξει».

Είναι πολλαπλά δηλωτική από την άποψη αυτή η απουσία κάθε προσπάθειας διεύρυνσης του κόμματος με νέα μέλη -και η απάθεια με την οποία αντιμετωπίζεται το φυλλορρόημα του κόμματος από τα μέλη του (που θα έλεγε κανείς πως ικανοποιεί μια μερίδα τουλάχιστο του «εσωτερικού κόμματος»).

Ανδροκρατία και γεροντοκρατία

Η τρίτη διαδικασία αφορά την ανδροκρατία και γεροντοκρατία στο κόμμα. Κλειδί στο σημείο αυτό είναι η άρνηση των ΟΠ να προχωρήσουν σε νέες μορφές κομματικής διαβούλευσης και άμεσης δημοκρατίας (π.χ. ανοικτά σε μέλη και φίλους εσωκομματικά δημοψηφίσματα και εσωκομματικές εκλογές) και η εμμονή σε διαδικασίες άλλων εποχών, πολύωρες, πολύπλοκες, εξαντλητικές, φλύαρες, ιδιοτελείς, που είναι όμως «κομμένες και ραμμένες» για ένα πολύ συγκεκριμένο σώμα κυρίως ανδρών, γαλουχημένων πολιτικά την πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο, που ασχολούνται με την πολιτική σε ημιεπαγγελματική τουλάχιστο βάση. Οι διαδικασίες αυτές στην κυριολεξία «πετάνε με τις κλωτσιές» έξω από τις κομματικές διαδικασίες τους νεότερους, τις γυναίκες με επαγγελματικές και οικογενειακές υποχρεώσεις κι όσους αντλούν κοινωνικό και επαγγελματικό κύρος και από αλλού εκτός από το κόμμα, όλους δηλαδή όσοι κατεξοχήν θα ενδιέφεραν όποιον θα ήθελε να «αλλάξει την πολιτική».

Αποπολιτικοποίηση

Η τέταρτη διαδικασία αφορά την αποπολιτικοποίηση των ΟΠ, διαμέσου π.χ. της ουσιαστικής μετατροπής της «εκτελεστικής γραμματείας» (ΕΓ) σε αποφασιστικό πολιτικό όργανο, με το ΠΣ να περιορίζεται κατά κανόνα σε καθαρό οργανωτικό ρόλο και το υπόλοιπο κόμμα να μην έχει πολιτικό αντικείμενο! Αρκεί κανείς να ρίξει μια ματιά στα πρακτικά των συνεδριάσεων των δύο οργάνων για το λόγου το αληθές. Αν και το θέμα τέθηκε, έστω και διακριτικά, στο φετινό ΠΣ (όπου ζητήθηκε τουλάχιστο να ξεκινούν οι εργασίες του με πολιτική ενημέρωση και συζήτηση για τη χάραξη των πολιτικών προτεραιοτήτων του κόμματος για το επόμενο διάστημα) το θέμα πνίγηκε στα βαλτόνερα των παλαιολιθικών κομματικών διαδικασιών και την πλημμυρίδα των «κομματοωρών» των πολυάσχολων απαράτσνικ.

Συμπέρασμα

Αν συνεχιστούν έτσι τα πράγματα, η πίεση στους αρμούς του εγχειρήματος των ΟΠ θα αυξηθεί πέραν του σημείου αντοχής τους: το «εσωτερικό κόμμα» θα αποκοπεί από το υπόλοιπο κόμμα και οι ΟΠ συνολικά από το ακροατήριό τους… Η εικόνα των ΟΠ ως εκπροσώπου του ευρωπαϊκού πράσινου κόμματος στην Ελλάδα (που αποτελεί σε μεγάλο βαθμό το πολιτικό τους κεφάλαιο) θα εξασθενίσει μέχρι εξαφανίσεως. Η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση απλά δε θα υπάρξει -κι αν υπάρξει θα αναδείξει μια πολιτική γύμνια που θα εκπλήξει δυσάρεστα την ελληνική κοινωνία και όσους μας ψήφισαν. Το «εσωτερικό κόμμα» των αμειβόμενων απαράτσνικ θα απομείνει να είναι ό,τι είναι: θα πάρει σε πρώτη φάση τη μορφή μιας ακατάληπτης «πράσινης» ακροαριστεράς, που διχάζεται ανάμεσα στο μοναχικό δρόμο του πράσινου αριστερισμού ή στη μετατροπή του σε μια ακόμα (πράσινη) «συνιστώσα» της κοινοβουλευτικής «ριζοσπαστικής» αριστεράς. Η συνέχεια θα καθοριστεί από τη συγκυρία -και τις ατομικές στρατηγικές.

Το «δέον γενέσθαι» είναι σαφές, αλλά ας το κωδικοποιήσουμε:

  1. Αναδιοργάνωση της λειτουργίας του κόμματος στη βάση της αποφασιστικής ενίσχυσης του εθελοντισμού και την αξιοποίηση του κρατικού χρήματος κυρίως για την επικοινωνία του κόμματος με τους πολίτες  (εκδηλώσεις-συνέδρια-εκδόσεις και προεκλογική επικοινωνία) και την ενίσχυση της λειτουργίας αυτόνομων κινήσεων πολιτών που μάχονται σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο για τη δημοκρατία, την ειρήνη, τα δικαιώματα, την οικολογία και συγκλίνουν αντικειμενικά με τη δημιουργία ενός πολιτικού «πράσινου πόλου». Όποτε είναι απολύτως απαραίτητο, πρόσληψη τεχνικών και όχι κομματικών-πολιτικών στελεχών.
  2. Εγγραφή στο κόμμα και μέσω διαδικτύου και πάντως με μονομερή εκδήλωση ενδιαφέροντος, χωρίς άλλες διαδικασίες έγκρισης. Θέσπιση της ιδιότητας του «φίλου του κόμματος» και αναγνώριση της ιδιότητας της «συγγενούς συλλογικότητας» σε φορείς που έχουν αποδείξει πως αγωνίζονται με συνέπεια υπέρ του περιβάλλοντος, της ειρήνης, της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο
  3. Μεταφορά μεγάλου μέρους των σημαντικών πολιτικών αποφάσεων σε αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς διαβούλευσης (δημοψηφίσματα και εσωκομματικές εκλογές, ακόμα και μέσω διαδικτύου) με την (ανάλογα με την περίσταση) συμμετοχή των μελών και των καταγεγραμμένων «φίλων» του κόμματος και των μελών των «συγγενών συλλογικοτήτων».
  4. Καθιέρωση ώρας λήξης σε όλες τις εσωκομματικές διαδικασίες, πέραν της οποίας καμία απόφαση δε θα μπορεί να λαμβάνεται.
  5. Καθιέρωση ποσόστωσης και για τους νέους κάτω των 35 ετών στα όργανα του κόμματος. Προσωρινή εξαίρεση των νέων και των γυναικών από τη διαδικασία της «εναλλαγής» στα κομματικά όργανα.
  6. Υποχρεωτική έναρξη κάθε ΠΣ με «πολιτική ενημέρωση» από την ΕΓ. Υπερψήφιση ή καταψήφιση των πεπραγμένων της ΕΓ μεταξύ των δύο συνεδριάσεων του ΠΣ. Χάραξη των γενικών κατευθυντηρίων γραμμών και των πολιτικών προτεραιοτήτων του κόμματος από το ΠΣ για το διάστημα μεταξύ δύο συνεδριάσεών του.

Οι υπογράφοντες αυτό το κείμενο θεωρούμε πως τα σημερινά προβλήματα οργάνωσης και διεύθυνσης του κόμματος είναι παροδικά και αποτελούν έκφραση μιας «κρίσης ανάπτυξης». Εκτιμούμε πως τα παραπάνω έξι μέτρα που προτείνουμε εκφράζουν τη συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών που αναγνωρίζονται στην πολιτική οικολογία στην Ελλάδα και αποτελούν υπερώριμες αλλαγές, που απαντούν σε πραγματικά αιτήματα της ελληνικής κοινωνίας και του πολιτικού μας ακροατηρίου. Αποτελούν πρόταση νέας ενότητας και δυναμικής πορείας -και όχι διχασμού και διχογνωμιών.

Ο Μιχάλης Αντύπας είναι τεχνικός υπολογιστών· ο Αλέξανδρος Αποστόλου είναι εκπαιδευτικός· ο Πάνος Ζέρβας είναι οδοντίατρος, διευθυντής στο ΕΣΥ· ο Στέλιος Κυριαζής είναι οικονομολόγος·  η Αλέκα Μελιάδου είναι βιολόγος, δρ. περιβαλλοντικών επιστημών και υποψήφια περιφερειακή σύμβουλος με την ΑΤΤΟΙΚΑ· ο Δημήτρης Παπακωνσταντίνου είναι γεωπόνος· ο Νίκος Ράπτης είναι εκπαιδευτικός· ο ‘Αγγελος Τρωιάνος είναι παραγωγός κινηματογραφικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων