unnamed


Του Μιχάλη Μιχελή

Χρόνια πολλά. Γέρασες, αλλά δεν άλλαξες καθόλου! Συνεχίζεις να μαγεύεις και να προκαλείς με το ακροβατικό σου στιλ. Τελικά τα ωραία δεν μαραζώνουν. Εμπνέουν και φτιάχνουν θαυμαστές σ’ όλο τον κόσμο.

Το είπαν ασύλληπτο. Το είπαν έργο τέχνης. Το έβαλαν στην κορυφή της ομορφιάς.

Πόσοι και πόσοι δεν άνοιξαν το στόμα τους από την έκπληξη. Πόσοι και πόσοι όμως, δεν βρόντηξαν το σώμα τους γερά στο έδαφος, στην προσπάθεια να μιμηθούν την κίνηση. Όσα όμως κι αν έγιναν για χάρη του, χαλάλι του. Το «ανάποδο ψαλίδι» που καταλήγει σε γκολ, φέτος το Γενάρη κλείνει το δικό του χρυσό ιωβηλαίο.

Εκατό χρόνια πέρασαν από τότε (1914), που ένας 19χρονος Βάσκος  μετανάστης ποδοσφαιριστής της χιλιανής ομάδας Ταλκαχουάνο, ο Ραμόν Ουνζάγκα Άσλα ξεσήκωσε από ενθουσιασμό την κερκίδα του γηπέδου «Ελ Μόρο», όταν ως κεντρικός αμυντικός πήρε την μπάλα στον αέρα, οριζοντιοποίησε το σώμα του και μ’ ανάποδο ψαλίδι σημείωσε γκολ. Το τι έγινε δεν περιγράφεται. Εκείνη την μέρα γεννήθηκε η περίφημη κίνηση «α λα τσιλένα».

Το ανάποδο ψαλίδι, έχει γίνει θέμα συζήτησης, όχι μόνο για την ομορφιά του, αλλά και για την καταγωγή του, καθ’ ότι ερίζουν Χιλή και Περού, ως προς το που πρωτοεμφανίστηκε. Ο νομπελίστας λογοτέχνης Μάριο Βάργκα Λιόσια, δίνει τη δική του επεξήγηση, αναφερόμενος ότι οι δικοί του συμπατριώτες της φυλής Τσιαλάκας, όταν έπαιζαν ποδόσφαιρο με Βρετανούς ναύτες στο λιμάνι του Καλάο (του κεντρικού Περού), προς τα τέλη του 19ου αιώνα, σημείωναν γκολ μ’ αυτό τον τρόπο. Γι αυτό και οι Περουβιανοί, σε πείσμα όλων των άλλων που έχουν καθιερώσει την κίνηση «α λα τσιλένα»  ως «ανάποδο ψαλίδι» (οι Bρετανοί τη λένε επίσης και «bicycle kick»), προτιμούν απέναντι στον διεθνοποιημένο ορισμό, να βάζουν το δικό τους στιλ «α λα τσαλάκας».

unnamed2

Ο Ουρουγουανός συγγραφέας Εντουάρντο Γκαλεάνο δεν περιορίζεται σ’ αυτές τις τοπικιστικές κόντρες, αλλά βλέπει το θέαμα του ανάποδου ψαλιδιού, ως ένα ακόμη κομμάτι του λατινοαμερικάνικου ταμπεραμέντου και του σουρεαλιστικού τρόπου που βγαίνει μέσα από την ψυχή των ποδοσφαιριστών, της Νότιας Αμερικής. «Η ψυχή τους γίνεται αέρας και η ορμή τους πυροβολισμός της μπάλας. Ο ακροβάτης ποδοσφαιριστής, ριψοκινδυνεύοντας για να μην χάσει την ευκαιρία, προσφέρει λυτρωτική ομορφιά στην αδημονία των θεατών, που θέλουν να βλέπουν  το ποδόσφαιρο ως πάθος, που ξεπερνά τα όρια, ακόμη κι αυτών των νόμων της φύσης. Ο παίχτης μεταμορφώνεται για μια στιγμή σε πουλί, για να κερδίσει την αθανασία».

Ο Ραμόν Ουνζάγκα, από εκείνο το ανάποδο ψαλίδι του, καθιερώθηκε ως αρχηγός στην εθνική ομάδα της Χιλής. Έτσι κατά κάποιο τρόπο ξεπέρασε και τις δυσκολίες της προηγούμενης  ζωή του.  Από πολύ μικρή ηλικία βρέθηκε εργαζόμενος στα ορυχεία της γερμανικής οικογένειας των Σβάγκερ. Η οικογένειά είχε μεταναστεύσει στη Χιλή, όταν αυτός ήταν 12 χρονών. Αφού μεταπήδησε στο λογιστήριο της επιχείρησης, για να είναι ευκολότερη η ζωή του στο σχολείο και στην προπόνηση της ομάδας του, αφιέρωσε πολλές ώρες για να προβάρει μόνος του (όπως εξομολογήθηκε αργότερα), τη συγκεκριμένη στάση, που μέχρι να την πετύχει, είχε καταματώσει το σώμα του. Αξίζει να σημειώσουμε, ότι ήταν μεγάλο αθλητικό ταλέντο κι εκτός από το ποδόσφαιρο, ασχολήθηκε συστηματικά με την κολύμβηση, το δρόμο ταχύτητας με τ’ εμποδίων, το άλμα εις ύψος και το άλμα εις μήκος!

Η ιστορία όμως του ανάποδου ψαλιδιού είχε τραγικό φινάλε.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’20, η ποδοσφαιρική ομάδα της Χιλής «Κόλο-Κόλο» έκανε περιοδεία στην Ευρώπη. Τότε οι φίλαθλοι της γηραιάς ηπείρου, είδαν για πρώτη φορά ανάποδα ψαλίδια από τον φημισμένο ποδοσφαιριστή Ντάβιντ Αρελάνο. Όμως σε μια σύγκρουσή του με συμπαίκτη του, ο εν λόγω θρύλος τραυματίστηκε βαριά και πέθανε. Λίγα χρόνια μετά, στις 31 Αυγούστου του 1923, ο Ραμόν Ουνζάγκα, πέθανε επίσης από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 29 ετών!

unnamed3

Στο γκολ μύθος (μέχρι να καθιερωθεί ως θέαμα), πολλοί διαιτητές είδαν τη συγκεκριμένη στάση ως επικίνδυνο παιγνίδι και σφύριζαν φάουλ. Μάλιστα, όπως αναφέρει ο πρωτεργάτης του στιλ, ο Ραμόν  Ουνζάγκα, όταν πήγαν στο κύπελλο Λατινικής Αμερικής (1916) να παίξουν στην Αργεντινή, ο διαιτητής του αγώνα με την Ουρουγουάη του ακύρωσε γκολ που έγινε με ανάποδο ψαλίδι κι έδωσε φάουλ. Έτσι μετά απ’ αυτό το συμβάν και με την παράλληλη παρατυπία, ότι η αντίπαλος ομάδα, χρησιμοποίησε τρείς αφρικανούς παίκτες, έχασαν τον αγώνα.

Σημειωτέον, για το ανάποδο ψαλίδι κυκλοφόρησαν πολλές διατριβές κι έγινε η αφορμή  για να εμπνευστεί το 1965 ο Αμερικάνος αθλητής του άλματος Ντικ Φόσμπερι, το δικό του στιλ υπέρβασης του ύψους, που διεθνώς καθιερώθηκε μετά τη νίκη του στους Ολυμπιακούς του Μεξικού (1968), ως «Fosbury Flop».

Advertisements