capital

Στο «ράφι» 20 δισ. ευρώ επιδοτήσεων

Της Δήμητρας Καδδά

Λεφτά υπάρχουν, αξίας 20 δισ. ευρώ, αλλά μένουν στο… ράφι. Ο λόγος για τα επενδυτικά κονδύλια του ΕΣΠΑ 2014-2020, που στα… χαρτιά ενεργοποιήθηκε φέτος, αλλά έχει «καταφέρει» να κάνει δαπάνες μόνο 220 εκατ. ευρώ(λιγότερο από το 1,5% του συνόλου), σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Οικονομίας, όπως παρουσιάστηκαν προ ημερών στην Επιτροπή Παρακολούθησης του νέου ΕΣΠΑ.

Μάλιστα, τα δύο από τα πιο βασικά του προγράμματα παραμένουν εντελώς ανενεργά: οι επιδοτήσεις μικρομεσαίων και οι υποδομές, ενώ γίνεται σαφές ότιμόνο το 47,7% των κονδυλίων έχει βρει… προορισμό.

Ο λόγος για το μόνο επενδυτικό «αποκούμπι» για να τονωθεί η οικονομία, που αναμένεται να βυθιστεί εκ νέου σε ύφεση το 2016, με «στεγνή» από ρευστότητα την κρατική μηχανή και με δεδομένη την πολυετή «λιτότητα» που έχει επιβληθεί στον βωμό των πρωτογενών πλεονασμάτων.

Μπλόκο παλαιού ΕΣΠΑ

Η αιτία για την «ακινησία», λένε αρμόδιες κυβερνητικές πηγές, είναι ότι και πάλι όλη η κρατική μηχανή (υπουργεία, δήμοι και περιφέρειες) έχει «μπλοκάρει» για να κλείσει το ΕΣΠΑ που λήγει στο τέλος του χρόνου.

«Αλίμονο, αν χάσουμε κονδύλια, θα μας φάνε», αναφέρουν αρμόδιες πηγές, εξηγώντας ότι «για ακόμα μία φορά επιχειρείται να κλείσουν τα έργα στο παρά… ένα».

Πρέπει να ολοκληρωθεί ένας πακτωλός 6.659 έργων αξίας 8,1 δισ. ευρώ έως τις 31 Δεκεμβρίου. Αν αυτά τα έργα του παλαιού ΕΣΠΑ (2007-2013) δεν κλείσουν, τα κονδύλια θα χαθούν

Το «σκηνικό» της χρονοκαθυστέρησης, λόγω «συμφόρησης» στην εκκίνηση του νέου προγράμματος, θυμίζει την αντίστοιχη εμπειρία του παρελθόντος: την καθυστέρηση εκκίνησης του 1ου ΕΣΠΑ ή των ΚΠΣ που προηγήθηκαν.

Μόνο που τώρα η Ελλάδα έχει πραγματική ανάγκη τα λεφτά, καθώς οι αμιγώς δημόσιες επενδύσεις, από 4,5 δισ. ευρώ τις εποχές προ Μνημονίων, έχουν περιοριστεί σε 750 εκατ. ευρώ…

Δημοσιονομική καραμπόλα

Μάλιστα, για να «κλείσουν» τα έργα, δεν χάνεται μόνο ένας χρόνος ρευστότητας από το νέο ΕΣΠΑ 2014-2020, αλλά δημιουργούνται και δημοσιονομικά προβλήματα: πολλά από τα «παλαιά» αυτά έργα είχαν υπέρογκες υπερδεσμεύσεις, που προέκυψαν από «ασθένειες» των προηγούμενων ετών και, παρά την «εξυγίανση» που έγινε τους προηγούμενους μήνες, υπάρχει ένα δημοσιονομικό «βαρίδι» διόλου ευκαταφρόνητο.

Απαιτείται 1,75 δισ. ευρώ κρατική δαπάνη –όση δηλαδή και η αναμενόμενη «περικοπή» των συντάξεων έως και το 2016– για να κλείσουν έργα, κυρίως ημιτελή, και να μην αναγκαστεί η Ελλάδα να επιστρέψει στην Ε.Ε. ό,τι επιδότηση έχει πάρει.

Μόνο που αυτό το «βαρίδι» όχι μόνο εμποδίζει ισόποσες νέες επενδύσεις, αλλά και απειλεί με «ισοδύναμα» μέτρα τον Προϋπολογισμό, αν δεν φτάσουν οι ετήσιες πιστώσεις για να το καλύψουν…

Το πρωτοχρονιάτικο «θαύμα»

Αρμόδιες πηγές εξηγούν ότι το νέο ΕΣΠΑ μπορεί «ξαφνικά», λίγο πριν αλλάξει ο χρόνος, να… «γεμίσει». Όχι, βέβαια, από νέες προκηρύξεις «φρέσκων» έργων, αλλά με τη «μετακίνηση» των επενδύσεων που θα «περισσέψουν.

Ο λόγος για τα λεγόμενα έργα-γέφυρες (phasing ή προς μεταφορά), πουεκτιμάται ότι θα «μπουκώσουν» το νέο ΕΣΠΑ με 4,35 δισ. ευρώ περίπου.

Το ποσό θα φανεί στον λογαριασμό και θα ικανοποιηθούν οι στόχοι (άλλωστε, αυτό γινόταν και στο παρελθόν). Ωστόσο, αφού πλέον δεν προβλέπονται εθνικοί πόροι, μοιραία περιορίζεται η δυνατότητα νέων προκηρύξεων ή δράσεων που θα αποφασιστούν (θεωρητικά) μετά τον Μάρτιο του 2016, όταν θα ανακοινωθεί από την κυβέρνηση το νέο αναπτυξιακό σχέδιο της χώρας…

Επίσης, αναμένεται να «φανούν» και επιπλέον δαπάνες από έργα που τρέχουν, όπως οι «εμπροσθοβαρείς» δράσεις του υπουργείου Εργασίας που είναι σε ισχύ από το 2013 με ειδική έγκριση και παράγουν δαπάνες.

Οι… παρανοήσεις στο σχέδιο Γιούνκερ

Μετά τους θερινούς πανηγυρισμούς για τα μέτρα Γιούνκερ εμπροσθοβαρούς έλευσης κονδυλίων 2-2,5 δισ. ευρώ του ΕΣΠΑ, ώστε να υπάρξει η αναγκαία –κρατική– ρευστότητα συμμετοχής στα έργα, αρχίζει ο απολογισμός του τι τελικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί.

Δεν έχει μηδενιστεί η συμμετοχή του κράτους στο νέο ΕΣΠΑ, αλλά μόνο στο πρόγραμμα που φέτος λήγει (ΕΣΠΑ 2007-2013) αναδρομικά αυξήθηκε στο 100% η συμμετοχή, βοηθώντας ουσιαστικά το πρόγραμμα να κλείσει. Δηλαδή μειώθηκε ισόποσα το συνολικό ύψος του παλαιού ΕΣΠΑ, άρα και η ανάγκη για δαπάνες. Αυτό, όμως, σημαίνει και λιγότερες επενδύσεις…

Όσο για την «εισροή», αυτή αποτελεί δημοσιονομική ένεση για τα κρατικά ταμεία και η κυβέρνηση περιορίζει την ανάγκη για μέτρα το 2015…

Αναφορικά με την αυξημένη προκαταβολή του νέου ΕΣΠΑ, αυτή προκαλεί, αναφέρουν κοινοτικές πηγές, το ανάστροφο πρόβλημα: αποτελεί δημοσιονομικό βάρος που δεν έχει προβλέψει η κυβέρνηση. Και, για να έχει αντίκρισμα, θα πρέπει οι δαπάνες να γίνουν και αυτό προσδιορίζεται πλέον προς τις τελευταίες… ημέρες του 2015.

Οι πολύ κρίσιμες αιρεσιμότητες και ο κίνδυνος νέας απώλειας

Τα προβλήματα για την κυβέρνηση δεν τελειώνουν με το «κλείσιμο» του 2015 και του ΕΣΠΑ που λήγει. Το 2016 αρχίζει η μεγάλη διαπραγμάτευση για να δεχτούν οι «θεσμοί» της Ε.Ε. ότι πράγματι δικαιούμαστε 2 δισ. ευρώ επιπλέονκονδύλια, λόγω πολύ μεγαλύτερης καθίζησης του κατά κεφαλήν ΑΕΠ τα χρόνια της κρίσης (αν ένα κράτος-μέλος έχει αδικηθεί περισσότερο από 5%, τότε δικαιούται να μπει στην κατανομή).

Η διαδικασία ονομάζεται ρήτρα αναθεώρησης και προβλέπεται «μαξιλάρι» 4 δισ. ευρώ για κράτη όπως η Ελλάδα (τα 19,7 δισ. ευρώ του ΕΣΠΑ μοιράστηκαν στην Ελλάδα, με βάση στοιχεία 2007-2009 για το περιφερειακό ΑΕΠ).

Παράλληλα με τη διεκδίκηση πρόσθετων κονδυλίων που έχει πολύ μεγάλη ανάγκη η χώρα, ειδικά το πεδίο της στήριξης θέσεων εργασίας όπου τα λεφτά θα τελειώσουν, υπάρχει και η μάχη για να μη… χαθούν κονδύλια.

Το σημείο-«κλειδί» είναι η επίτευξη των «αιρεσιμοτήτων», μιας σειράς, δηλαδή, από όρους που περιλαμβάνουν από δημοσιονομική προσαρμογή έως νέα τιμολογιακή πολιτική ύδρευσης ανά την Ελλάδα και εν μέρει μόνο έχουν εκπληρωθεί μέχρι στιγμής.

Το 2019 θα έρθει και η αξιολόγηση επίδοσης. «Σε περίπτωση μη επίτευξης των στόχων, η Επιτροπή μπορεί να αναστείλει τις πληρωμές«, αναφέρει το υπουργείο στα έγγραφα της Επιτροπής Παρακολούθησης. Επισημαίνει, επίσης, ότι «σημαντική αδυναμία επίτευξης των στόχων του 2023 μπορεί να οδηγήσει σε δημοσιοοικονομικές διορθώσεις στο τέλος της περιόδου«…

Αναδημοσίευση από το Κεφάλαιο της 28ης Νοεμβρίου.

Advertisements